ABD’nin İran’ın Keşm Adası’na yönelik yenilenen saldırıları, adanın Hürmüz Boğazı yakınındaki stratejik konumuna, askeri tesislerine ve Tahran’ın deniz trafiğini kontrolü açısından önemine dikkat çekti.

ABD medyasında yer alan ve Amerikalı bir yetkiliye atıfta bulunan haberlere göre, ABD ordusu Pazartesi günü adaya “savunma” amaçlı hava saldırıları düzenledi. etkili, İran güçlerinin bir Amerikan askeri uçağını hedef almaya çalışmasının ardından ABD güçlerinin bir karadan havaya füze fırlatma rampasını hedef aldığını iddia etti.

Olay, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a karşı askeri operasyon başlatmasından sekiz aydan fazla bir süre sonra meydana geldi.

Coğrafya, nüfus ve ekonomi

Keşm, İran’ın en büyük adası ve Körfez’in en büyük adası olup yaklaşık 1.500 kilometrekarelik bir alanı kaplamaktadır.

Güneydeki Hürmüzgan eyaletinde yer alan ada, liman kenti Bandar Abbas’ın yakınında bulunur ve Harun su yoluyla İran anakarasından ayrılmıştır. Ada, Basra Körfezi’ni Umman Körfezi’ne bağlayan kuzeydeki Hürmüz Boğazı boyunca uzanır.

Su yolunun karşı kıyısında Umman’ın Musandam Yarımadası ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin kuzeydoğu kıyıları yer almaktadır.

İran devlet haber ajansı IRNA’ya göre, Keşm, Hengam ve Larak adalarını kapsayan Keşm ilçesinin nüfusu yaklaşık 190.000’dir.

Balıkçılık, deniz taşımacılığı, turizm ve ticaret başlıca ekonomik faaliyetler arasındadır. Ada ayrıca, komşu Körfez ülkeleriyle ticareti destekleyen Keşm Serbest Ticaret Bölgesi, ticari limanlar ve sanayi tesislerine ev sahipliği yapmaktadır.

UNESCO tarafından tanınan, jeolojik oluşumları ve deniz biyolojik çeşitliliğiyle bilinen jeoparkı da ziyaretçiler için bir diğer cazibe merkezidir.

Stratejik ve askeri önem

Keşm’in Hürmüz Boğazı’na yakın konumu, İran’ın kıyı savunması ve deniz gözetimi için önemini artırmaktadır.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Deniz Kuvvetleri, boğazın kuzey tarafındaki İran askeri varlığının bir parçası olarak adayı çevreleyen sularda faaliyet göstermektedir.

İran medyası, Devrim Muhafızları’nın Keşm ve çevresindeki adalarla ilgili faaliyetlerini haberleştirirken, uluslararası medya da Keşm’de bir deniz üssü ve yer altı füze tesisleri tespit ettiğini bildirdi.

Mayıs ayında, İran Devrim Muhafızları, Keşm’in batı ucundan Birleşik Arap Emirlikleri’nin Ümmü el-Kuveyn kentine ve İran’ın Kuh Mübarek kentinden Fujairah’a doğru uzanan genişletilmiş bir deniz kontrol bölgesi ilan etti.

Yapılan açıklamada, Keşm’in Tahran’ın deniz kontrol düzenlemelerinde coğrafi bir referans noktası olarak belirlendiği ifade edildi.

ABD’nin son saldırıları

ABD medyasında yer alan ve Amerikalı bir yetkiliye atıfta bulunan haberlere göre, ABD ordusu Pazartesi günü Keşm’e hava saldırıları düzenledi. Yetkilinin açıklamasına göre, “Bu, İranlıların ABD hedeflerine karşı kullandığı karadan havaya füzelere karşı aldığı bir savunma önlemiydi.”

Yetkili, İran güçlerinin bir ABD askeri uçağını hedef almaya çalışmasının ardından Amerikan kuvvetlerinin bir karadan havaya füze fırlatma rampasını vurduğunu iddia etti. Fırlatma rampasının yeri ve hasarın boyutu henüz netleşmedi.

Bu saldırılar, İran güçlerinin Keşm’in güneyinde iki Amerikan keşif insansız hava aracını düşürdüğü iddiasının ardından gerçekleşti.

İran medyasına göre, Devrim Muhafızları Pazartesi günü yaptığı açıklamada, güçlerinin elektronik harp sistemleri kullanarak iki adet MQM-170 insansız hava aracını düşürdüğünü belirtti. Bu iddia bağımsız olarak doğrulanamadı.

Savaş sırasındaki büyük saldırılar

ABD-İsrail ortak saldırısının 28 Şubat’ta başlamasından bu yana hedef alınan İran adaları ve kıyı bölgeleri arasında Keşm de bulunuyor.

31 Mayıs’ta ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), İran’ın Keşm ve anakaradaki Goruk’ta bulunan radar ve insansız hava aracı komuta kontrol tesislerine yönelik saldırılar düzenleyeceğini duyurdu.

5 Haziran’da CENTCOM, aynı bölgelerdeki kıyı gözetleme radar tesislerine yönelik ek saldırılar olduğunu bildirdi.

Mart ayında İranlı yetkililer, ABD’yi Keşm’deki bir tuz arıtma tesisine saldırmakla ve 30 köyün içme suyu tedarikini aksatmakla suçladı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, saldırıyı kınayarak, sivil altyapıyı hedef aldığını söyledi, “Bu emsali İran değil, ABD oluşturdu.” dedi.

Yerel yetkililer, onarım çalışmaları tamamlanıp su temini yeniden sağlanmadan önce tesisin yaklaşık 40.000 kişiye su sağladığını belirtti.

İran Devrim Muhafızları daha sonra misilleme olarak Bahreyn’deki bir ABD deniz üssünü hedef aldığını iddia etti.

Hürmüz Boğazı’ndaki denizcilik faaliyetlerindeki rolü

İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari gemi trafiğine yönelik kısıtlamaları sıkılaştırmasıyla birlikte Keşm daha da önem kazandı.

İran Devrim Muhafızları Donanması, gemilerin hareketlerini İranlı yetkililerle koordine etmelerini ve belirlenmiş rotaları kullanmalarını şart koştu.

Bazı ticari gemiler, güneydeki geleneksel nakliye yolları yerine Keşm ve Larak adaları arasında alternatif bir geçit kullanmıştır.

Bu geçit İran karasuları içinde yer almaktadır ve bu da İranlı yetkililerin gemi hareketlerini yakından izlemesine olanak sağlamaktadır.

Denizcilik haberlerinde ayrıca, Keşm’in güney kıyısında, geçidin yakınında bir İran Devrim Muhafızları deniz üssünün bulunduğu tespit edildi.

İranlı yetkililer, gemileri yetkisiz rotaları kullanmamaları veya kimliklendirme sistemleri olmadan faaliyet göstermemeleri konusunda uyardı.

Keşm’in Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin karşısında ve Körfez ülkelerine hizmet veren nakliye yollarına yakın konumu, onu bölgesel ticaret için stratejik olarak önemli kılıyor.

Adanın çevresindeki ve daha geniş boğazdaki güzergahları etkileyen kısıtlamalar, bölgedeki petrol ve doğalgaz ihracatını ve ticari gemi taşımacılığını aksatabilir.