Raporda, her şeyden önce Harvard Üniversitesi’nde önde gelen savaş bütçesi uzmanı Linda Bilmes’in İran Savaşı maliyetine ilişkin tahminlerine atıfta bulunuldu.

Raporda şu ifadelere yer verildi: “ABD’nin İran’a karşı savaşı ile Vietnam Savaşı arasında yapılan karşılaştırmada dikkat çekici bir nokta göze çarpıyor; zira birincisi yalnızca 40 gün sürmüş olmasına rağmen, ABD’nin uzun vadeli tahminlerine göre yaklaşık 1 trilyon dolar (bin milyar dolar eşdeğeri) maliyeti olmuştur. Buna karşılık, 22 yıl süren Vietnam Savaşı’nın yalnızca yaklaşık 165 milyar dolar doğrudan maliyeti olmuş ve Amerikan Common Dreams web sitesinin raporu da dahil olmak üzere bazı tahminlere göre bu rakam 450 milyar dolara kadar çıkabilmektedir.”

Web sitesinin haberine göre; zaman farkı, iki savaşın niteliği, pahalı silah türleri ile doğrudan ve dolaylı maliyetler dikkate alındığında, Vietnam Savaşı ABD tarihinin en uzun savaşlarından biri olarak kabul ediliyor; 1953’ten 1975’e kadar yaklaşık 22 yıl süren bir savaş. Bu savaşın kayıtlara geçen doğrudan maliyeti, bazı Amerikan kaynaklarında o dönemin fiyatlarıyla yaklaşık 168 milyar dolar olarak açıklanmış ve diğer bazı tahminlerde bu rakam 450 milyar dolar olarak belirtilmiş olup; bu da bugünün değeriyle yaklaşık 3 trilyon dolara eşdeğerdir.

el-Arabi el-Cedid, her iki savaşta da ABD’nin, karşı tarafı teslim olmaya zorlamak için geniş kapsamlı askeri güç kullanımına dayandığını yazdı. Vietnam Savaşı’nda yaklaşık 12 milyon ton bomba kullanıldı; bu rakam, İkinci Dünya Savaşı’nın tüm cephelerinde kullanılan bombaların toplamının dört katı. Buna rağmen, bu strateji sonuç vermedi ve ABD bu savaşta yenilgiye uğradı; ülke için sonunda 58 bin ölü ve yaklaşık 300 bin yaralı ile sonuçlanan bir savaş.

Web sitesi, Harvard Üniversitesi’nde önde gelen savaş bütçesi uzmanı Linda Bilmes’in raporuna dayanarak şu ifadeleri ekledi: “Enflasyon etkisi de dikkate alındığında, tahminler İran Savaşı maliyetinin bugünün değerleriyle 1 ila 1,3 trilyon dolar arasında bir rakama ulaştığını gösteriyor. Buna ek olarak, gazilerin bakımı, borç faizleri ve enflasyonist etkiler gibi uzun vadeli maliyetler de bulunuyor ki bu da rakamı çok daha yukarıya taşıyor. Vietnam Savaşı ise buna karşılık, nispeten düşük günlük maliyetle uzun süreli bir yıpratma savaşıydı ve zaman içinde kademeli olarak birikti. Ancak bazı Amerikan tahminleri, Vietnam Savaşı’nın nihai maliyetinin bugünün değeriyle de 1 trilyon doları aştığını, hatta bu rakamı geçtiğini öne sürüyor; aradaki önemli fark ise bu maliyetin iki on yılı aşkın bir sürede oluşmuş olması, kısa bir 40 günlük dönemde değil; kısa süren ancak sonunda ABD tarihinin en maliyetli savaşlarından biri haline gelen bir savaş.”

İran savaşının maliyeti, 22 yıllık Vietnam savaşının 5 katı

Buna karşılık, İran Savaşı maliyet açısından farklı bir duruma sahip ve Vietnam Savaşı’nın yaklaşık beş katı olarak tahmin ediliyor. Süresinin kısa olmasına rağmen, bu savaşın günlük maliyeti oldukça yüksek. Amerikan medya ve araştırma merkezleri tarafından yayımlanan ekonomik tahminlere göre; ilk altı gündeki doğrudan maliyetler yaklaşık 11,3 milyar dolar oldu. Bu rakam yaklaşık bir ay içinde 30 ila 45 milyar dolara ulaştı ve ardından Nisan 2026’daki ateşkese kadar yaklaşık 25 ila 35 milyar dolar daha eklendi. Aynı zamanda, Linda Bilmes’in ileriye dönük tahminleri, İran Savaşı’nın toplam maliyetinin 1 trilyon dolara ulaşabileceğini ve çatışmaların devam etmesi durumunda bu rakamı da aşabileceğini gösteriyor.

Bu analizlere göre; İran Savaşı ABD’ye günlük yaklaşık 2 milyar dolara mal oluyor ve tüm dolaylı maliyetler dahil edildiğinde toplamda en az 1 trilyon dolara ulaşacak. Oysa daha önce Irak Savaşı sırasında da, dönemin ABD Başkanı George W. Bush, danışmanı Larry Lindsey’i bu savaşın 200 milyar dolarlık maliyet tahmini nedeniyle görevden almıştı; halbuki sonunda Irak Savaşı’nın gerçek maliyeti yaklaşık 5 trilyon dolara ulaştı.

el-Arabi el-Cedid devamında, resmi Amerikan çevrelerinin maliyetleri gerçekte olduğundan çok daha düşük göstermeye çalıştığını yazdı; bu bağlamda Trump yönetimi, bu savaşın hızlı ve sınırlı bir maliyetle sona ereceğini öngörmüştü. Pentagon’un açıklamasına göre, ilk günlerin (ilk 3-5 gün) maliyeti yaklaşık 11,3 milyar dolar olarak açıklandı ancak Linda Bilmes’e göre bu rakam ihtiyatlı bir değerlendirme; zira ona göre, yalnızca ilk günlerin maliyeti en az 16 milyar dolar olmuş olup; bunun nedeni mühimmatın çok hızlı tüketilmesidir. Buna ek olarak, savaşın bitiminden yıllar sonra da devam edecek orta ve uzun vadeli maliyetler de bulunuyor; altyapının yeniden inşası ve gelişmiş silah sistemlerinin ikamesi gibi.

Savaşta yok olan ABD üsleri

Bu maliyetlerin önemli bir bölümü, İran’ın füze ve İHA saldırılarında ciddi şekilde hasar gören ABD üslerine dayanıyor.

el-Arabi el-Cedid raporunda şu ifadelere yer verdi: “Bu savaşta, bölgedeki en az 20 ABD askeri üssü ve tesisi ciddi şekilde hasar gördü; askeri üsler, personel barınma merkezleri, füze sistemleri ve diğer altyapılar dahil olup; bunların yeniden inşası uzun zaman ve ağır maliyetler gerektiriyor.”

Ayrıca bu savaşta, ABD ordusu THAAD ve Patriot gibi gelişmiş savunma sistemlerini, radar görünmez savaş uçaklarını ve son derece pahalı füzeleri kullandı; öyle ki bazı durumlarda bir füzenin önlenmesinin maliyeti birkaç milyon dolara ulaşıyor. Örneğin, her bir SM-3 önleme füzesinin maliyeti yaklaşık 27,9 milyon dolar. THAAD sisteminde her bir önlemenin maliyeti 12,8 ila 15 milyon dolar arasında tahmin ediliyor ve her bir Patriot füzesi de 4,1 ila 5 milyon dolar arasında maliyete sahip.

Ayrıca, her bir MQ-9 keşif İHA’sının kaybının maliyeti yaklaşık 120 milyon dolar ve Pentagon’a [göre] ABD ordusu bu İHA’lardan en az 12 adet kaybetti. B-2 stratejik bombardıman uçaklarının operasyonel maliyeti saatte 130 ila 150 bin dolar arasında ve her bir Tomahawk seyir füzesinin fiyatı yaklaşık 2 milyon dolar olarak tahmin ediliyor.

Bu bağlamda, Foreign Policy dergisinde küresel politika ve savaş uzmanları tarafından yayımlanan bir analiz, İran Savaşı’nın siyasi, askeri ve ekonomik maliyetlerinin Vietnam’a kıyasla artmasının nedenlerini açıklamaya çalıştı.

Bu analiz, her iki ülkenin de ABD ile karşı karşıya gelirken, karşı tarafı ekonomik olarak yıpratmak için “savaşı uzatma” stratejisine dayandığını gösteriyor; İran’ın savaş yönetiminde etkili bir performans sergilemesine ve Vietnam’ın başarılı deneyiminden büyük ölçüde yararlanmasına olanak tanıyan bir yaklaşım. Bu temel üzerine, analiz Donald Trump’ın bu nedenle ateşkes istediğini açıklıyor; zira çatışmaların şiddetlenmesinin İran’ı müzakere masasına getirmeyeceği ve savaşın devamının ABD için ağır ekonomik ve siyasi sonuçlar doğurabileceği sonucuna varmış; özellikle İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kontrolü ve ABD ile küresel ekonomi için doğrudan ve dolaylı ekonomik zararlar yaratması dikkate alındığında.

Devamında, Foreign Policy dergisi bu savaşın geleceğine ilişkin analizinde, Vietnam Savaşı deneyimine dayanarak, Vietnamlıların ABD’yi yıpratarak hedeflerine ulaşabildiği gibi, İran’ın da Washington’u ekonomik olarak yıpratmada başarılı olduğunu öngörüyor; özellikle Hürmüz Boğazı’nın stratejik konumuna sahip olması dikkate alındığında.

Rapor ayrıca, özellikle önümüzdeki altı ay içinde ara seçimlerin ve iki ay içinde Dünya Kupası’nın yaklaşması nedeniyle, İran’ın bu avantajı ekonomik baskı ve eş zamanlı siyasi baskı uygulamak için kullanmaya çalışabileceğini öne sürüyor; Trump’a ve partisine ciddi zarar verebilecek bir baskı.