Irak’ta Ali Falih Zeydi’nin Başbakan olarak göreve başlaması sonrası devlet dışı silahlı grupların orduya katılmasına yönelik ABD baskısı artarken Bağdat’tan kritik bir çağrı geldi.

Birgün’de yer alan habere göre, Irak’ta iktidarın en büyük siyasi oluşumu olan Devleti Yönetme İttifakı, silahların yalnızca devletin elinde bulunması gerektiğini vurgulayarak, 30 Eylül’e kadar silahlarını teslim etmeyen gruplara bu tarihten sonra “terörle mücadele yasası” kapsamında işlem yapılacağını kaydetti.

Irak Başbakanı Ali Falih Zeydi’nin başkanlığında gerçekleştirilen Devleti Yönetme İttifakı’nın 37. toplantısına Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) Başkanı Neçirvan Barzani, Irak Cumhurbaşkanı Nizar Amidi, Parlamento Başkanı Heybet Halbusi, Yüksek Yargı Konseyi Başkanı Faik Zeydan ile ittifakı oluşturan siyasi parti ve grupların liderleri katıldı.

SON TARİH 30 EYLÜL

Şii Koordinasyon Çerçevesi, başlıca Kürt ve Sünni oluşumların da yer aldığı zirve sonrası yapılan açıklamada “Irak topraklarının komşu ülkelere yönelik bir saldırı zemini olarak kullanılmasına” ve “ülkenin bölgesel çatışmaların tarafı haline getirilmesine” müsaade edilmeyeceği belirtildi.

Suudi Arabistan, geçen ayın sonunda Irak’taki Haşdi Şabi’ye bağlı güçlere “bölge ülkelere saldırılarda bulunduğu” gerekçesiyle ortak saldırı düzenlemiş, böylece İran savaşına fiilen dâhil olmuştu.

İttifak, devletin yetkisi dışında silahlı faaliyet yürüten kişi ve grupların “ülke güvenliğine karşı suç işleyen ve yasayı ihlal eden taraflar” olarak değerlendirileceğini bildirirken 30 Eylül’den sonra “devlet çerçevesi dışında gerçekleştirilen her faaliyetin terörle mücadele yasasının kapsamında cezalandırılacağını” vurguladı.

Bu tarih, Washington ve Bağdat arasında varılan anlaşma uyarınca ABD askerlerinin Irak’tan çekilmesiyle de aynı zamana denk gelecek.

BARZANİ’DEN ‘TAM DESTEK’

IKBY Başkanı Barzani, toplantı sonrası Başbakan Zeydi ile bir araya geldi. Barzani, “verimli” olarak tanımladığı toplantıda Irak’ın egemenliği ve ekonomik reformlar için tam destek mesajı verdi. ABD ve İsrail’in 7 Ekim’den bu yana bölgedeki İran’la bağlantılı grupları tasfiye adımları sürerken son dönemde Irak, Washington’ın yeniden belirlediği güvenlik ve siyasi önceliklerinin odağında. Devlet dışı aktörleri ortadan kaldırma stratejisini benimseyen ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, İran etkisinden uzak bir hükümet kurulması ve ülkedeki Şii örgütlerin kontrol altına alınması için Zeydi’ye baskı yapmıştı.

BARRACK’IN YETKİ ALANI

Irak’ta mayıs ayında Başbakanlık görevini devralan Zeydi, aynı dönemde ABD’nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack’ın “Irak ve Suriye Özel Başkanlık Temsilcisi” olarak da atanması sonrası Irak’ta silahlanmayı kısıtlama konusunda ilk somut adımları atmaya başlamıştı. Irak siyasetinin en etkili figürlerinden Şii lider Mukteda es Sadr da kendisine bağlı Saraya el Selam milislerinin devlete entegre olacağını duyurmuştu.

Şii Asayib el Hak Hareketi, Bedir Örgütü, İmam Ali Tugayları, Seyyid el Şuhada Tugayları ve Thaar Allah Hareketi, silahlarını teslim etmeye başlayacaklarını açıklamıştı. İran’a yakın Kataib Hizbullah ve Nüceba Hareketi ise silahsızlanma sürecini reddediyor. 2014’te IŞİD’e karşı kurulan ve çoğunluğu Şii silahlı örgütlerden oluşan Haşdi Şabi, 2016’da çıkarılan yasa ile resmi olarak Irak Silahlı Kuvvetleri’ne katılmıştı.

KÜRT GRUPLAR ENTEGRE OLUYOR

Bağdat’ın açıklamasıyla silahlı yapıların silah bırakma ve devlet kurumlarına entegrasyonu süreci yeni bir aşamaya geçerken gözler başta Irak olmak üzere bölgedeki Kürt silahlı gruplardaydı.

Irak’ta Kürdistan Bölgesi’nin askeri gücü Peşmerge’nin yanı sıra son dönemde İran’la yaşanan bölgesel gerilimlerle tekrar gündeme gelen başlıca 5 İranlı Kürt grup bulunuyor. Irak’ta sürgünde olan bu gruplar İran Kürdistan Demokrat Partisi (KDP-İ), Kürdistan Özgür Yaşam Partisi (PJAK), Kürdistan Özgürlük Partisi (PAK), Kürdistan Emekçiler Topluluğu (Komele), İran Kürdistanı Mücadele Örgütü (Sazman-ı Xebat).

Söz konusu 5 örgüt, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a savaş başlatmasından günler önce Tahran rejimine karşı ittifak kurduğunu açıklamıştı.

Tom Barrack’ın “çözüm sürecinin” devam ettiği Türkiye’nin yanı sıra Irak ve Suriye dosyalarının da başına getirilmesi, Washington’ın bölgeyi bütüncül olarak ele aldığını ortaya koyarken bu üçgende Kürt gruplara yönelik diplomatik temaslar da hız kazandı.

Irak Başbakanı Zeydi, 28 Temmuz’da Türkiye’ye resmi bir ziyaret gerçekleştirirken Cumhurbaşkanı Erdoğan, İran, Suriye ve Filistin başta olmak üzere bölgesel gelişmeler hakkında fikir alışverişinde bulunulduğunu söylemişti. Son olarak IKBY Başkanı Neçirvan Barzani, Ahmed Şara’nın resmi daveti üzerine 3 Ağustos’ta Şam’a gitti.

YPJ’DEN ENTEGRASYON

Görüşmede güvenlik ve istikrarın desteklenmesine katkı sağlayacak ortak ilgi alanlarının takibi, bölgesel iş birliğini güçlendirecek adımların atılması ve diyalog kanallarının açık tutulması konusunda uzlaşıya varıldı.

Görüşmeden bir gün sonra SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi, DSG Genel Komutan Yardımcısı Sipan Hemo ve Özerk Yönetim Dış İlişkiler Dairesi Eş Başkanı İlham Ahmed Şam’a giderek Ahmed Şara ile bir toplantı yapıldı. Toplantı sonrası SDG ve Şam arasında gerilime yol açan Kadın Savunma Birlikleri’nin (YPJ) de bir terörle mücadele gücü olarak Suriye İçişleri Bakanlığı’na katılmayı kabul ettiğini duyuruldu.

BEDİR ÖRGÜTÜ, MİSİLLEMELERE ERTELEME ÇAĞRISI YAPTI

Irak’taki Bedir Örgütü’nün başkanı ve Halk Seferberlik Güçleri’nin önde gelen isimlerinden Hadi el-Amiri, Irak’taki gruplara “Amerikan-Suudi Arabistan’ın Irak’a yönelik saldırganlığına” “herhangi bir yanıt vermeyi ertelemeleri” çağrısında bulundu.

Irak medyasında yer alan videoda Amiri, grupları “Irak’ın en yüksek çıkarları uğruna itidal göstermeye” çağırdı.

29 Temmuz’da ABD ve Suudi Arabistan, Irak’taki Halk Seferberlik Güçleri karargâhını hedef alan saldırılarda 20’den fazla kişiyi öldürdü ve en az 30 kişiyi yaraladı.

Halk Seferberlik Güçleri, Irak’taki en büyük Şii paramiliter çatı örgütüdür ve İran’la ittifak halinde olduğu düşünülmektedir. Badr Örgütü, bu örgüt altında faaliyet gösteren en büyük grup olarak kabul edilmektedir.