Talep, perşembe günü krallık genelinde sağlık ve eğitim sektörlerinde reform talep eden yeni gösterilerin gerçekleşmesinin ardından geldi. Bu, büyük ölçüde barışçıl protestoların üst üste altıncı günü ve şiddet olaylarıyla dolu.

GenZ 212 protesto grubu, “Faslıların anayasal haklarını koruma ve toplumsal taleplerine yanıt verme konusundaki başarısızlığı nedeniyle mevcut hükümetin görevden alınmasını talep ediyoruz” dedi.

AFP’nin aktardığına göre, organizatörleri henüz belirlenemeyen grup, “barışçıl protestolarla bağlantılı olarak gözaltına alınanların hepsinin serbest bırakılmasını” da talep etti.

Genellikle istikrarlı olan ülkedeki gösteriler, özellikle geçen ay Agadir kentindeki bir kamu hastanesinde sekiz hamile kadının ölümüyle ilgili haberlerin ardından, toplumsal eşitsizliğe duyulan öfkeyle körüklendi.

Birçok Faslı, Aralık ayında Afrika Uluslar Kupası’na ve 2030 Dünya Kupası’nın bir bölümüne ev sahipliği yapmak için krallığın büyük altyapı projelerini ilerletmesiyle birlikte kamu sağlığı ve eğitim sektörlerinin iyileştirilmesi gerektiğini düşünüyor.

GenZ 212, hükümetin görevden alınması talebinin, anayasada yer alan “Majesteleri Kral’a, Başbakanı ve hükümet üyelerini atama ve görevden alma yetkisi veren” bir maddeye dayandığını söyledi.

Grup, protesto çağrılarını yaymak için çoğunlukla Discord çevrimiçi mesajlaşma platformunu kullandı ve bazı şehirlerde görülen şiddet ve vandalizmden defalarca uzak durdu.

AFP’li bir gazetecinin aktardığına göre, başkent Rabat’ta perşembe günü Fas bayrakları taşıyan göstericiler “sadece stadyumlar değil, sağlık” talep etti. Şiddet içeren bir olay yaşanmadı.

Kazablanka, Marakeş ve Agadir’de de herhangi bir huzursuzluk belirtisi olmaksızın mitingler düzenlendiği bildirildi.

‘Diyalog‘ 

Başbakan Aziz Akhannouch, Perşembe günü yaptığı açıklamada, huzursuzluğun başlamasından bu yana yaptığı ilk kamuoyu konuşmasında, hükümetinin “diyaloğa girmeye” ve “(protestocuların) taleplerine yanıt vermeye” istekli olduğunu söyledi. Başbakan ayrıca, bir önceki geceki protestolar sırasında üç kişinin öldürüldüğünü belirterek, yaşananları “üzücü” olarak niteledi. 

İçişleri Bakanlığı sözcüsü, üç göstericinin de Çarşamba gecesi yerel bir kolluk kuvveti karakoluna saldırmaya çalıştıktan sonra öldürüldüğünü söyledi. Yetkililer, başlangıçta, polisin “bıçaklı silahlar” kullanmakla suçladığı ve Agadir yakınlarındaki istasyona “saldırmaya” çalıştığını söylediği bir grup göstericiye ateş açması sonucu iki göstericinin öldüğünü açıklamıştı.

Sağlık Bakanı Amine Tehraoui, Çarşamba günü parlamentoda yaptığı konuşmada, çeşitli reformların yürütüldüğünü ancak bunların “sektördeki açıkları kapatmak için hâlâ yeterli olmadığını” kabul etti.

Gösterilerin başlamasından bu yana çoğunluğu gençlerden oluşan yüzlerce kişi tutuklandı.

GenZ 212, göstericilere şiddete karşı çağrıda bulunarak, perşembe günkü protestoların “taleplerimizin medeni ve sorumlu bir şekilde ifade edilmesinin bir parçası olarak” barışçıl olması çağrısında bulundu.

İçişleri Bakanlığı’na göre, Çarşamba gecesi itibarıyla mitingler sırasında 400’den fazla kişi tutuklandı, çoğunluğu güvenlik güçlerinden olmak üzere yaklaşık 300 kişi yaralandı. Bakanlık ayrıca 80 kamu ve özel işletmenin tahrip edildiğini, göstericilerin yüzlerce araca da zarar verdiğini belirtti. Avukatların verdiği bilgiye göre, altısı tutuklu yaklaşık 134 kişinin yakında Rabat’ta yargılanması bekleniyor.

‘Onur, sosyal adalet’ 

Göstericiler, “yolsuzluğun sona ermesi”nin yanı sıra “özgürlük, onur ve sosyal adalet” çağrısında bulundu.

GenZ 212, protesto çağrılarına rağmen, Fas Kralı VI. Muhammed’e gönderme yaparak “vatan ve kral sevgisini” de dile getirdi.

Ancak bazı siyasi partilere karşı durduğunu söylüyor.

Medyada yer alan haberlere ve sosyal medyada paylaşılan videolara göre, göstericiler Agadir yakınlarındaki Sidi Bibi’de de dahil olmak üzere bazı kentlerde çatışmalar çıktı. Göstericiler, yerel belediye binasının ofislerini ateşe verdi.

Başkent Rabat’ın kuzeyindeki Sale kentinde AFP muhabiri, maskeli göstericilerin iki polis aracını ve bir banka şubesini ateşe verdiğini gördü.

“Sale’de eşyaları tahrip eden ve kıran gençlerin GenZ 212 ile hiçbir ilgisi yok” dedi bölge sakini Hicham Madani. “Bunlar, vandallık yapmak amacıyla gelen genç haydutlardı.”

BM’den göstericilere destek

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Fas’ta gençlik protestoları sırasında artan gerginliği kınadı. Genel Sekreter’in sözcüsü Farhan Haq, Perşembe günü düzenlediği basın toplantısında, “Genel Sekreter, Fas’ta son dönemde gerçekleşen ve üç kişinin ölümüne, yüzlerce kişinin yaralanmasına yol açtığı bildirilen gösteriler sırasında yaşanan şiddeti kınıyor” dedi.

Protestoların “barışçıl bir şekilde, can, mal ve hukukun üstünlüğüne saygı gösterilerek” gerçekleşmesi çağrısında bulunan Guterres, ayrıca “hesap verebilirliğin sağlanması amacıyla derhal ve tarafsız bir soruşturma” çağrısında bulundu. Haq, “Fas hükümetinin diyaloğa girme ve Faslı gençlerin seslerini dinleme yönündeki açık niyetini memnuniyetle karşılıyor” dedi.

Batıda Rabat ve Kazablanka, kuzeyde Tanca ve Tetuan, güneybatı Fas’ta ise Agadir olmak üzere birçok kente yayılan protestolar, güvenlik güçleriyle çatışmalara dönüştü.