NATO Devlet ve Hükümet Başkanlarının Çarşamba günü gerçekleştirdikleri resmi oturumda Müttefik liderler savunma yatırımları için yeni bir ölçüt belirleyen, savunma sanayi üretiminin artırılmasının önemini vurgulayan ve Ukrayna’ya verilen desteğin devam edeceğini teyit eden bir zirve bildirisini kabul ettiler. 2026’da zirvenin Türkiye’de yapılması da planlandı. İspanya ile ABD arasındaki gerilim, ‘aile’ fotoğrafına da yansıdı.
NATO’nun kapanış bildirisinde ana hatları çizilen Lahey Savunma Yatırım Planı ile Müttefikler, GSYH’nin %3.5’i temel savunma gereksinimlerine ve %1.5’i altyapı ve sanayi gibi savunma ve güvenlikle ilgili yatırımlara olmak üzere GSYH’nin %5’ini savunmaya yatırmayı taahhüt ediyor. Bu, bir önceki kriter olan GSYH’nin %2’sinden büyük bir artışa işaret etmektedir. İspanya’nın yüzde 2,1’de kalacağını açıklaması ise ABD Başkanı Donald Trump ile İspanya hükümeti arasında sert tartışmalara neden oldu. Bu nedenle aile fotoğrafında İspanya Başbakanı ön safta en solda ve gruba mesafeli yerleştirildi.
Genel Sekreter Rutte, kapanış basın toplantısında “Müttefikler hep birlikte daha güçlü, daha adil ve daha ölümcül bir NATO’nun temellerini attılar” dedi.
“Bu kararların NATO’nun kuruluş amacı olan caydırıcılık ve savunmayı gerçekleştirme kabiliyetimiz üzerinde derin bir etkisi olacaktır.”
Müttefiklerin güvenliğine yönelik zorlukların altını çizen Rutte, “ister Rusya’dan ister terörizmden, ister siber saldırılardan, sabotajlardan ya da stratejik rekabetten kaynaklansın, bu İttifak, Müttefik topraklarının her karışını savunmaya hazır, istekli ve muktedirdir ve öyle kalacaktır” diyerek yeni taahhüdün “bir milyar insanımızın özgürlük ve güvenlik içinde yaşamaya devam etmesini sağlayacağını” iddia etti.
NATO Zirvesinde ayrıca NATO Genel Sekreteri, Ukrayna Cumhurbaşkanı, Avrupa Konseyi ve Avrupa Komisyonu Başkanları toplantısı; NATO Genel Sekreteri, Ukrayna Cumhurbaşkanı, Fransa Cumhurbaşkanı, Almanya Şansölyesi, İtalya, Polonya ve Birleşik Krallık Başbakanları toplantısı ve NATO Genel Sekreteri ile NATO’nun Hint-Pasifik ortakları arasında bir toplantı da dâhil olmak üzere bir dizi ilave toplantı gerçekleştirildi.
Bir sonraki NATO Zirvesinin 2026 yılında Türkiye’de yapılması planlandı.
Rutte’nin kapanış sonrası basın toplantısı
2025 NATO Zirvesi kapanışında düzenlenen basın toplantısında Rutte’nin yaptığı konuşma:
Evet, iyi günler. Lahey’deki NATO Zirvesi’nin resmi bölümünü henüz tamamlamış bulunuyoruz. Elbette bugün ve öğleden sonra daha pek çok toplantı yapılacak.
Müttefikler hep birlikte daha güçlü, daha adil ve daha ölümcül bir NATO’nun temellerini attılar.
NATO liderleri Lahey Savunma Yatırım Planı üzerinde mutabık kaldılar. Bu da ortak savunmamızda bir kuantum sıçramasına yol açacaktır.
Sadece güvenliğimizi arttırmakla kalmayıp aynı zamanda istihdam da yaratacak olan savunma sanayilerimizi güçlendirmeyi kabul ettiler. Ve Ukrayna’ya olan sarsılmaz desteğimizi bir kez daha teyit ettik. Tüm bunlar son derece önemlidir.
İster Rusya’dan ister terörizmden, siber saldırılardan, sabotajlardan ya da stratejik rekabetten kaynaklansın, karşılaştığımız zorluklar ne olursa olsun bu İttifak, Müttefik topraklarının her karışını savunmaya hazır, istekli ve muktedirdir ve öyle kalacaktır. Ve bir milyar insanımızın özgürlük ve güvenlik içinde yaşamaya devam etmesini sağlayacaktır.
Bu kararların NATO’nun kuruluş amacı olan caydırıcılık ve savunmayı gerçekleştirme kabiliyetimiz üzerinde derin bir etkisi olacaktır. Bu bağlamda alınacak en önemli karar Lahey Savunma Yatırım Planının kabul edilmesidir.
Bu plan ile Müttefikler, GSYİH’nın %5’ini savunmaya yatırmayı kabul etmişlerdir. Bu, güvenliğimize yönelik önemli tehditler karşısında önemli bir taahhüttür.
GSYH’nin en az %3.5’inin temel savunma gereksinimlerine yatırılmasını içermektedir ki bu oran bugüne kadar %2 olarak belirlenmişti. Bu hedefe tüm Müttefiklerin bu yıl ulaşacağını ya da çoktan ulaştığını söylemekten memnuniyet duyuyorum.
3.5’lik oran, hava savunmamızdan mühimmata, insansız hava araçlarından tanklara, askerlere ve daha fazlasına kadar ordularımızı ve ihtiyaç duydukları teçhizatı finanse etmek içindir.
Temel savunma için ayrılan %3.5’lik orana ek olarak planda GSYH’nin %1.5’inin savunma ve güvenliğimizi destekleyen yatırımlara aktarılması da yer alıyor. Tüm bunlar, saldırganlığı etkili bir şekilde caydırabilmemizi ve herhangi birinin saldırma hatasına düşmesi halinde kendimizi ve birbirimizi savunabilmemizi sağlamak içindir.
Müttefiklerimiz karşı karşıya olduğumuz tehditlerin ciddiyetinin farkındadır. Buna karşılık olarak da bir araya gelerek iddialı ancak elzem yeni bir savunma harcaması taahhüdünde bulundular.
Bugün aldığımız kararlar, Akdeniz’den Kuzey Kutbu’na, Kuzey Amerika’nın batı kıyısından doğu kanadımıza kadar tüm Müttefiklerin güvende kalmak için adım atmamız gerektiğini anlamakta birleştiklerini ve bu doğrultuda hareket ettiklerini göstermektedir.
Başkan Trump, Amerika’nın NATO’ya bağlı olduğu konusunda netti. Bugün de bunu kesin bir dille bir kez daha teyit etti.
Aynı zamanda Amerika’nın Avrupalı Müttefikler ve Kanada’dan daha fazla katkı beklediğini de açıkça ifade etti. Ve biz de onların tam olarak bunu yaptığını görüyoruz.
Avrupalı Müttefikler ve Kanada, harcamalarını eşitleyerek ve ortak güvenliğimiz için daha fazla sorumluluk alarak ağır yükün altından daha fazla kalkacaklar.
Elbette iş burada bitmiyor. Bu daha ilk gün.
Artık neye ihtiyacımız olduğu konusunda anlaşmaya varmaktan kolları sıvamaya ve bu yeni planı gerçeğe dönüştürmeye geçiyoruz. Bunun için de Atlantik’in her iki yakasındaki savunma sanayi kapasitemizi hızla arttırmamız gerekiyor.
Nitelik ve niceliğe ihtiyacımız var. İnovasyon yapmalı ve hızlı hareket etmeliyiz. Bu nedenle engelleri kaldırmak için çalışmalarımızı sürdüreceğiz. Savunma sanayi işbirliğini geliştirmek için Avrupa Birliği, Ukrayna ve Hint-Pasifik’teki ortaklıklarımızdan yararlanacağız. İttifak genelinde milyonlarca ilave istihdam yaratma potansiyeline sahip büyük ekonomik faydalar da söz konusudur.
Bugün alınan kararlar NATO’yu çok daha güçlü kılacaktır.
Aynı zamanda Avrupa ve Kanada’nın ortak güvenliğimizin sorumluluğunda kendi paylarına düşen sorumluluğu üstlenmeleriyle NATO’yu daha adil bir İttifak haline getirecektir.
Müttefiklerin kararlılığı açıktır. Bu işte birlikteyiz. Madde 5’e bağlıyız. Ve sağlam durmaya kararlıyız. Güvenliğimize meydan okunması halinde hiç kimse kapasitemizden ya da kararlılığımızdan şüphe etmemelidir. NATO liderlerinin inşa etmeye başladıkları daha güçlü, daha adil ve daha ölümcül İttifak işte budur.
Elbette bu aynı zamanda komşumuz ve ortağımız Ukrayna’nın da yanında duran bir İttifak.
Değerli dostum Volodymyr Zelensky, ekibiyle birlikte Lahey’deki NATO Zirvesi’nde bizlerle birlikte. Kendisine ve Ukrayna halkına yankılanan mesajımız, bu yıl şu ana kadar taahhüt edilen 35 milyar Avro ve daha fazlası da dâhil olmak üzere, Ukrayna’ya desteğimizin devam edeceğidir.
Tüm bunların amacı Ukrayna’yı bugün mücadelenin içinde tutarak gelecekte kalıcı bir barışın tadını çıkarmasını sağlamaktır. Barış arayışında Ukrayna’nın yanındayız ve NATO üyeliğine giden geri dönülmez yolda Ukrayna’yı desteklemeye devam edeceğiz.
Bugün çok önemli bir toplantı gerçekleşti. Liderler özgürlüğümüzü ve güvenliğimizi gelecekte de koruyabilmemizi sağlayacak bir yörünge üzerinde mutabık kaldılar.
Bu vesileyle sorularınızı almaktan memnuniyet duyarım.
Mark Rutte’ye yöneltilen sorular ve Rutte’nin cevapları
Allison Hart, NATO Sözcü Vekili
Pekala, insanları çağıracağım ve lütfen hangi kuruluştan olduğunuzu belirtebilir misiniz? Eğer bunu zaten bilmiyorsam. Sky News ile başlayacağız, tam burada önde ve ortada. Burada bir mikrofona ihtiyacımız var. Teşekkürler.
Deborah Haynes, Sky News
Teşekkürler. Sky News’ten Deborah Haynes. Merhaba. Donald Trump ile konuşurken kullandığınız dil, övgü dolu olması nedeniyle dikkat çekiciydi. Bugün ona baba dediniz ve övgü dolu bir mesaj gönderdiniz. ABD Başkanı ile iş yaparken bu şekilde mi davranmanız gerektiğini düşünüyorsunuz, dalkavukluk ve övgü yoluyla mı? Bu biraz küçük düşürücü değil mi ve sizi zayıf göstermiyor mu?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Hayır, sanmıyorum. Bence bu biraz zevk meselesi. Ama bence o iyi bir dost ve bizi örneğin daha fazla yatırım yapmaya zorlayan şeyler yaptığında, yani yeniden başkan seçilmeseydi bu zirvenin sonucunun bu olacağını hiç düşünür müydünüz?
Evet diyen yedi ya da sekiz ülkenin 2030’larda bir yerlerde %2’yi yakalayabileceğini gerçekten düşünüyor musunuz? Şimdi hepimiz son dört ya da beş ayda %2’ye ulaşmaya karar verdik. Yani bu yüzden o biraz övgüyü hak etmiyor mu? İran söz konusu olduğunda, İran’ın nükleer kapasiteye sahip olamayacağından emin olmak için bu kararlı ve hedefe yönelik adımı atmış olması, bence o tüm övgüleri hak ediyor.
Allison Hart, NATO Sözcü Vekili
Pekala, sıradaki soru için öne gelelim. Sanırım BBC, evet. Mikrofonu bekleyin lütfen.
Jamaluddin Mousavi, BBC Persian
BBC Persian TV’den Jamaluddin Mousavi. İran’a yönelik saldırının yasal ve uluslararası hukuka uygun olduğunu söylemiştiniz. Ancak bugün Kaja Kallas bunun yasal ve uluslararası hukuka uygun olduğundan emin olmadığını söyledi. NATO’da aranızda herhangi bir anlaşmazlık var mı?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Hayır, yok ama her zaman uluslararası hukukla ilgili birçok görüş olacaktır. ABD’nin geçen hafta sonu yaptığı şeyin haklı olduğunu düşünüyorum. Bu İran’ı engellemektir ve bu NATO’nun uzun zamandır sahip olduğu bir taleptir. NATO’nun uzun zamandır aldığı pozisyon, İran’ın nükleer caydırıcı bir güce sahip olmamasıdır.
Dolayısıyla ABD’nin yaptığı şeyin tamamen haklı olduğunu düşünüyorum. Ayrıca Amerikan Başkanı’nın ateşkesin sadece bugün ve dün değil, önümüzdeki haftalarda da devam etmesi için çalışıyor olmasının da önemli olduğunu düşünüyorum.
Allison Hart, NATO Sözcü Vekili
Pekala. FT’yi görüyorum, yarı yolda.
Henry Foy, Financial Times
Genel Sekreter, Henry Foy, Financial Times, söz verdiğiniz için teşekkür ederim. Donald Trump ABD’nin %5’i kabul etmeyeceğini, bunun hepimizin görevi olduğunu ama kendisinin kabul etmeyeceğini söyledi. Paylaşım ve birlik üzerine kurulu bir ittifakta bu adil mi? İkinci olarak, gelecek yıl tekrar gelir ve beşten fazlasını isterse ne yapacaksınız? Teşekkür ederim.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
%5 söz konusu olduğunda iki unsur var. Birincisi %3.5’lik çekirdek savunma harcamaları, ABD aşağı yukarı bunu yapıyor. Savunma ile ilgili %1.5’lik harcama söz konusu olduğunda ise ABD’nin bunu yaptığını rahatlıkla varsayabiliriz. Siber mücadele, siber suçlar, hibrit tehditler, altyapı yatırımları, savunma sanayi tabanının geliştirilmesi söz konusu olduğunda muazzam kapasitelerine baktığınızda. Dolayısıyla, ABD’nin zaten aşağı yukarı %5 seviyesinde olduğunu rahatlıkla varsayabiliriz.
Allison Hart, NATO Sözcü Vekili
Pekala, şimdi de sol tarafa doğru ilerleyelim. Washington Post.
Ellen Francis, Washington Post
Teşekkürler. Genel Sekreter. Ellen Francis, Washington Post. NATO Müttefikleri, Rus tehdidi nedeniyle bu paranın harcanması gerektiğine insanları ikna etmek için büyük çaba sarf etmek zorunda kalacaklar. Ancak bu zirvedeki bazı yorumlar her şeyin Başkan Trump’ı memnun etmekle ilgili olduğunu gösteriyor. Sanırım Bakan Rubio bunu Trump Zirvesi olarak adlandırdı. Bunun Trump Zirvesi olduğuna ve bu taahhüdün ne kadarının ABD başkanını mutlu etmekle ilgili olduğuna katılıyor musunuz? Teşekkür ederim.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Bu konuda ve %5 konusunda iki husus var. Birincisi ABD’den sürekli olarak talep edilen bir şey var. Bu 1950’lerde Eisenhower ile başlamıştı; Avrupalılar ve Kanadalılar ABD’nin harcamalarını eşitlemek istiyorlardı. Ve şimdi nihayet bunu yapacağız. Ancak açıkça 3,5 çekirdek harcama ve toplam %5, NATO’daki bir sürecin, NATO savunma planlama sürecinin sonucuna derinden bağlıdır ve bu süreç, iki hafta önce savunma bakanlarının hedeflerimiz konusunda anlaşmaya varmasına yol açmıştır. Dolayısıyla her ülkenin ne yapması gerektiği, çağrı geldiğinde, çağrı gelirse, yardımınıza ihtiyacımız var çünkü Beşinci Madde durumu var.
Tamam, üçüncü sıradaki kadın, sol tarafta.
Nataliia Rop, NV (Yeni Ses)
Nataliia [duyulmuyor], Ukrayna’nın Yeni Sesi. Genel Sekreter, bu yıl Kanadalıların ve Avrupalıların Ukrayna’ya askeri destek için 35 milyar dolar taahhüt ettiğini ve bunun yılın yarısı bile olmadığını söylediniz. Sizin fikrinize göre, Ukrayna’nın yıl sonundaki harcaması ne olmalı? Ve Ukrayna’ya ne kadar askeri yardım, Ukrayna’nın sadece hayatta kalmasına değil, savaşı kazanmasına da yardımcı olabilir?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
İlk soruya gelince, tam olarak tahmin etmem zor, ancak güvenle varsayabilirsiniz ki, ilk neredeyse altı aydaki yörünge, geçen yılın yörüngesinin çok kuzeyinde. Ayrıca, yıl sonuna kadar, 2024’te taahhüt edilen 50 milyarın üzerindeki seviyenin kuzeyinde olacak. Bu yüzden buna olumlu bakıyorum, iyimserim, ancak somut bir tahminde bulunmayacağım.
Ama, yani, nihai sonucun olumlu olacağını güvenle varsayabiliriz. Ve tabii ki, burada yaptığımız şey, Ukrayna’nın mücadelede kalabilmesini, Ukrayna’nın mümkün olduğunca güçlü olmak için ihtiyaç duyduğu şeylere sahip olmasını sağlamak.
Ama tabii ki hepimiz bir barış anlaşması veya uzun vadeli bir ateşkes için çalışıyoruz. Ve sonra Ukrayna’nın ihtiyaç duyduğu şeylere sahip olduğundan emin olmalıyız, Vladimir Vladimirovich Putin’in gelecekte bunu bir daha asla denemesini engellemeliyiz. Ve bunun ilk katmanı, Ukrayna’nın bir barış anlaşmasından sonra kendini savunabilmesini sağlamak, uzun vadeli bir ateşkes, tabii ki, onları mücadelede tutmak için şu anda sağladığımız destektir, ki bu elbette eğitimle ilgilidir. Askeri teçhizat teslim etmekle ilgilidir, yani Wiesbaden’deki komuta, ama aynı zamanda Ukrayna’ya giden çeşitli para akışları, hala yaklaşık 35 milyarlık yedek kapasitesi olan Ukrayna savunma sanayi üssünün geliştirilmesiyle ilgilidir.
Yani, tüm bunlar Ukrayna’nın şu an mümkün olduğunca güçlü olmasına yardımcı olacak, aynı zamanda Rusların bir barış anlaşması/ateşkes sonrasında caydırılmasına da yardımcı olacak.
Allison Hart, Geçici NATO Sözcüsü
Tamam, şimdi merkez bölüme gelelim. Dördüncü sırada CNN’i görüyorum.
Kaitlan Collins, CNN
Çok teşekkür ederim. İran’daki saldırılar hakkında az önce söylediklerinize devam etmek istiyorum. Ama önce, Beşinci Madde hakkında bir soru sorabilir miyim? Beşinci Madde’nin yoruma tabi olduğuna inanıyor musunuz?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Biliyorsunuz, Beşinci Madde kesinlikle açık. Ve aynı zamanda, Beşinci Madde’nin tam olarak ne zaman tetikleneceğine dair ayrıntılara asla girmeyeceğimizi her zaman söyledik. Ve neden olmasın? Çünkü rakiplerimizi daha akıllı hale getirmek istemiyoruz.
Kaitlan Collins, CNN
İran’la ilgili olarak, efendim, ABD’nin İran’a yönelik saldırılarını övdünüz ve bunun İran’ın nükleer silah edinmesini engelleyeceğine inandığınızı söylediniz. Cumartesi gecesi ABD’nin saldırısından önce, yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun nerede olduğu ve İran’ın bunu taşıyıp taşımadığı konusunda sorular vardı. Bununla ilgili endişeleriniz var mı ve bunun NATO için bir tehdit oluşturup oluşturmadığı konusunda?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Geçtiğimiz hafta sonu ne olduğuna bakın. Amerikan B-2’leri. Dünyada bunu yapabilecek kimse yok. Sadece Amerika Birleşik Devletleri’nde. Dünya ekonomisinin %25’isiniz. Dünyanın en büyük askeri gücüsünüz. Bunu yapabilecek tek ülke Amerika Birleşik Devletleri. Yani, B-2’ler, savaş uçaklarındaki harika pilotları, İran’daki bu nükleer tesislerin derinliklerine inmek için kullanılan bombalar. Kimsede bu tür şeyler yok.
Ve tarih sizi lider yaptı. Tarih sizi gerektiğinde harekete geçmek zorunda olanlar yaptı. Ve bence Başkan Trump’ın burada yaptığı şey, İran’ın nükleer silaha ulaşma kabiliyetini mümkün olduğunca ortadan kaldırmak için çok hedefli, cerrahi bir operasyon yapmaktı. Ve onu bunun için takdir ediyorum.
Ve açıkçası şimdi, yapılan tüm çalışmalara ve tüm ayrıntılara bakılarak bunun tam olarak ne gibi bir etkisi olduğu ortaya çıkarılıyor. Ancak ben kişisel olarak bunun İran’a büyük bir darbe vurduğu konusunda çok iyimserim.
Allison Hart, Geçici NATO Sözcüsü
Tamam, çok dolu bir odamız ve sınırlı bir zamanımız var. Ön sıraya bir sonraki soru. Bir mikrofon geliyor.
Eelco Bosch van Rosenthal, Nieuwsuur
Merhaba, Eelco Bosch van Rosenthal, Nieuwsuur, Hollanda TV. Geçmişte Beşinci Madde konusunda her yerde olan çok öngörülemez bir Başkan veya arkadaşla uğraşıyorsunuz. İlk döneminde NATO’dan çekilmekle tehdit etti, ki artık bunu yapmıyor gibi görünüyor. Ama bunu nereden biliyorsunuz? Şu anda uğraştığınız Trump’ın, döneminin geri kalanında uğraşacağınız Trump versiyonuyla aynı olduğundan nasıl eminsiniz?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte’yi
neredeyse 10 yıldır tanıyorum. İyi bir arkadaş. Ona güveniyorum. Tamamen haklıydı, Avrupa ve Kanada temelde NATO’ya sağlaması gerekeni sağlamıyordu. Ve ABD, savunmaya Avrupalılar ve Kanadalılardan çok daha fazla harcama yapıyordu. Şimdi bunu düzeltiyoruz. Eşitliyoruz.
Bence o bir güç adamı, ama aynı zamanda bir barış adamı. Bunu temelde şimdi İran’da gördünüz, güç adamı B-2 bombardıman uçaklarına İran’a girip nükleer bir kapasiteyi ortadan kaldırma emri verebiliyor. Ama aynı zamanda barış adamı, hemen ardından İsrail ve İran’ın ateşkese bağlı kalmasını sağlıyor. Ve bence Amerikan başkanının yapmasını istediğiniz şey tam olarak bu, bu tür bir liderlik sağlamak. Ve bu yüzden onu çok öngörülebilir buluyorum.
NATO Sözcüsü Vekili Allison Hart:
Bir sonraki soru en arkadan, DPA.
Ansgar Haase, DPA
Ansgar, Alman Basın Ajansı, DPA. Genel Sekreter, Beşinci Maddeye geri dönmek istiyorum. Başkan Trump toplantıda görev süresinin sonuna kadar Müttefiklerin yanında olacağına dair söz verdi mi? Ve eğer verdiyse, bunu hiçbir koşul olmaksızın mı söz verdi?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Size sorabilir miyim, siz değil, siz bir gazetecisiniz, bu yüzden tüm bu soruları sormakta tamamen özgürsünüz, ancak sizin aracılığınızla Avrupa ve Kanada’daki bazı politikacılara endişelenmeyi bırakmalarını söyleyeceğim. Amerika Birleşik Devletleri NATO’ya tamamen bağlıdır. Amerika Birleşik Devletleri Beşinci Madde’ye tamamen bağlıdır. Bunu kaç kez söylemelerini istiyoruz? Ve daha önce de söylediğim gibi, ABD’ye sürekli olarak ‘Bizimle misiniz? NATO ile mi, Beşinci Madde ile mi?’ diye sorduğumuz yarım yıl geçirdik. Öyleyse önümüzdeki yarım yıl boyunca bu soruyu yanıtlaması için NATO’daki diğer 31 ülkeden biri olan İzlanda, Hollanda, Fransa veya Kanada’yı arayalım.
Allison Hart, Geçici NATO Sözcüsü
Tamam, sınırlı zaman. Çok çok fazla soru. Üçüncü sıradaki yeşil ceketli kadın.
Cathy Newman, Channel 4 News
Cathy Newman, Channel 4 News, merhaba. Bildiride Rusya’yı uzun vadeli bir tehdit olarak tanımladınız. Putin acil bir tehdit değil mi? Anlaşma sağlamak için bu dili sulandırdınız mı?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Hayır. Elbette. Uzun vadeli bir tehditseniz, kısa vadeli bir tehditsiniz de. Yani şu anda bir tehdit ve uzun vadede de bir tehdit.
Allison Hart, NATO Sözcüsü Vekili
Tamam. Aynı sıra, gözlük takan beyaz gömlekli kadın.
Iida Hallikainen, Ilta-Sanomat
Teşekkürler, Iida Hallikainen ve Finlandiya’nın Ilta-Sanomat kentinden Sayın Genel Sekreter, Rusya Finlandiya’nın doğu sınırına yakın askeri altyapısını genişletti. Rusya bununla neyi hedefliyor? Ve NATO’nun bu konudaki mesajı nedir? İkincisi, eğer izin verirseniz, İspanya artık savunma harcamaları hedefi konusunda ciddi mi?
Mark Rutte, NATO Genel Sekreteri
Evet, son soruya, öyle olduğuna inanıyorum. Bildiğiniz gibi, yetenek hedeflerine %2,1 oranında ulaşabileceklerini düşündükleri konusunda bir fikir ayrılığı var. NATO, diğer tüm Müttefikler için olduğu gibi bunun 3,5 olması gerektiğini söylüyor.
Tüm Müttefikler yetenek hedeflerine nasıl ulaştıklarını rapor edecekler. Yani göreceğiz. Ve 2029’da her neyse, bunların hepsini gözden geçireceğiz.
Ve ilk sorunuz, Rusya konusunda saf olmayalım. Elbette, Ukrayna’ya karşı tamamen sebepsiz bir savaş yürütüyorlar. Ama aynı zamanda, ve bunu açık kaynaktan duyuyoruz, Avrupa’daki birçok üst düzey askeri liderden, Almanya’daki Genelkurmay Başkanı dahil, silahlı kuvvetlerini kuruyorlar ve silahlı kuvvetlerini öyle bir hızla yeniden düzenliyorlar ki, üç, beş veya yedi yıl içinde NATO’ya saldırmaya hazır olabilirler. Ve işte bu yüzden bugün çok önemliydi ve bugün çok dönüştürücü.
Evet, önceki soruya, çünkü ABD ile eşit olmalı ve 60, 70 yıldır devam eden tartışmayı sonlandırmalıyız. Ama özellikle de kısa vadeli, uzun vadeli, her neyse, bu Rusya tehdidinin olduğunu bildiğimiz için. Ama Rusya tehdidi var. Ve kendimizi savunabileceğimizden emin olmalıyız ve bu yüzden bunu yapıyoruz.
Allison Hart, NATO Sözcüsü Vekili
Tamam, birkaç soru için daha zamanımız var. NHK, beşinci sıra burada.
Sachiyo Sugita, NHK
Sachiyo, Japonya’nın kamu televizyonu NHK için. Teşekkür ederim. Soruma IP4 ülkeleri ile ilgili, ancak Lahey’de olanlar. Ancak, tüm dünyaya ders vermeyeceğinizi söylediğinizi biliyorum, ancak bugün bu tarihi kararı alabildiğinize göre, bunun diğer ülkeleri, örneğin IP4 ülkelerini, etraflarındaki tehditler ve savunma harcamaları hakkında iki kere düşünmeye sevk edeceğini düşünüyor musunuz?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Evet, bu yakın işbirliğini yaşadık. Ve dün, Japonya dışişleri bakanıyla mükemmel bir toplantı yaptık. Bugün ilerleyen saatlerde Indo-Pasifik dört ülkesinden üst düzey liderlerle bir toplantı yapacağız ve ayrıca Başkan Zelenskyy ve Avrupa liderleriyle bir toplantı daha olacak.
Yani, Hint-Pasifik dörtlüsüyle de buluşacağız ve bunun nedeni, iki bölgemizin de olduğunu bilmemizdir. Yani, Avro-Atlantik ve Hint-Pasifik giderek daha fazla birbirine bağlanıyor. Kuzey Kore’nin şu anda savaş çabalarına bu kadar yakından dahil olmasına ve Kuzey Kore askerlerinin Avrupa topraklarında, Rus tarafında, Ukrayna’ya karşı savaşmasına bakın, bu oldukça tarihi.
Yani, bu iş birliği önemli. Yeniliğe, tedarike, savunma sanayi üretimine, Hint-Pasifik’te olup bitenler, Avro-Atlantik’te olup bitenler ve ikisinin giderek daha fazla birbirine nasıl bağlandığı konusunda ortak değerlendirmeler yapmaya çok odaklanmış durumda. Ve söylemeliyim ki, liderlerle konuşurken ve Nisan ayının başlarında Japonya’yı ziyaret ediyordum, Başbakanla uzun bir toplantı yapıyordum ve kendisiyle geçen hafta Calgary’de G7’de tekrar görüştüm, ayrıca Kore Cumhuriyeti, Avustralya, Yeni Zelanda liderleriyle de görüştüm, hepsi caydırıcılığın bir parçasının bunun için yeterince harcama yapmak olduğunun çok farkındalar.
Tüm bu ülkelerde mümkün olduğunca daha fazlasını yapma konusunda tartışmalar devam ediyor, ancak onlara tavsiyede bulunmak bana düşmez. 32’ye odaklanayım ve yapmamız gerekeni yaptığımızdan emin olayım. Ancak bence bu tartışma NATO dışındaki birçok ülkede de yaşanıyor.
Allison Hart, Geçici NATO Sözcüsü
Tamam, sanırım birkaç soru için daha zamanımız var. Ortada, beşinci sıra, beyler tam ortada.
Heikki Mikael, Helsingin Sanomat
Evet, adım Heikki [duyulmuyor] Finlandiya gazetesi Helsingin Sanomat’tan. Orada Vladimir Putin hakkında görüş alışverişinde bulundunuz mu, Bay Trump onunla oldukça dostane ilişkiler içinde görünüyor. Onun hakkında ne konuştuğunuzu duymak ilginç olurdu?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Vladimir Putin hakkındaki görüşlerimi değiştirmedim. Bu adama güvenmiyorum. Ve tabii ki, Temmuz 2014’te Rusya tarafından Malezya Havayolları’na ait MH 17 sefer sayılı uçuşun vurulmasıyla ilgili korkunç bir durum yaşadığımızda, kendisiyle kişisel olarak çok sayıda görüşmem oldu ve Putin bana Donbas’ta bulunmadığını ve Ukrayna’da hiçbir görüşmesi olmadığını söyledi. Ve bunun, şunun ve diğerinin. Ve bunların hepsi yalandı. Bunu biliyoruz.
Allison Hart, NATO Sözcüsü Vekili
Tamam, coğrafi çeşitlilik adına, en arkaya, Telegraph’a.
Pim Sedee, De Telegraaf
Pim Sedee, De Telegraaf. Bay Rutte, tam burada arkada size iki kısa sorum var. Sizce Vladimir Putin, Lahey’deki bu NATO Zirvesi’ne ve Lahey NATO Müttefikleri arasında yapılan atamalara nasıl bakacak? Diğer soru, tamamen farklı bir soru. Peki sizce Hollanda Kralı Willem-Alexander, Kraliçe ve ayrıca Amalia’nın bu NATO Zirvesi’ni organize etmede ve onu başarılı kılmada ne kadar büyük bir rolü var?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Büyük rol. Ve dün gece gerçekten muhteşemdi. Yani, ikimiz de Hollandalıyız ve bu Kraliyet ailesine sahip olduğumuz için çok şanslı olabiliriz. Elbette, birçok politikacının bir veya iki dönem orada bulunduğu ve asla rekabet edemeyeceği bir genel bakışa sahipler. Yani, Hollanda’da şu anda 12 yıldır bu pozisyonda olan bir Kralımız var. Ve bunu hissediyorsunuz, yani, Amerikan Başkanı ve diğer liderler de dahil olmak üzere, konuştuğu genişlik, bant genişliği gerçekten etkileyici.
Ve aynısını daha önce annesi Kraliçe Beatrix’te de gördüm.
Yani bu, bir monarşiye sahip olmanın en büyük avantajlarından biri ve ben, ülkem ve sizin için, mutlu olalım ve ailesinin bunu yapmaya istekli olmasından dolayı memnun ve minnettar olalım derim. Diğer soruya gelince, Putin’in ne başardığına bakın. Batı’yı bölmek istiyordu ve şimdi Finlandiya ve İsveç NATO’ya katıldı. Batı’ya meydan okumak istiyordu ve şimdi %5 harcama hedefine karar verdik. Yani, çok mutlu olamaz ve çok mutlu olmamalı.
NATO Sözcüsü Vekili Allison Hart
En önde, solda.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Tamam, mikrofonu asla kimseye vermeyin.
Dejan Sajinovic, Nezavisne Novine
Ayağa kalkacağım ki beni görebilesiniz. Dejan Sajinovic, Bosna Hersek’ten Nezavisne gazetesi. Bu fırsat için çok teşekkür ederim. Yani, Batı Balkanlar için, ilk kez, uzun zamandır, bildiride bundan bahsedilmiyor. Bölgemiz için ne anlama geliyor? Siz kendiniz birkaç kez İttifak için bölgenin önemi hakkında konuşuyorsunuz. Bize ne söyleyebilirsiniz, neden bundan bahsedilmiyor?
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Evet. Ama tekrar ediyorum, bu, geçmişte BM’de veya NATO’da göreceğiniz, 60 sayfa, 90 paragrafta temel olarak İsa’nın doğumundan bugüne ve aradaki her şeyden bahseden geleneksel bir bildiri değil. Yani, bu aptalca. Odaklanmaya çalışıyoruz. Bu yüzden hala çok endişeliyiz. KFOR Kosova’da. EUFOR Bosna-Hersek’te. Bölgeyi ziyaret ediyordum. Bosna’daki, Kosova’daki liderlerle kapsamlı görüşmelerde bulundum. Sırbistan Cumhurbaşkanı ile Brüksel’de akşam yemeği yedim. Yani, NATO ile çok fazla ilgileniyoruz. AB de elbette çok fazla ilgileniyor. Avrupa tarafında Kaja Kallas ve Ursula von der Leyen ile yakın koordinasyon içindeyiz.
Ama burada gerçekten yapmak istediğimiz şey, Ukrayna’nın NATO’ya geri döndürülemez yolu gibi tüm dili hatırlamak değil. Hala orada, hiçbir şey değişmedi. Ama gerçekten beş paragrafta üç temel konuya odaklanmak ve paragraflardan biri bir sonraki toplantıyla ilgili. Yani temelde dört paragraf ve bu, bildiğiniz gibi, üretim, harcama ve Ukrayna ile ilgili.
NATO Sözcüsü Vekili Allison Hart:
Ön taraftaki genç muhabirlere son sorumuz.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Evet.
NATO Sözcüsü Vekili Allison Hart:
Biz de bir mikrofon alalım, bir dakika.
Hollandalı gençlik muhabirleri
Bu fırsat için çok teşekkür ederim Sayın Genel Sekreter, biz gençlik muhabirleriyiz.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Kesinlikle, siz de iki gündür buradasınız ve harika işler başardınız.
Hollandalı gençlik muhabirleri
Teşekkür ederim. Bu dünyada çok şey oluyor ve birçok çocuk bundan endişe ediyor. Sizce biz çocuklar da barış için savaşabilir miyiz yoksa dünyaya barış getirebileceğinize mi güvenmeliyiz? Teşekkür ederim.
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte
Ben şahsen dünyaya barış getiremem ama birlikte yapabileceğimiz şey, çok iyi hazırlanmış olmamızı, çok güçlü olmamızı ve kimsenin bize asla saldırmamasını sağlamaktır. Bu yüzden geleceğinizi ve çocuklarımızın demokratik, özgür, açık bir toplumda yaşayabilmelerini sağlamanın en iyi yolu, istediğiniz kişi olabileceğiniz, istediğinizi düşünebileceğiniz, özgür bir basın, Batı’da temelde sahip olduğunuz şeydir.
Ve dürüst olalım, bu harika. Savunmamıza yeterince harcama yaptığımızdan emin olmak, özellikle de bize gerçekten ulaşmaya çalışan bazı rakiplerimiz olduğunu biliyorsak. Bu yüzden geleceğinizi korumanın en iyi yolu bu ve bugün bu taahhüdü yerine getirmek için yapmaya çalıştığımız şey bu. Ama burada durmanız gerçekten dokunaklı ve birbirimizi iki gündür görüyoruz. Birbirimizi daha uzun zamandır tanıyoruz. İkinize de ve bu odada oturan tüm özgür basına harika çalışmalarınız için teşekkür etmek istiyorum ve yakında Brüksel’de veya başka bir yerde görüşmek üzere, hoşça kalın, kendinize iyi bakın. Teşekkürler.
Allison Hart, NATO Sözcüsü Vekili
Hepinize çok teşekkür ederim. Bugün için zamanımız bu kadar.
Kaynak: https://www.nato.int/cps/en/natohq/opinions_236505.htm
Leave a Comment
Your email address will not be published. Required fields are marked with *