Gazze’de yürürlüğe giren ateşkes anlaşması dolayısıyla Mısır’ın Şarm el-Şeyh kentinde Şarm el-Şeyh Anlaşması imza töreni düzenlendi. Trump, Erdoğan, el Sani ve es Sisi anlaşmayı imzaladı. Mısır lideri Abdulfettah es-Sisi, Trump’a Mısır’ın en yüksek sivil nişanı olan Nil Nişanı’nı takdim etti.

Trump, dünya liderlerini Mısır’ın Şarm el-Şeyh​​​​​​​ kentinde bir araya getiren zirvede gerçekleştirilen Şarm el-Şeyh Anlaşması imza töreninde konuştu. Yaptığı kısa konuşmada Trump, “Bu noktaya gelmek 3 bin yıl sürdü, inanabiliyor musunuz? Ancak bu durum (anlaşma) sürecek, bu devam edecek.” ifadesini kullandı. “Bugün sadece Orta Doğu için değil, tüm dünya için inanılmaz bir gün.” diye konuşan Trump, bu sürecin tarihi bir öneme sahip olduğuna işaret etti.  “Bunun muhtemelen en zoru olacağını düşünmüştüm ve belki de birçok açıdan öyleydi, ama aramızda çok yetenekli isimler vardı.” dedi.

Zirveye ABD Başkanı ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah El Sisi eş başkanlık etti.

Trump, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ve Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile aynı masada oturdu.

Konuşmasında Orta Doğu’da barış sürecine katkı veren tüm ülke liderlerine teşekkür eden ABD Başkanı Trump, Cumhurbaşkanı Erdoğan’a hitaben, “Ordusu, onun söylediğinden çok daha güçlü. Son zamanlardaki bazı süreçlere bakarsanız, kazanıyordu ama hiçbir övgü istemiyor. Sert bir adam ama benim dostum ve ona ihtiyacım olduğunda her zaman yanımda oldu. Bu yüzden Cumhurbaşkanı Erdoğan’a teşekkür etmek istiyorum.” ifadelerini kullandı.

‘Bu organizasyon için Mısır’ı tercih ettik’

Katar Emiri Şeyh Temim ile Mısır Cumhurbaşkanı Sisi’ye de ayrı ayrı teşekkür eden ABD Başkanı, her iki ülkenin de bu süreçte çok önemli rol oynadığını ve bunun sonucunda bu organizasyon için Mısır’ı tercih ettiklerini belirtti.

Gazze’nin yeniden inşa sürecinde özellikle bazı Arap ülkelerinin çok katkı yapacağına inandığını vurgulayan Trump, “Bu ülkelerin hepsi o kadar çok şeye sahip ki, arkamızdaki sırada daha fazla para ve güç var. Bu onlar için çok benzersiz bir konum, onlar gerçekten dünyanın en güçlü ve zengin ülkeleri arasında yer alıyorlar.” değerlendirmesini yaptı.

Trump, “Burada harika insanlar ve ülkelerini gerçekten önemseyen insanlar var ve bunun nedeni hepsinin bir araya gelip Gazze’yi düzeltmek istemeleriydi. Her şeyi düzeltmek istiyorlar.” şeklinde konuştu.

Görüşmelerin ikinci aşaması ne zaman başlayacak?

Trump, Gazze’de yürürlüğe giren ateşkes anlaşması dolayısıyla düzenlenen Şarm el-Şeyh Barış Zirvesi’ne katılmak için geldiği Mısır’da, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile basın mensuplarının sorularını yanıtladı.

Bir muhabirin “Görüşmelerin ikinci aşaması ne zaman başlayacak?” sorusuna Trump, “Başladı. Yani, bizim açımızdan başladı. Biliyorsunuz, aşamalar biraz birbirine karışık görünüyor. Temizliğe başlanması gerekiyor. Gazze’ye bakın, çok fazla temizliğe ihtiyacı var.” dedi.

Trump, Gazze’de “enkazın kaldırılması gerektiğini” vurgulayarak, “Gazze’ye bakın, çok fazla (enkaz) temizliğe ihtiyacı var. Bu yüzden, konuşmamda enkazdan bahsettim, enkaz kelimesini kullandım.” diye konuştu.

“Dünyanın en zengin ülkelerinden bazılarının” Mısır’da bir araya geldiğini ifade eden Trump, davet edilen herkesin geldiğini ve bunun da bu işe duyulan saygıdan kaynaklandığını belirtti.

Trump, ABD ile görüşmeye hazır olduğunda İran’a yönelik yaptırımları kaldırabileceğini söyleyerek, “O yaptırımlarla hayatta kalamazlar. Yaptırımlar oldukça ağır. Bir noktada yaptırımların kaldırılmasını isteyecekler.” ifadelerini kullandı.

Pakistan Başbakanı Şehbaz Şerif de konuşmasında Trump’ın dünyanın çeşitli bölgelerinde barışı teşvik etme çabalarını överek, Pakistan’ın, Hindistan ile Pakistan arasındaki gerginliğin azaltılmasına yardımcı olmadaki rolü nedeniyle Trump’ı Nobel Barış Ödülü’ne aday gösterdiğini söyledi.

Sisi’nin ofisinden yapılan açıklamada, zirvenin amacının Trump’ın vizyonu doğrultusunda Gazze’deki “savaşı sona erdirmek” ve “bölgesel istikrar ve barış için yeni bir sayfa açmak” olduğu belirtildi.

Toplantı öncesinde Mısır Dışişleri Bakanı Bedir Abdulati, İsrail ve Hamas’ın ateşkes anlaşmasının ilk aşamasını tam olarak uygulamalarının, uluslararası destekle tarafların ikinci aşama müzakerelerine başlayabilmesi için kritik öneme sahip olduğunu söyledi.

Abdulati, Trump’ın Ortadoğu barışına ilişkin vizyonunun başarısının, taraflara baskı uygulanması ve bir sonraki aşamada barışı koruma görevlerini yerine getirmesi beklenen uluslararası birliğin parçası olarak askeri güçlerin konuşlandırılması da dahil olmak üzere sürece olan bağlılığının devam etmesine bağlı olacağını söyledi.

Abdulati, Associated Press’e yaptığı açıklamada, “Bu gücün misyonunu, görevini ve yetkisini belirlemek için Amerikan müdahalesine, hatta sahada konuşlanmaya ihtiyacımız var.” dedi.

Anlaşmanın bir sonraki aşaması, Hamas’ın silahsızlandırılması, Gazze için savaş sonrası bir hükümet kurulması ve İsrail’in bölgeden çekilme kapsamının belirlenmesi konularını ele alacak. Trump’ın planı ayrıca, bölgesel ve uluslararası ortakların yeni bir Filistin güvenlik gücünün çekirdeğini geliştirmek için birlikte çalışmasını da öngörüyor.

Abdulati, uluslararası gücün konuşlandırılmasının onaylanması için BM Güvenlik Konseyi kararına ihtiyaç duyulduğunu söyledi.

Hamas’ın Gazze’deki geçiş döneminde hiçbir rolü olmayacağını söyledi. Hiçbir Filistinli grupla bağlantısı olmayan ve İsrail tarafından denetlenen 15 üyeli Filistinli teknokratlardan oluşan bir komite, Gazze’deki günlük işleri yönetecek. Abdulati, komitenin Trump’ın planının aşamalarının uygulanmasını denetlemek üzere önerdiği bir “Barış Kurulu”ndan destek ve denetim alacağını söyledi.

Zirve öncesi Trump-Sisi görüşmesi

Şarm El-Şeyh Barış Zirvesi öncesinde, Trump’ı havalimanında karşılayan Cumhurbaşkanı Sisi ile Trump basına açıklama yaptı.

Trump, Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi’nin “Gazze’deki savaşı durdurmak için harika bir iş çıkardığını” söyledi. Hamas’ın Mısır Cumhurbaşkanı’nın liderliğine duyduğu saygının ateşkes anlaşmasına varılmasında etkili olduğunu sözlerine ekledi.

El-Sisi de, “ABD Başkanı Trump’ı Mısır’ın Şarm El-Şeyh kentinde ağırlamaktan ve Mısır halkı ve tüm barışseverler adına, bu savaşı sona erdirmedeki eşi benzeri görülmemiş başarısını dile getirmekten mutluluk duyuyorum.” dedi. Mısır Cumhurbaşkanı, Başkan Trump’a, “Gazze’deki savaşı durdurabilecek tek kişinin siz olduğunuzdan emindim” dedi. “Ekselanslarıyla yaptığım görüşmelerde, Ortadoğu’da barışı sağlayabilecek tek kişinin siz olduğunuzu vurguladım.”

El-Sisi, “Artık ateşkesi sağlamamız, rehineleri İsrail’e iade etmemiz ve Gazze Şeridi’ne insani yardım götürmemiz gerekiyor”, “ABD Başkanı’nı Gazze Şeridi’nin yeniden inşası konulu konferansa katılmaya davet ediyorum” dedi.