İran devlet televizyonuna göre, İran ile ABD arasında Umman aracılığında Cenevre’de mesaj alışverişiyle dolaylı görüşmeler son buldu. Heyetler, görüşmenin ardından açıklama yapmadan Umman Büyükelçiliği rezidansından ayrıldı.

Cenevre polisi, delegasyonların ayrıldığı sırada rezidansın bulunduğu caddede geniş güvenlik önlemleri alarak bölgeyi trafiğe kapattı.

Taraflar, dün sabah yerel saatle 09.00’da başlayan ve yaklaşık 3 saat süren toplantının ardından ara vermiş, akşam saatlerinde yeniden bir araya gelmişti.

Cenevre’deki görüşmelerde İran heyetine Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi başkanlık ederken ABD tarafını ise ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff temsil etti.

ABD heyetinde Trump’ın danışmanı yahudi kökenli Jared Kushner da yer aldı.

Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’nin koordinasyonunda yürütüldü.

Umman: Müzakerelerde önemli ilerlemeler kaydedildi

Umman’ın Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, X hesabından, İran ve ABD heyetleri arasında İsviçre’nin Cenevre kentinde üçüncü turu yapılan nükleer müzakerelere ilişkin açıklamada bulundu.

Busaidi, “ABD ve İran arasındaki müzakerelerde önemli ilerlemeler kaydedildikten sonra günü tamamladık. İlgili başkentlerde yapılacak istişarelerin ardından kısa süre içinde görüşmelere devam edeceğiz. Teknik düzeydeki görüşmeler önümüzdeki hafta Viyana’da gerçekleşecek. Müzakerecilere, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na ve ev sahibimiz İsviçre hükümetine emekleri için teşekkür ederim.” ifadelerini kullandı.

Umman resmi ajansı ONA’da yayımlanan habere göre, Dışişleri Bakanı Busaidi, Cenevre’de başlayan ABD ile İran arasındaki müzakerelerin üçüncü turu kapsamında ABD Başkanı Donald Trump’ın danışmanı Jared Kushner ve ABD Başkanı Donald Trump’ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile bir araya geldi.

Bakan Busaidi, görüşmede, İran tarafının görüş ve önerilerinin yanı sıra ABD müzakere heyetinin Tahran’ın nükleer programının temel unsurlarının ele alınmasına ilişkin soru ve yanıtları ile bu önemli dosyada teknik ve denetim boyutları da dahil olmak üzere istenen anlaşmanın sağlanması için gerekli güvenceleri gözden geçirdi.

Çalışmaların titizlikle ve yapıcı bir atmosferde devam ettiğini kaydeden Ummanlı Bakan, İran ve ABD heyetlerinin, benzeri görülmemiş bir şekilde yeni ve yaratıcı fikir ve çözümlere açık olup, ilerlemeyi destekleyen ve sürdürülebilir güvencelerle adil bir anlaşmaya varılmasını sağlayan koşullar oluşturduğunu aktardı.

İran: Cenevre’deki yalnızca nükleer konusuna ve yaptırımların kaldırılmasına odaklanılacak

İranlı Öğrenciler Haber Ajansı’na (ISNA) göre, İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, İran ile ABD heyetlerinin Cenevre’de sürdürdüğü üçüncü tur müzakere görüşmeleri öncesi açıklamalarda bulundu.

Bekayi, ülkesinin görüş ve değerlendirmelerini görüşmelerde arabuluculuk yapan Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi’ye ayrıntılı şekilde ilettiğini belirterek, görüşmelerin yalnızca nükleer konulara ve yaptırımların kaldırılmasına odaklanacağını kaydetti.

İran müzakere heyetinin görüşmelere tam hazırlık ve ciddiyetle katıldığını vurgulayan Bekayi, çelişkili açıklamaların diplomasinin ilerlemesine fayda sağlamayacağını vurgulayarak, ABD’li yetkililerin açıklamalarını medyaya değil müzakere masasında yapmaları gerektiğini söyledi.

Bekayi ayrıca, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) Başkanı Rafael Mariano Grossi’nin tıpkı ikinci tur görüşmelerde olduğu gibi üçüncü tur müzakere görüşmelerine de katılacağını hatırlattı.

Şemhani, nükleer anlaşmaya varmanın mümkün olduğunu söyledi

İran Savunma Konseyi Genel Sekreteri Ali Şemhani, İran ile ABD arasındaki müzakerelerde acil bir anlaşmaya varmanın mümkün olduğunu belirtti. Şemhani, X’ten açıklamalarda bulundu.

Cenevre’de gerçekleşen İran ile ABD arasındaki nükleer müzakerelere ilişkin Şemhani, görüşmelerde asıl konunun ülkesinin nükleer silah sahibi olmaması ise bunun, İran lideri Ali Hamaney’in de fetvasıyla uyumlu olduğunu aktardı.

Şemhani, “Bu durumda acil bir anlaşmaya varmak da mümkündür. Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi anlaşmaya varmak için gerekli desteğe ve yetkiye sahiptir.” ifadelerini kullandı.

⁠İran ile ABD arasındaki müzakere süreci

ABD’nin saldırı tehditleri ve devasa askeri yığınağı devam ederken taraflar, 6 Şubat’ta Umman’da dolaylı müzakereler için bir araya gelmiş ve temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata varmıştı. Daha sonra görüşmeler 17 Şubat’ta Cenevre’de devam etmişti. Taraflar görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini bildirmiş ve daha sonra Cenevre’de 26 Şubat’ta yeniden bir araya gelinmesi konusunda anlaşmıştı.

İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise Tahran’ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve elindeki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun ülke dışına çıkarılmasını istiyor.

Müzakerelerde, zenginleştirme oranının hangi seviyede sınırlandırılacağı, yüzde 60 düzeyinde zenginleştirilmiş yaklaşık 440 kilogram uranyum stokunun durumu ve yaptırımların kaldırılma takvimi ve doğrulama mekanizmaları ele alınıyor.

WSJ’den, sonuç ne kadar mümkün değerlendirmesi

Wall Street Journal (WSJ) gazetesinin, ABD ile İran arasında Cenevre’de başlayan nükleer müzakerelerden önce yayımlanan haberinde, tarafların, mevcut açıklamaları ışığında, bir barışa ne kadar yakın olup olmadıkları değerlendirildi.

Haberde, ABD’deki “şahin kanadın” İran’ın uranyum zenginleştirme konusunda hiç taviz vermemekte ısrar ettiği ancak ABD’li yetkililere göre müzakere ekibinin İran’ın “tıbbi amaçlar için çok düşük miktarda zenginleştirme yapabilen” bir nükleer reaktörü Tahran’da yeniden çalıştırmasına izin vermeye açık olabileceği değerlendirmesi yapıldı.

Bu düzeydeki bir tavizin bile ABD yönetimindeki İran karşıtı şahinlerden ve Cumhuriyetçi Kongre üyelerinden “yoğun baskı” gördüğüne işaret edilen haberde, savaşı önleyecek bir müzakereden “hala çok uzak” olunduğuna vurgu yapıldı.

Tennessee Üniversitesi’nde görevli, İran üzerine çalışmalar yürüten Saeid Golkar, gazeteye verdiği demeçte, “Bu, bir anlaşmaya varmak için son şans olabilir. Bunun da başarısız olması durumunda, ABD diplomasi yoluyla çözemediği sorunları askeri yollarla çözmeye çalışacaktır.” ifadesini kullandı.

Haberde, ABD’li üst düzey yetkililerin, İran’ın daha uzun menzilli balistik füze yetenekleri geliştirmesinden endişe duyduğu kaydedildi.

Cumhuriyetçi Senatör Lindsey Graham dün yaptığı açıklamada, “İran’ın itibarını kurtarmak amacıyla çok küçük miktarda uranyum zenginleştirmesine izin verilmesi düşünülüyorsa, bunu kesinlikle reddediyorum.” ifadelerini kullanmıştı.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da, dünkü açıklamasında, “Ne kadar uzakta oldukları konusunda tahminde bulunmayacağım ancak kesinlikle kıtalararası balistik füzeler geliştirmeye çalışıyorlar. İran’ın balistik füzeler konusunu görüşmemekteki ısrarı çok büyük bir sorun.” demişti.

İran, uluslararası anlaşmaları gerekçe göstererek, uranyum zenginleştirmesinden tamamen vazgeçmeyi kabul etmiyor ancak bu konuda azaltmaya gidebileceği teklifinde bulunuyor. İran, balistik füzelerin geliştirilmesi konusunu ise ABD ile yürüttüğü nükleer pazarlıkların dışında tutuyor.

Vance: İran nükleer silaha sahip olmamalı

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Beyaz Saray’da, Minnesota’daki Medicare ve Medicaid fonlarına ilişkin duyuru yaptığı basın toplantısında İran’a ilişkin değerlendirmede bulundu.

İran’daki adımlarıyla ilgili yeni açıklama yapmayacağını söyleyen Vance, bu açıklamaları yapacak olan ABD Başkanı Donald Trump’ın, İran’a ilişkin “en uygun anlaşmanın sağlanabilmesi için” İsviçre’nin Cenevre kentine “en iyi müzakerecilerini” gönderdiğini belirtti.

Vance, “Temel kural basit. İran, nükleer silaha sahip olamaz. Yeniden (nükleer silah) üretmeye çalışırlarsa bu, bizim için sorun olur. Bunu yapmaya çalıştıklarına dair kanıt gördük.” dedi.

Trump’ın “bu sorunları ele almak için” müzakerecileri Cenevre’ye gönderdiğinin altını çizen Vance, “ABD Başkanı, sorunu diplomatik olarak ele almayı istediğini defalarca söyledi ancak tabii ki başka seçenekleri de var.” ifadesini kullandı.

İran ile ABD arasında Umman’ın arabuluculuğundaki nükleer müzakerelerin üçüncü turu, İsviçre’nin Cenevre kentinde yerel saatle 09.00 civarında başladı.

Axios: Cenevre’deki görüşmeler “olumlu” geçti

Amerikan Axios haber platformuna açıklama yapan ve adı açıklanmayan üst düzey ABD’li bir yetkili, Cenevre’deki görüşmeleri değerlendirdi. Yetkili, ABD adına Başkan Donald Trump’ın Özel Temsilcisi Steve Witkoff ile Trump’ın damadı ve eski başdanışmanı Jared Kushner’in katıldığı görüşmelerin “olumlu” geçtiğini söyledi ancak daha fazla ayrıntı vermedi.

Axios’a göre, ABD’nin talepleri arasında yeni anlaşmanın kalıcı hale getirilmesi, İran’ın zenginleştirilmiş uranyum stokundan vazgeçmesi ve zenginleştirme hakkını elinde tutması durumunda nükleer silah üretimine giden hiçbir yolun bulunmayacağının garanti edilmesi yer alıyor.

İran-ABD müzakerelerine aracılık yapan Umman’ın Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi, Cenevre’de yapılan görüşmelerde önemli ilerlemeler sağlandığını ve tarafların ülkeleriyle istişarelerden sonra yeniden bir araya geleceğini açıklamıştı.

İran Dışişleri Bakanı: ABD ile görüşmede ilerleme sağlandı

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD ile Cenevre’de yapılan müzakerelerin sona ermesinin ardından İran devlet televizyonuna açıklama yaptı.

Bu müzakere turunda oldukça ciddi konuların ele alındığını aktaran Erakçi, “Bugün, en ciddi ve en uzun müzakerelerimizden birinin gerçekleştiğini söyleyebilirim. Görüşme sabah yaklaşık dört saat, akşam ise iki saat sürdü. Genel olarak, bu uzun ve çok yoğun saatler boyunca iyi ilerleme kaydedildi ve hem nükleer alanda hem de yaptırımlar alanında bir anlaşmanın unsurlarının ciddi bir şekilde incelenmesine başlandı.” diye konuştu.

Erakçi, “Bazı konularda, anlaşmaya çok yaklaşıldı. Elbette, doğal olarak hala görüş ayrılıkları mevcut ancak her iki taraf da müzakere yoluyla bir çözüme ulaşmak konusunda geçmişe kıyasla daha ciddi bir yaklaşım sergiliyor.” ifadelerini kullandı.

Viyana’da pazartesi gününden itibaren teknik düzeyde görüşmelerin yapılmasının kararlaştırıldığını belirten Erakçi, “Bir sonraki müzakere turunun yakın gelecekte muhtemelen bir haftadan kısa bir süre içinde yapılacağına karar verildi.” dedi.

İranlı yetkili: Savaş isteyenler görüşmeleri sabote etmezse ABD ile müzakerelerin başarı olasılığı yüksek

Al Jazeera’ye açıklama yapan ismi açıklanmayan İranlı üst düzey bir yetkili, “Cenevre görüşmelerinde ABD’nin pozisyonu, sahadaki gerçekliğe daha da yaklaştı. Teknik görüşmeler fiilen başladı ve Amerikan tarafıyla hava olumlu. Savaşı ve gerilimi tırmandırmak isteyenlerin görüşmeleri sabote etmemesi koşuluyla, Washington ile başarılı müzakerelerin olasılığı yüksek.” ifadelerini kullandı.

ABD’den İsrail’e 6 adet yakıt ikmal uçağı

İran’la gerilim sayesinde İsrail’de askeri varlığını gittikçe artıran ABD, 6 adet yakıt ikmal uçağını İsrail’e gönderdi.

İsrail’deki i24 televizyonunun açık kaynaklara ve uzmanlara dayandırdığı haberine göre, ABD’ye ait 6 adet yakıt ikmal uçağının Tel Aviv’deki Ben Gurion Havalimanı’na inmesi bekleniyor. Bu kapsamda, 5 adet KC-46 uçağı New Hampshire’daki Portsmouth Uluslararası Havalimanı’ndan, 6’ncı uçak ise Kuzey Carolina’daki Seymour Johnson Hava Üssü’nden İsrail’e doğru yola çıkacak.

ABD bu hafta İsrail’e tanker ve kargo uçaklarının yanı sıra lojistik uçakları ve F-22 hayalet savaş uçakları nakletti.

Yine ABD donanmasına ait dünyanın en büyük uçak gemisi olarak bilinen “USS Gerald R. Ford”un da İsrail kıyılarına yanaşması bekleniyor.

Öte yandan, ABD ordusu son haftalarda Orta Doğu’daki Amerikan üslerine F-35, F-22, F-15 ve F-16 gibi farklı tiplerde onlarca savaş uçağı ile onlarca yakıt ikmal ve kargı uçağı gönderdi.

ABD bölgeye askeri yığınağını sürdürürken Cenevre’de İran ile yapılan nükleer müzakereler de devam ediyor.