Microsoft, İsrail ordusuna yönelik bir soruşturmanın ardından, İsrail’in yapay zeka (YZ) ve bulut hizmetlerini kullanarak Gazze ve Batı Şeria’daki milyonlarca Filistinliyi gözetleyerek şirketin hizmet şartlarını ihlal ettiği yönündeki endişelerin ardından bazı hizmetlerini geri çektiğini duyurdu.

Perşembe günü alınan karar, Birleşik Krallık’ın Guardian gazetesi ile İsrail yayın organları +972 Magazine ve Local Call’un ortak araştırması sonucunda alındı.

Araştırma, Ağustos ayında İsrail ordusunun, İsrail’in Gazze’ye yönelik acımasız saldırısı sırasında Filistinlilere yönelik toplu gözetleme yapmak için Microsoft’un Azure bulut platformunu kullandığını ortaya koymuştu. Bu saldırılarda iki yıldan kısa bir sürede 65.000’den fazla Filistinli şehid edilmişti.

El Cezire’de yer alan habere göre, Microsoft son aylarda, yazılımının İsrail ordusu tarafından Gazze’de kullanılmasına yönelik protestolar nedeniyle birkaç çalışanını işten çıkardı veya polise bildirdi. Ağustos ayında dört çalışan işten çıkarıldı. Diğer birkaç çalışan ise, Microsoft’un İsrail ordusuyla olan bağlarını protesto ederek şirketten istifa etti. İsrail ordusunun Gazze’deki yıkıma yol açtığını iddia ettiler.

Soruşturma iddiasıyla İsrail’e sıkıştırma

Teknoloji şirketi bu iddiaları sürekli olarak yalanladı, ancak soruşturmanın ardından Washington DC’deki hukuk firması Covington & Burling LLP ve ismi açıklanmayan başka bir teknik danışmanlık firmasından İsrail hakkındaki iletişimlerinin harici bir incelemesini yaptırdığını duyurdu.

Microsoft’un başkan yardımcısı ve başkanı Brad Smith, Perşembe günü çalışanlara yönelik bir blog yazısında, şirketin iletişim kayıtları ve mali tablolarının dışarıdan incelenmesinin, bulgularını destekleyen unsurların doğru bulunmasıyla Perşembe günkü karara yol açtığını açıkladı. Smith, ayrıntılı kanıtları açıklamadı, ancak bunların İsrail ordusunun Azure ve Microsoft’un yapay zeka hizmetlerini kullanımıyla ilgili olduğunu belirtti.

Smith, İsrail Savunma Bakanlığı’na atıfta bulunarak, “Bu nedenle, Microsoft’un belirli IMOD aboneliklerini ve bunların hizmetlerini, belirli bulut depolama ve yapay zeka hizmetleri ve teknolojilerinin kullanımı da dahil olmak üzere durdurma ve devre dışı bırakma kararını IMOD’a bildirdik” dedi.

“Bu kararı IMOD ile birlikte gözden geçirdik ve hizmet şartlarımıza uyumu sağlamak için attığımız adımları inceledik. Bu adımlar, hizmetlerimizin sivillere yönelik kitlesel gözetleme için kullanılmamasını sağlamaya odaklanıyor” diye ekledi.

Bu, Microsoft’un bu konudaki duruşunda önemli bir değişikliğe işaret ediyor. Mayıs ayında, Associated Press haber ajansının İsrail ordusunun casusluk teşkilatı Unit 8200’ün Gazze’de kitlesel gözetleme için Microsoft hizmetlerini kullandığına dair benzer bulguları bildirmesinin ardından şirket, kayıtlarının dahili incelemelerini gerçekleştirdiğini açıklamıştı.

Microsoft, 7 Ekim’de Hamas tarafından yakalanan İsraillileri bulma ve kurtarma çabalarına yardımcı olmak iddiasıyla İsrail ordusuna gelişmiş yapay zeka ve bulut bilişim hizmetleri satıldığını kabul ederken, hizmetlerinin Gazze’deki insanları hedef almak veya onlara zarar vermek için kullanıldığına dair hiçbir kanıt bulamadığını öne sürdü.

Smith, perşembe günü yaptığı açıklamada, İsrail ordusuna yönelik hizmetlerinin gözden geçirilmesinin sürdüğünü, ancak bazı hizmetlerin kısıtlanması kararının Microsoft’un hizmet şartlarının “teknolojimizin sivillerin toplu gözetimi için kullanılmasını yasaklaması” nedeniyle alındığını söyledi.

Microsoft bu konudaki tutumunu neden şimdi değiştirdi?

El Cezire’nin aktardığına göre, şirket, İsrail ordusunun hizmetlerini ne amaçla kullandığını bilmediğini iddia ediyor.

Smith, Ağustos ayındaki haber raporunun, müşteri gizliliği düzenlemeleri nedeniyle Microsoft’un kendisinin bile haberdar olmadığı bilgileri ortaya çıkardığını savundu.

Şirket, bu gizlilik politikaları nedeniyle İsrail ordusunun Microsoft teknolojisini nasıl kullandığını bilmesinin hiçbir yolu olmadığını birkaç kez yineledi.

Hangi Yapay Zeka veya Gözetim teknolojileri geri çekildi?

Smith, İsrail ordusunun yalnızca belirli Microsoft hizmet aboneliklerini engellediğini ve İsrail’in kendi siber güvenliği için diğer Microsoft ürünlerini kullanmaya devam edebileceğini söyledi. Hangi ürünlerin devre dışı bırakıldığını veya İsrail ordusunda belirli birimlerin bunları kullanmasının yasaklanıp yasaklanmadığını belirtmedi.

Ancak, İsrail ordusunun Hollanda’da bulunan Azure depolama sunucularını ve Microsoft’un yapay zeka servislerini nasıl kullandığına ilişkin sorunlar olduğunu da sözlerine ekledi.

Microsoft’un Azure’u nedir ve Gazze’de nasıl kullanıldı?

Microsoft’un Azure platformu, aralarında çok sayıda telefon görüşmesinin derlenmesi, yazıya geçirilmesi, çevrilmesi ve analiz edilmesine olanak tanıyan, neredeyse sınırsız dijital depolama ve güçlü yapay zeka yeteneklerinin de bulunduğu bir dizi bulut tabanlı hizmet sunuyor.

Azure platformu, Microsoft CEO’su Satya Nadella’nın, 2021 sonlarında o dönem İsrail askeri casusluk teşkilatı Unit 8200’ün başkanı olan Yossi Sariel ile şirketin Seattle’daki merkezinde, Azure kullanılarak büyük miktarda ‘hassas’ İsrail istihbaratının depolanması konusunda iş birliği yapmayı görüşmek üzere bir araya geldiğini ortaya koyan Ağustos haber soruşturmasının ana konusuydu.

Unit 8200, sinyal istihbaratı ve gözetleme de dahil olmak üzere gizli operasyonlardan sorumlu İsrail ordusunun elit siber savaş birimi. Sariel, birimin yapay zeka kullanımını yönlendirmiş ve 2018 yılında “yapay zeka ve terörle mücadele” projesi üzerindeki çalışmaları nedeniyle İsrail ordusu tarafından ödüllendirilmiş.

Araştırma raporunun yazarlarına göre, Seattle toplantısının ardından Unit 8200, 2022’den bu yana Gazze ve Batı Şeria’da Filistinliler tarafından yapılan milyonlarca telefon görüşmesini taramak, kaydetmek ve depolamak için kullandığı bir kitle gözetleme aracı geliştirdi. Sariel, birimin 7 Ekim’de Hamas liderliğindeki saldırıyı güney İsrail’e öngörememesi nedeniyle Eylül 2024’te istifa etti.

İsrail’in işgal altındaki Filistin topraklarında uzun süredir telefon görüşmelerini dinlediği, ancak yeni yapay zeka destekli sistemin bu taktiği büyük ölçüde güçlendirdiği ve istihbarat görevlilerinin milyonlarca telefon görüşmesini ve mesajı çok daha uzun süreler boyunca kaydedip saklamasına olanak sağladığı, haber araştırmasında ortaya çıktı.

AP, Şubat ayının başlarında yaptığı açıklamada, İsrail ordusunun Microsoft ürünlerini kullanımının 7 Ekim’den sonra arttığını bildirmişti. AP’nin haberine göre, İsrail ordusu, kitlesel gözetleme için gigabaytlarca bulut depolama alanı ve büyük miktarda yapay zeka destekli dil çeviri hizmeti kullandı ve hava saldırılarında kimin hedef alınacağına karar vermek için şirket içi yapay zeka sistemleriyle çapraz kontrol yaptı.

Microsoft gerçekten Azure’un ne için kullanıldığını bilmiyor muydu?

Microsoft’un İsrail’in Azure’u nasıl kullandığına dair bilgisi olmadığı yönündeki iddiasına rağmen, sızdırılan Microsoft belgeleri ve 11 Microsoft kaynağıyla yapılan görüşmeler, Unit 8200’ün Filistinlilerin iletişimlerini platformda depoladığını gösteriyor.

Kaynaklar, gazetecilere ayrıca, bu yeteneklerin İsrail ordusunun Gazze’ye yönelik ölümcül hava saldırılarında ve Batı Şeria’daki askeri operasyonlarında insanları hedef almasına yardımcı olduğunu söyledi. Kaynaklardan birinin soruşturmada aktarıldığına göre, İsrail ordusu “herkesi, her zaman” takip etti.

Soruşturmaya katılan gazeteci Meron Rapoport, Cuma günü el Cezire’ye yaptığı açıklamada, “2021’den bu yana tüm anlaşma, Filistinlileri gözetlemesiyle bilinen 8200 adlı birimin başkanı ile Microsoft’un en üst düzey yetkilileri arasındaydı” dedi.

Microsoft’un hizmetlerini geri çekme kararı ne kadar önemli?

Teknoloji analistleri, Microsoft’un kararının İsrail’in Gazze ve Batı Şeria’daki gözetleme operasyonunu ne kadar etkileyeceği konusunda şüpheci. Microsoft’un, İsrail ordusunun bir bütün olarak Azure’a, yapay zeka hizmetlerine veya kitlesel gözetleme ve ölümcül saldırılar veya diğer operasyonlar yürütmek için kullanılabilecek diğer Microsoft ürünlerine erişimini nasıl engelleyeceği belirsiz.

Microsoft’un Gazze savaşına katılımını protesto ettikleri için işten çıkarılan veya tutuklanan bir düzineden fazla Microsoft çalışanından biri olan Hossam Nasr, Perşembe günü AP’ye yaptığı açıklamada, son hamlenin “eşi benzeri görülmemiş bir zafer” olduğunu, ancak sonuçta yeterli olmadığını söyledi.

“Microsoft, İsrail ordusunda yalnızca bir birim için hizmetlerin yalnızca küçük bir alt kümesini devre dışı bıraktı,” dedi diğer eski Microsoft çalışanlarını da içeren Apartheid İçin Azure Yok grubunun organizatörü Nasr. “Microsoft’un İsrail ordusuyla olan sözleşmesinin büyük çoğunluğu bozulmadan kaldı.” diye ilave etti.

İsrailli ve ABD’li yetkililer nasıl tepki verdi?

Microsoft’un hamlesine yanıt veren ismi açıklanmayan bir İsrailli yetkili, AP’ye yaptığı açıklamada, kararın “İsrail ordusunun operasyonel kapasitesine zarar vermeyeceğini” söyledi.

İsrail geçmişte Filistinlileri nasıl gözetledi?

El Cezire, işgal altındaki Batı Şeria’nın bazı bölgelerinde konuşlandırılan CCTV ve Red Wolf adlı yüz tanıma sistemi de dahil olmak üzere, İsrail’in Filistinliler üzerindeki sürekli gözetlemesinin olumsuz fiziksel ve ruhsal etkilerini belgeledi.

Program, İsrailli yerleşimcilerin Filistinlilerin yüzlerini tarayıp rızaları olmadan bir veritabanına eklemek için hareket ettiği El Halil ve işgal altındaki Doğu Kudüs’teki askeri kontrol noktalarında kullanılıyor. Sistem, İsrail ordusunun Filistinlilerin yalnızca yerleşimcilere açık olan belirli yol ağlarını kullanmasını yasaklayan ayrımcı politikalarına yardımcı oluyor.

Hak savunucuları, Çin hükümetinin Uygur Müslümanlarını gözetlemek için benzer taktikler kullandığını belirtti.

Filistinliler, casus yazılım üretip birçok ülkeye satan İsrail’in, ürünlerini test etmek için bunları kullandığını uzun zamandır iddia ediyor. İsrailli siber güvenlik şirketi NSO Group, 2021 yılında, müşterilerinin muhalif siyasi üyeleri, aktivistleri ve gazetecileri (aralarında El Cezire çalışanları da vardı) hedef almak için kullandığı amiral gemisi yazılımı Pegasus nedeniyle yaygın eleştirilere maruz kalmıştı.

Casus yazılımın müşterileri henüz açıklanmadı ancak bunlar arasında hükümetlerin yer aldığı ve Azerbaycan, Bahreyn, Macaristan, Hindistan, Kazakistan, Meksika, Fas, Ruanda, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nde yoğunlaştığı bildirildi.

Uluslararası Af Örgütü, Mayıs 2023’te İsrail’in El Halil ve Doğu Kudüs’teki gözetimini artırdığını ve apartheid sistemini “sağlamlaştırmak” için Kızıl Kurt’u kullandığı sonucuna vardı.

İnsan hakları örgütü, “Bu gözetleme, İsrail yetkililerinin Filistinliler için düşmanca ve baskıcı bir ortam yaratma ve stratejik bölgelerdeki varlıklarını en aza indirme yönündeki kasıtlı girişiminin bir parçasıdır” dedi.

Uluslararası Af Örgütü, Kızıl Kurt’un (Red Wolf), Filistinlilerin adresleri, aile üyeleri ve İsrail yetkilileri tarafından sorgulanmak üzere aranıp aranmadıkları gibi bilgilerini içeren geniş bir veri tabanı olan Kurt Sürüsü (Wolf Pack) ile bağlantılı olduğunu tespit etti. Ayrıca, İsrail güçlerinin Kurt Sürüsü veri tabanında saklanan bilgileri toplamak için kullandığı bir uygulama olan Mavi Kurt (Blue Wolf) ile de bağlantılı.