UAEA Başkanı Rafael Grossi, Japonya’nın başkenti Tokyo’daki Japonya Ulusal Basın Kulübü’nde düzenlenen basın toplantısında, İran tarafının yalanladığı nükleer tesislere erişim konusuna dair açıklamalarda bulundu.

UAEA müfettişlerinin teknik konuları görüşmek üzere İranlı yetkililerle halihazırda bir ön görüşme yaptığını aktaran Grossi, bu çalışmaların da yakında hız kazanmasını umduğunu kaydetti.

Grossi, ABD-İran mutabakatının nükleer malzeme konusunda UAEA’ya işaret ettiğini iddia ederek “Yakında orada olmayı umuyoruz.” diye konuştu.

‘İran nükleer silah sahibi olmamalı’

UAEA Başkanı Grossi, İran’a yapılacak herhangi bir ziyaretin ilk hedefinin, daha önce denetlenen nükleer malzemeler üzerindeki UAEA mühürlerinin bozulup bozulmadığını ve burada herhangi bir eksik olup olmadığını kontrol etmek olacağını söyledi.

Grossi, kendisine göre ABD-İran mutabakatının amacının “İran’da nükleer silah geliştirilmemesini sağlamak olduğunu”, İran hükümetinin de böyle bir niyeti olmadığını net şekilde beyan ettiğini anımsattı.

“Niyetin” kendileri için yeterli olmadığını söyleyen Grossi, çok güçlü bir “doğrulama sistemine” sahip olmaları gerektiğini öne sürdü.

Denetim konusunda ABD ve İran’dan farklı açıklamalar

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, ABD ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptının uygulanmasına ilişkin, arabulucular Pakistan ve Katar’ın da yer aldığı görüşmelerin yapıldığı İsviçre’nin Bürgenstock kasabasında konuya ilişkin açıklamalarda bulunmuştu.

İran tarafının UAEA müfettişlerini yeniden davet etmeyi onayladığını belirten Vance, bu durumu “Amerikalıları en çok heyecanlandıran ve büyük bir dönüm noktası” olarak nitelendirmişti.

İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, Buşehr Nükleer Santrali gibi daha önce denetimlerin sürdüğü tesislerde UAEA denetimlerinin devam edeceğini ancak ABD ve İsrail’in saldırıları nedeniyle UAEA’nın erişiminin kesildiği diğer tesislerdeki denetimlerin ise müzakerelerin seyrine ve sonuçlarına bağlı olacağını söylemişti.​​​​​​​

ABD Başkanı Donald Trump da UAEA denetçilerinin, zenginleştirilmiş uranyumla ilgili süreçleri denetlemek üzere İran’a gideceğini ancak bu konunun şu an acil olmadığını ifade etmişti.

Trump, UAEA denetçilerinin İran’a gidişine ilişkin bir netlik olmadığını ve bunun ABD-İran anlaşmasının bir parçası olup olmadığını soran bir muhabire, “Hayır, bu yazılanlar doğru değil, yüzde 100 denetim olacak.” demişti.

UAEA Başkanı Grossi, Japonya’daki Fukuşima Dai-içi Nükleer Santrali’nde düzenlenen basın toplantısında, ABD ve İsrail tarafından vurulan İran’daki nükleer tesislerin, Ajans müfettişlerince denetleneceğini söylemiş, iki taraftan farklı açıklamalar yapılmasını ise “söz savaşı” olarak nitelendirmişti.

Bekayi, söz konusu tesislerin denetleneceği yönündeki iddiaları yeniden yalanlamıştı.

Hangi devletlerin elinde nükleer silah bulunuyor?

Elinde nükleer başlık bulunan ülkeler şöyle sıralanıyor:

Amerika Birleşik Devletleri
Rusya
Çin
Fransa
Birleşik Krallık (İngiltere)
Hindistan
Pakistan
Kuzey Kore
İsrail (resmen doğrulamasa da yaygın olarak nükleer silaha sahip olduğu kabul edilmektedir)