ABD Başkanı Trump’ın Gazze’ye yönelik 20 maddelik ateşkes önerisi, Filistin ve bölgenin geleceği açısından belirleyici olabilecek pek çok muğlak hüküm içeriyor.

Pazartesi günü Beyaz Saray’da İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ile birlikte sunduğu planın tarihi olduğunu belirten Başkan Donald Trump, bazı unsurlarının ayrıntılarını belirlemek, muhtemelen uygulanmasında büyük bir zorluk yaratacaktır.

Teklifte çözümsüz kalan beş konu şunlar:

Gazze nasıl yönetilecek?

Öneri, bölgenin işlerini denetleyecek “teknokrat ve apolitik bir Filistin komitesinin geçici bir geçiş yönetimi” öngörüyor. Ancak, panelin nasıl oluşturulacağı veya üyelerini kimin seçeceği konusunda ayrıntı vermiyor.

Dahası, planda Trump ve Birleşik Krallık eski başbakanı Toni Blair’in, yönetim komitesini denetleyecek bir “barış kurulu”na başkanlık edecekleri belirtiliyor. Ancak yol haritası, bu kurul ile Filistin komitesi arasındaki ilişkinin niteliğini veya günlük kararların hangi düzeyde alınacağını açıklamıyor.

Filistin Yönetimi müdahil olacak mı?

Trump’ın planına göre, geçiş yetkilileri, “Filistin Yönetimi (FY) reform programını tamamlayana” ve “Gazze’nin kontrolünü güvenli ve etkili bir şekilde geri alana” kadar Gazze’nin kontrolünü ele geçirecek. Ancak, FY’nin Gazze’yi ele geçirmeye hazır olduğunu kimin onaylayacağı veya FY’nin bölgenin yönetimini ele geçirmesi için hangi kriterleri karşılaması gerektiği henüz belirsizliğini koruyor.

Herhangi bir zaman çizelgesi yok, sadece belirsiz bir açıklama var.

Önerinin dili ayrıca Gazze’yi Filistin’in bir parçası olarak değil, işgal altındaki Filistin topraklarının geri kalanıyla birleştirilmesi gereken bağımsız bir varlık olarak ele alıyor.

Bu arada öneriye katıldığını söyleyen Netanyahu, Filistin Yönetimi’nin Gazze’ye geri dönme ihtimalini neredeyse tamamen reddetti.

Trump’ın yanında yer alan İsrail Başbakanı, “Gazze ne Hamas tarafından ne de Filistin Yönetimi tarafından yönetilecek” dedi.

Uluslararası güç nasıl oluşturulacak?

Planda Gazze’nin “geçici bir Uluslararası İstikrar Gücü” tarafından güvence altına alınacağı belirtiliyor, ancak bu güç nereden gelecek ve görev alanı ne olacak?

Gazze’ye hangi ülkelerin asker göndermeye istekli olduğu, hangilerinin plana uygun olduğu henüz belli değil.

Öneride ayrıca, barışı koruma görevi üstlenecek kişilerin sorumlulukları ve angajman kuralları da belirtilmiyor.

Ordu, polis gücü veya gözlemci gücü olarak mı hareket edecekler? Hamas’la mücadele etmekle mi görevlendirilecekler? Filistinlileri korumak için İsrail birlikleriyle savaşabilecekler mi?

İsrail ne zaman çekilecek?

Öneride, İsrail’in Gazze’den “silahsızlandırmaya ilişkin standartlar, kilometre taşları ve zaman çerçeveleri” temelinde çekileceği belirtiliyor.

Yine hüküm, İsrail’in geri çekilmesine ilişkin bir takvim veya bunun nasıl ve ne zaman gerçekleşeceğine dair net standartlar belirlemiyor.

Ayrıca, İsrail’in Gazze’de “herhangi bir yeniden canlanan terör tehdidine karşı bölge tam anlamıyla güvenli hale gelene kadar” bir “güvenlik çemberi” oluşturacağı belirtiliyor.

Ancak bu koşulların ne zaman sağlanacağına kimin karar vereceği konusunda henüz bir açıklama yapılmadı.

Filistin devleti olasılığı var mı?

Trump pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında, bazı müttefiklerin “Filistin devletini aptalca bir şekilde tanıdığını… ancak bence bunu aslında olup bitenlerden çok yoruldukları için yaptıklarını” söyledi.

Öneride, Filistin devletinin kalın bir belirsizlik, koşul ve niteleyici duvarının ardında kurulma ihtimaline gönderme yapılıyor.

“Gazze’nin yeniden kalkınması ilerledikçe ve Filistin Yönetimi reform programı sadakatle yürütüldüğünde, Filistin halkının özlemi olarak kabul ettiğimiz Filistin’in kendi kaderini tayin etme ve devlet kurma yolunda güvenilir bir yolun koşulları nihayet oluşabilir” denildi.

Yani, Gazze’nin kalkınması ve Filistin Yönetimi’nin “reformları” şart koşuluyor. Ve o zaman bile, bir Filistin devleti için görüşmeler “başlayabilir”. Ama bu garanti değil.

Dahası, teklif Filistin devleti kurma hakkını tanımıyor. Aksine, devlet kurmayı Filistinlilerin talep ettiği bir şey olarak kabul ediyor.

Diğer hükümler gibi bu hüküm de belirsizlik ve muğlaklıklarla doludur.

(El Cezire)