Amerika Birleşik Devletleri İran’daki savaşla yoğun bir şekilde meşgul olsa da, Ruanda ve Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC) arasındaki krizde inisiyatifi yeniden ele geçirmek istiyor. Pozisyonları birbirinden çok uzak olan iki ülkenin liderlerini müzakere masasına geri getirmek için son günlerde Washington’da çeşitli toplantılar düzenlendi. RFI’nin haberine göre, bu toplantılar 18 Mart Çarşamba günü yapılması planlanan üçlü zirveye hazırlık niteliğindeydi.

Donald Trump, Kongo Demokratik Cumhuriyeti’nin doğu kesimindeki kötüleşen durum hakkında sorulan bir soruya, bir hafta önce kısaca iki başkentin “hızlı bir şekilde görüşmesini” umduğunu belirtmişti.

Afrika.live’in aktardığına göre, 17 Mart Salı günü iki ikili görüşme gerçekleşti: biri Kongo ve Amerikan delegeleri arasında, diğeri ise Ruanda ve Amerikan temsilcileri arasında. Çeşitli diplomatik kaynaklara göre, ilk amaç “durumu değerlendirmek” ve yaklaşan görüşmelere hazırlık yapmaktı.

Bu girişim, özellikle hassas bir bağlamda gerçekleşiyor:

Ruanda ordusuna karşı Amerikan yaptırımlarının uygulanmasından iki hafta ve Goma’da bir insansız hava aracı saldırısında Fransız bir yardım görevlisinin ölümünden bir hafta sonra geliyor.

Dosyanın hassas olması nedeniyle, Amerika Birleşik Devletleri şu ana kadar Katar’ı veya Avrupa Birliği’ni girişimine dahil etmedi. Amaç, süreci karmaşıklaştırmaktan kaçınmak ve daha hızlı ilerlemekti.

Diplomatik çabaların yeniden başlatılması ve sahadaki askeri durum konularını ele almayı amaçlayan 18 Mart Çarşamba günü yapılacak toplantının, iki çatışan tarafın pozisyonlarının son derece farklı olması nedeniyle zorlu geçmesi muhtemel. Kinşasa, Ruanda birliklerinin önceden çekilmesini talep ederken, Kigali ise “her şeyi bir anda elde etmenin söz konusu olmadığını” belirterek, diplomatik kaynaklara göre Kongo Demokratik Cumhuriyeti’ni Ruanda’yı istikrarsızlaştırmak için FDLR ile işbirliği yapmaya devam etmekle suçluyor.

Washington, bu fırsatı kendi mesajlarını iletmek için kullanmayı amaçlıyor. Ancak diplomatik bir kaynağa göre, görüşme barış sürecini yeniden canlandırabilecek “somut bir karara” yol açmadığı sürece henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Görüşmelerin tamamlanmasının ardından dün ABD ortak bir açıklama yayınladı.

ABD Dışişleri (State) Bakanlığı, aşağıdaki metni yayınladı:

Amerika Birleşik Devletleri, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Ruanda Cumhuriyeti Hükümetlerinin Washington Anlaşmalarının Geliştirilmesine İlişkin Ortak Bildirisi – 18 Mart 2026

Aşağıdaki bildiri, Amerika Birleşik Devletleri, Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Ruanda Cumhuriyeti hükümetleri tarafından yayınlanmıştır.

17-18 Mart 2026 tarihlerinde Demokratik Kongo Cumhuriyeti (DKC) ve Ruanda temsilcileri Washington DC’de bir araya gelerek Washington Barış ve Refah Anlaşmaları kapsamında Washington Barış Anlaşması’nın daha fazla uygulanmasına yönelik somut adımlar üzerinde anlaştılar.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Ruanda, gerilimleri azaltmak ve sahada ilerleme sağlamak için bir dizi koordineli adım üzerinde anlaştılar. Bu çabalar arasında, birbirlerinin egemenliğini ve toprak bütünlüğünü desteklemek için belirli önlemlere karşılıklı bağlılık, Ruanda’nın Demokratik Kongo Cumhuriyeti topraklarındaki belirli alanlarda güçlerini planlı bir şekilde geri çekmesi/savunma önlemlerini kaldırması, Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin FDLR’yi etkisiz hale getirmek için zaman sınırlı ve yoğunlaştırılmış çabaları ve tüm sivillerin korunması yer almaktadır.

Demokratik Kongo Cumhuriyeti ve Ruanda, bölgede kalıcı barış ve refahı sağlamak için Washington Anlaşmaları kapsamındaki taahhütlerini yeniden teyit ettiler.”

Doğu Kongo’da Ruanda merkezli grubun işgali

Doğu Kongo’daki çatışmanın merkezinde yer alan M23 isyancı grubu, 2025’in başlarında ele geçirdiği Goma ve Bukavu il başkentleri de dahil olmak üzere önemli bir bölgeyi kontrol ediyor.

Kongo hükümeti, BM ve diğerleri, komşu Ruanda’yı Doğu Kongo’daki M23 isyancı grubunu desteklemekle suçluyor; Kigali ise bu iddiayı reddediyor.

Washington, 2 Mart’ta Ruanda ordusuna ve dört üst düzey subayına M23’ü desteklemek suçlamasıyla yaptırım uyguladı.

Buna karşılık Kigali, yaptırımları “tek taraflı” olarak nitelendirerek üzüntüsünü dile getirdi ve ordusunu savundu.

Ruanda kaynaklı saldırılar sayesinde ABD, Kongo ile rahatça anlaşma sağlamış, Kongo’nun madenlerine erişim izni almış, ayrıca ülkede Blackwater’ın görevlendirilmesini sağlamıştı.

FDLR nedir?

Democratic Forces for the Liberation of Rwanda (FDLR), Rwanda Kurtuluşu için Demokratik Güçler, 2000 yılında kurulan bir Hutu isyancı grubudur. Örgüt, Ruanda soykırımına karışmış eski milisler ve askerlerden türemiştir ve esas olarak Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin doğusunda faaliyet göstermektedir. Bölgesel güvenlik ve insani durum üzerindeki etkisi nedeniyle uluslararası toplum tarafından yakından izlenmektedir.

Doğu Kongo’da bunun gibi birçok örgüt türemiş durumdadır. Bölge altın, kobalt ve koltan (telefon ve elektroniklerde kullanılır) yönünden zengindir. Örgütler toprak kontrolü için hem birbirleriyle hem de orduyla çatışma yürütür. Dolayısıyla dış güçlerin de ilgi alanına girmektedirler. M23’e göre daha eski ve dağınık bir yapıya sahiptir.

M23 nedir?

Büyük ölçüde Tutsi kökenli savaşçılardan ve ordudan ayrılan eski Kongo askerleri tarafından kurulmuştur. Ruanda’dan büyük destek aldığı söylenmekte, ancak Ruanda bu iddiayı reddetmektedir. Bölgede siyasi ve askeri güç kazanma peşindedir. Bölgedeki en güçlü silahlı gruptur. FDLR’ye göre daha yeni ve organizedir. Askeri ve ticari olarak stratejik ve büyük bir şehir olan Goma’yı kontrol altında tutmaktadır.

Bu iki grup arasındaki çatışma, Doğu Kongo’daki en önemli çatışmadır. Çatışma, sadece iki grup arasında değil aynı zamanda bölgesel siyaset, etnik gerilim ve kaynak kontrolüyle ilgilidir. M23 Tutsi, FDLR Hutu olduğu için arada ciddi bir düşmanlık da söz konusudur. Zaman zaman Kongo ordusu FDLR ile birlikte M23’le mücadele etmektedir.

Kongo neden Ruanda kaynaklı saldırı altında?

Kongo’nun önemli şehrini ele geçiren Ruandalı isyancılar ateşkes ilan etti

Ruanda’ya direnemeyen Kongo’ya, ABD’den ‘yardım’ teklifi