ABD-İran mutabatakı Cenevre’de gerçekleşebilir

Potansiyel anlaşma, G7 ülkelerinin liderlerinin 15-17 Haziran tarihlerinde Fransa’nın Evian kentinde bir araya gelmesiyle aynı zamana denk geliyor.

Habere göre, üst düzey bir İranlı yetkili, konunun hassasiyeti nedeniyle isminin açıklanmasını istemeyen bir G7 yetkilisine atıfta bulunarak, bir anlaşmanın muhtemel olduğunu belirtti.

Bir başka G7 yetkilisi ise, düzenlemenin nihai bir anlaşmadan ziyade bir mutabakat zaptı şeklinde olmasının muhtemel olduğunu söyledi.

Ancak yetkililer, İran’ın henüz imza törenine hazır olduğunu teyit etmediği ve Şubat ayında savaşın başlamasından bu yana Tahran ile Washington arasındaki iletişimin yavaş ilerlediği konusunda uyarılarda bulundu.

İran Dışişleri Bakanlığı sözcüsü, Tahran’ın “bu konuda henüz bir sonuca varmadığını” söylerken, Ortadoğu’yu altüst eden ve enerji fiyatlarını yükselten çatışmanın sona ermesi yönünde ilerleme kaydedildiğini de ima etti.

Raporda ayrıca, konu hakkında bilgi sahibi bir diplomatın İranlı müzakerecilerin bir anlaşmaya vardığını söylediği belirtildi; ancak büyük dış politika ve askeri kararlar üzerinde nihai yetkiye sahip olan Yüksek Lider Mücteba Hameney tarafından onaylanıp onaylanmadığı belirsizliğini koruyor.

ABD Başkanı Donald Trump Perşembe günü İran’a yönelik yakın zamanda yapılması planlanan hava saldırılarını iptal ettiğini ve bir anlaşmanın neredeyse tamamlandığını söyledi. Trump’ın açıklamalarının ardından petrol fiyatları düştü ve hisse senetleri yükseldi; enerji fiyatları ise Cuma günü daha da düştü.

Bloomberg’e göre, olası anlaşma ABD-İran ateşkesini 60 gün uzatacak, Hürmüz Boğazı’nı yeniden açacak ve Washington’ın İran limanlarına uyguladığı ablukayı sona erdirecek.

Axios: ABD uçakları İran anlaşması hazırlıkları için Avrupa’ya hareket etti

Axios’un konuya yakın kaynaklara dayandırdığı haberine göre, askeri uçuşların hareketliliği, İran ile anlaşılması halinde gelecek günlerde Cenevre’de gerçekleşebilecek anlaşmanın imzalanmasıyla ilişkili.

İsmi açıklanmayan kaynaklar, ABD Hava Kuvvetlerine ait dört adet C-17 nakliye uçağının, Başkan Yardımcısı JD Vance’in ABD ile İran arasındaki olası bir anlaşmanın imzalanması için Cenevre’ye gerçekleştireceği seyahate yönelik hazırlıklar kapsamında dün Avrupa’ya hareket ettiğini öne sürdü.

Söz konusu iddia, Başkan Donald Trump’ın dün Washington ile Tahran’ın “büyük bir uzlaşmaya” vardığını ve bu hafta sonu anlaşmanın imzalanabileceğini açıklamasının ardından gündeme geldi.

Taslak mutabakat metnine göre, ateşkes 60 gün daha uzayacak

Axios’un ulaştığı taslak mutabakat metni, mevcut ateşkesi 60 gün daha uzatırken Hürmüz Boğazı’nın herhangi bir geçiş ücreti alınmaksızın derhal yeniden açılması ve gemi trafiğinin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelere çıkarılması hedefleniyor.

Ayrıca İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceğini taahhüt etmesi ve zenginleştirilmiş uranyum stokuna ilişkin kaygıları gidermesi beklenen taslak metne göre, nükleer programla ilgili somut adımlar ise ayrı ve daha kapsamlı bir anlaşmaya bırakılacak.

Mutabakat yükümlülüklerinin yerine getirilmesine bağlı olarak İran’a petrol ihracatı için geçici muafiyetler dahil aşamalı yaptırım muafiyetleri de sağlanacak.

Öte yandan, anlaşmanın taslağının Katar’ın arabulucusu Ali El-Thavadi ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi arasındaki müzakerelerle şekillendiği kaydedilirken görüşmeler sırasında Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner’in de sürece dahil olduğu belirtiliyor. Ancak, anlaşmanın Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunu yansıtacak şekilde “İslamabad Anlaşması” adıyla anılması bekleniyor.

İran Dışişleri Bakanlığı ise Tahran’ın önerilen anlaşma konusunda henüz nihai bir karar vermediğini açıkladı.

Trump, dün Oval Ofis’teki konuşmasında anlaşmanın sağlanmasındaki katkılarından dolayı Türkiye’yi överken Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile görüştüğünü ve onun bu süreçteki desteğinin “harika” olduğunu ifade etmişti.