Almanya ve Fransa’nın, Avrupa’nın en iddialı ortak savunma girişimi olan 100 milyar avroluk Yeni Nesil Hava Muharebe Uçağı Sistemi (FCAS) Projesi’ni iptal etme konusunda anlaştığı bildirildi.

Alman Haber Ajansının (DPA), Almanya hükümet kaynaklarına dayandırdığı habere göre, Almanya Başbakanı Friedrich Merz ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, geçen hafta Karadağ’da düzenlenen Avrupa Birliği (AB)-Batı Balkanlar Zirvesi kapsamında bir araya geldi.

Liderler, aylardır süren tıkanıklığın ardından savaş uçağı projesini sonlandırma kararı aldı.

Askeri ihtiyaçlar ve şirketler arası rekabet süreci tıkadı

Savunma analistleri, yaklaşık 100 milyar avro bütçeye sahip projenin başarısızlıkla sonuçlanmasının, Avrupa’nın onlarca yıldır süregelen yetersiz yatırımların ardından askeri kapasitesini yeniden inşa etme sürecinde karşılaştığı kronik zorlukları bir kez daha gözler önüne serdiğini belirtti.

Söz konusu proje, yalnızca yeni nesil bir savaş uçağı geliştirmeyi değil, bu uçağa eşlik edecek silahlı ve silahsız insansız hava araçlarından (İHA) oluşan entegre bir muharebe ağı kurmayı hedefliyordu.

Sistemin, 2040 yılından itibaren Fransa’nın Rafale, Almanya ve İspanya’nın Eurofighter jetlerinin yerini alması planlanıyordu. Ancak projenin geleceğine; teknik özellikler, liderlik paylaşımı ve sanayi iş bölümü konularında uzun süredir devam eden anlaşmazlıklar nedeniyle bir türlü karar verilemiyordu.

Savunma analistleri, Merz ve Macron’un, Almanya ile İspanya’yı temsil eden Avrupa havacılık grubu Airbus ile Fransa’nın savunma devi Dassault Aviation arasındaki derin fikir ayrılıklarını gidermek için aylarca çaba sarf ettiğini hatırlatıyor. Buna rağmen teknoloji paylaşımı, yönetim kontrolü ve patent hakları konusundaki ticari rekabetin, siyasi iradenin önüne geçtiği vurgulanıyor.

Şirketler arasındaki krizin yanı sıra iki ülkenin askeri ihtiyaçlarının taban tabana zıt olması da süreci tamamen kilitledi.

Fransa, kendi stratejik caydırıcılığı için yeni nesil uçağın, nükleer silah taşıma kapasitesine sahip olmasını ve uçak gemilerine uyumlu tasarlanmasını şart koştu.

Buna karşın farklı operasyonel ihtiyaçlara odaklanan Almanya Başbakanı Merz, 6. nesil insanlı bir jet geliştirmenin, Berlin için mantıklı olup olmadığını açıkça sorgulayarak, Almanya’nın bu özelliklere ihtiyacı olmadığını net şekilde ifade etti.

Avrupa ülkeleri alternatif çözümlere yöneliyor

FCAS Projesi’ndeki takvim sapmaları ve stratejik belirsizlikler, birçok Avrupa ülkesini savunma ihtiyaçlarını karşılamak üzere halihazırda alternatif çözümlere itiyor.

Süreçteki belirsizlik nedeniyle pek çok Avrupa ülkesinin, ABD yapımı F-35 gibi mevcut ve rüştünü ispatlamış platformlara yönelmeye devam etmesi dikkati çekiyor.

Alman basınındaki haberlere göre, gelinen noktada, artık aynı çatı altında iki farklı uçağın üretilmesi bekleniyor.

Fransız Dassault firmasının kendi üretimi olan Rafale uçağını, yeni nesil teknolojilerle tek başına geliştirmeye odaklanacağı; Airbus’ın Gripen savaş uçaklarını üreten İsveçli savunma sanayisi şirketi Saab ile ortaklığa gidebileceği ya da İngiltere, Japonya ve İtalya’nın yürüttüğü rakip savaş uçağı projesine (GCAP) dahil olabileceği belirtiliyor.

Combat Cloud üzerindeki çalışmalar sürecek

Ortak savaş uçağı rafa kaldırılmış olsa da FCAS projesi tamamen sona ermiyor. Hükümet kaynaklarına göre, Combat Cloud (Savaş Bulutu) olarak adlandırılan sistemin geliştirilmesine devam edilecek.

Euronews’un aktardığına göre, bu sistem, uçakları, insansız hava araçlarını ve diğer silah sistemlerini birbirine bağlamayı amaçlayan dijital bir ağ olarak tasarlanıyor.

Yetkili, Fransa ve Almanya savunma bakanlıklarının yakında yapılacak bir toplantıda “birkaç gerçekçi ve ilgili projeye” odaklanan bir savunma iş birliği planı hazırlayacağını da belirtti.

Airbus açısından karar, yeni ortak arayışının önünü açıyor. Sektör kaynakları, olası iş birliği seçenekleri arasında İsveçli savunma grubu Saab ile İngiltere-Japonya-İtalya ortak savaş uçağı programını gösteriyor.

Dassault’nun ise yeni nesil Rafale’yi kendi başına geliştirmeye devam etmesi bekleniyor.
Ortak savaş uçağı projesinin başarısız olmasıyla, son yılların en iddialı Avrupa savunma sanayi girişimlerinden biri sona ermiş oldu.

Aynı zamanda bu karar, bir rota değişikliğine de işaret ediyor: Berlin ve Paris, tek bir ortak uçak yerine artık ortak bir teknolojik çatı altında ayrı ulusal tasarımlar geliştirmeye yönelecek gibi görünüyor.

Merz, bu yılın başlarında “ortak Avrupa projelerini ve her şeyden önce Alman-Fransız projelerini hayata geçirmek için elimden gelen her şeyi yapacağım ve son ana kadar mücadele edeceğim,” demişti.

Macron ise nisan ayında Merz ile yaptığı görüşmenin ardından projenin öldüğü yönündeki değerlendirmeleri reddetmişti.

Fransız lider, “İlerlemeye devam ediyoruz. Avrupa’nın birliğe, daha fazla bağımsızlığa ve daha fazla egemenliğe hiç olmadığı kadar ihtiyacı var” demişti.