İki gün sürecek Afrika-Rusya zirvesinden ne bekleniyor?

Uşakov, Moskova’da gazetecilere yaptığı açıklamada, başkentte bu hafta düzenlenecek Rusya-Afrika Zirvesi’ne ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Rusya ile Afrika ülkelerinin uluslararası konularda ortak yaklaşımlara sahip olduğunu belirten Uşakov, “Devletlerin egemen eşitliğine, uluslararası hukuka ve Birleşmiş Milletler (BM) Şartı’nın temel ilkelerine saygıya dayalı, dayatmalardan ve çifte standartlardan uzak, çok kutuplu ve adil bir dünya düzeninin kurulmasında elbette müttefikiz.” dedi.

Rusya’nın Afrika ülkeleriyle ilişkilerini geliştirmeye devam ettiğini anlatan Uşakov, zirve kapsamında hükümetler arası anlaşmalar, mutabakat zaptları ve ticari sözleşmelerden oluşan toplam 33 belgenin imzalanmasının planlandığını ifade etti.

Uşakov, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in 30 Ekim’de Mali, Moritanya, Güney Sudan, Orta Afrika Cumhuriyeti, Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Togo, Eritre, Somali ve Komorlar Birliği liderleriyle ikili görüşmeler yapacağını söyledi.

Rusya’nın Afrika ülkeleriyle ticaret hacminin 2025’te 27 milyar doları aştığına işaret eden Uşakov, bu rakamın 2023’te St. Petersburg’da düzenlenen önceki Rusya-Afrika Zirvesi’nden bu yana 1,5 katına çıktığını ifade etti.

Tarımın Afrika ülkeleriyle işbirliğinde öncelikli alanlardan biri olduğunu vurgulayan Uşakov, Rusya’nın kıtaya 2025’te 18 milyon tonun üzerinde, bu yılın 9 ayında ise 13 milyon ton tahıl sevk ettiğini aktardı.

Uşakov, Rusya’nın Afrika’ya gübre sevkiyatının da geçen yıl 1,5 milyon tona ulaştığını, bu yıl ise 2,2 milyon tonu aştığını kaydetti.

Rusya’nın Afrika’daki diplomatik varlığını artırdığını belirten Uşakov, 2022’den bu yana kıtada 3 yeni büyükelçilik açıldığını, 5 diplomatik temsilciliğin ise yeniden faaliyete geçtiğini dile getirdi.

Tahıl tedarikinden nükleer enerjiye, eğitimden teknolojiye ve yeni ticaret yollarına kadar Rusya ve Afrika ülkeleri, Çarşamba günü başlayacak olan üçüncü Rusya-Afrika Zirvesi için Moskova’da bir araya gelirken işbirliğini genişletmeyi hedefliyor.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Afrika Birliği’nin mevcut dönem başkanlığını yürüten Burundi Devlet Başkanı Evariste Ndayishimiye, toplantıya eş başkanlık edecekler.

Program, zirve oturumlarını, ikili görüşmeleri ve Afrika bölgesel örgütlerinin liderleriyle yapılacak görüşmeleri, ayrıca Rusya-Afrika Ekonomik ve İnsani Yardım Forumu’nu içermektedir.

Putin’in görüşmesi planlanan liderler arasında Mısır Devlet Başkanı Abdülfettah el-Sisi ve Etiyopya Devlet Başkanı Abiy Ahmed de bulunuyor.

Gündemdeki konular neler?

Enerji, tarım, altyapı, gıda güvenliği, bilim, teknoloji, eğitim ve insani işbirliğinin yanı sıra ticaret ve yatırımın da merkezi konular arasında yer alması bekleniyor.

Ulaşım ve lojistik de gündemde yer alıyor; her iki taraf da ticaret yollarını genişletmenin, bağlantıları iyileştirmenin ve takas edilen malların çeşitliliğini artırmanın yollarını görüşecek.

Katılımcıların, 2027-2029 dönemini kapsayan nihai bir bildiri ve Rusya-Afrika Ortaklık Forumu eylem planını kabul etmeleri bekleniyor.

Sivil alanda yapay zekanın kullanımına ilişkin işbirliğine dair ayrı bir bildiri yayınlanması ve çeşitli sektörlerde hükümetler arası ve kurumlar arası anlaşmalar yapılması da planlanmaktadır.

Enerji ve gıda güvenliği

Enerji, Rusya-Afrika işbirliğinin en gelişmiş alanlarından biri olmaya devam ediyor. En büyük projelerden biri, Rus devlet nükleer şirketi Rosatom tarafından inşa edilen Mısır’ın El Dabaa nükleer santralidir.

Zirve forumunda ayrıca nükleer enerji, konvansiyonel enerji üretimi, yenilenebilir enerji, madencilik ve enerji altyapısının geliştirilmesi konuları da ele alınacak.

Nüfus artışı ve sanayi gelişimiyle birlikte artan elektrik talebi karşısında birçok Afrika ülkesi ek elektrik üretim kapasitesi arayışında.

Benzer şekilde, tarım da bu ilişkinin önemli bir parçası haline gelmiştir. Rusya, birçok Afrika ülkesine önemli miktarda buğday ve gübre tedarik etmektedir.

St. Petersburg’da düzenlenen 2023 zirvesinin ardından Moskova, Putin’in açıkladığı taahhüdü yerine getirerek Burkina Faso, Zimbabve, Mali, Somali, Orta Afrika Cumhuriyeti ve Eritre’ye 200.000 metrik ton tahılı ücretsiz olarak teslim etti.

Bu yılki görüşmelerin tahıl ve gübre tedarikinin yanı sıra tarım teknolojisi, gıda işleme ve lojistik konularını da kapsaması bekleniyor.

Soçi’den bu yana neler değişti?

İlk Rusya-Afrika Zirvesi Ekim 2019’da Soçi’de gerçekleşti.

İkincisi Temmuz 2023’te St. Petersburg’da düzenlendi ve katılımcı ülkeler siyasi, ekonomik, güvenlik ve insani işbirliği için öncelikleri belirleyen bir bildiri kabul etti.

Liderler ayrıca zirvenin üç yılda bir yapılması konusunda da anlaştılar. Zirveler arasında Rusya ve Afrika ülkeleri bakanlar düzeyinde bir format geliştirdiler.

İlk bakanlar konferansı 2024’te Soçi’de, ardından Aralık 2025’te Kahire’de Moskova zirvesi hazırlıklarının ele alındığı ikinci bir toplantı düzenlendi.

Moskova’daki toplantıda, daha önceki anlaşmaların uygulanması gözden geçirilecek ve 2029’a kadar öncelikler belirlenecek.