Hürmüz’den ticari gemi geçişi en düşük seviyelere indi

ABD ile İran arasında gerilim tekrar tırmanırken, İran Devrim Muhafızları Ordusu Donanması, dün yaptığı açıklamada “yabancı müdahalenin yol açtığı istikrarsız güvenlik durumu nedeniyle, Hürmüz Boğazı’nın ikinci bir duyuruya kadar kapatıldığını” duyurdu.

İran Devrim Muhafızları Ordusu, Hürmüz Boğazı’nın deniz trafiğine yeniden açılmasının tek şartının, ABD ordusunun Boğaz’daki müdahalelerine son vermesi ve kıyı devletlerinin kendi kara suları üzerindeki egemenliğine saygı göstermesi olduğunu bildirirken, izinsiz geçmeye çalışan 2 gemiye müdahalede bulunulduğunu açıkladı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), Hürmüz Boğazı’ndan geçen ticari bir gemiye ateş açan İran’a karşı bu hafta üçüncü saldırı turunu başlattı.

ABD/İsrail-İran Savaşı öncesi Boğaz’dan günlük ortalama 130 gemi geçerken, bu sayı savaş sürecinde yüzde 90’dan fazla azalmıştı. ABD ile İran arasında 14 Haziran’da varılan mutabakat sonrası gemi geçişleri günlük ortalama 70’in üzerine çıkmıştı.

Ancak bölgede artan gerilim ve gemilere yönelik yeni saldırılar, toparlanma eğilimi gösteren Hürmüz Boğazı trafiğinin yeniden keskin şekilde yavaşlamasına yol açtı.

AA muhabirinin veri analitik şirketi Kpler’den edindiği verilere göre, Boğaz’dan dün yalnızca 14 ticari gemi geçiş yaptı. Bu gemiler arasında İran’dan yaklaşık 2 milyon varil ham petrol taşıyan Humanity, 500 bin varil kirli petrol ürünleri yüklü Burg Star ve Kuveyt’ten 500 bin varil kirli petrol ürünleri yüklenen Capetan Andreas tankerleri yer alıyor.

Suudi Arabistan’dan Hindistan’a giden ve gübre yüklü olduğu tahmin edilen Minoan Courage gemisi de dün Boğaz’ı geçen gemiler arasında bulunuyor. Boğaz’dan dün geçiş yapan diğer gemilerin çoğunun boş olduğu tahmin ediliyor.

Hürmüz Boğazı’nın ikinci bir duyuruya kadar kapatıldığının açıklanmasından önceki 11 Temmuz’da Boğaz’dan 24 ve 10 Temmuz’da 20 ticari geminin geçiş yaptığı görülüyor. ABD ile İran arasında varılan mutabakat sonrası en yoğun trafik 76 gemiyle 24 Haziran’da kaydedilmişti.

Küresel ticaretin stratejik geçiş noktası konumunda bulunan Hürmüz Boğazı’nda mutabakat sonrası özellikle petrol ticaretinde hızlanma görülmüştü. Ancak Boğaz’ın dün yeniden kapanmasının ardından ham petrol ticareti sadece İran petrolüyle sınırlı kaldı.

İran: ABD yükümlülüklerini ihlal ettiği sürece biz de mutabakatı uygulamayacağız

İran Dışişleri Bakanlığı ve Müzakere Heyeti Sözcüsü İsmail Bekayi, İran ile ABD arasında sağlanan mutabakat zaptının uygulanması sürecine ilişkin, “Karşı taraf yükümlülüklerini ihlal ettiği sürece biz de mutabakatı uygulamayacağız.” dedi.

Bekayi, başkent Tahran’da düzenlediği haftalık basın toplantısında gazetecilerin sorularını yanıtladı.

İran’ın hiçbir zaman taahhütlerini ihlal etme konusunda öncü olmadığını savunan Bekayi, “Şüphesiz mutabakat bir kriz sürecine girmiştir. Bu anlaşma çerçevesinde sürekli olarak ihlallerde bulunan taraf ABD’dir. Karşı taraf yükümlülüklerini ihlal ettiği sürece biz de mutabakatı uygulamayacağız.” ifadelerini kullandı.

Bekayi, Umman’ın başkenti Maskat’ta Hürmüz Boğazı’ndan geçiş düzenlemeleri için Ummanlı heyetle bir araya geldiklerini ve bir mekanizma oluşturmaya çalıştıklarını ancak ABD’nin Umman üzerindeki baskısı nedeniyle bir sonuca ulaşamadıklarını söyledi.

Hürmüz Boğazı meselesinde İran’ın tutumunun oldukça net olduğunu belirten Bekayi, şöyle konuştu:

“Bu konudaki sorumluluklarımız nettir. Hürmüz Boğazı’nın İran’ın ulusal güvenliğini tehdit eden bir alana dönüşmesine müsaade etmeyeceğimizi vurguladık. Burada güvenli seyri sefer için samimi şekilde çaba harcadık.

Ancak ABD bazı bölge ülkelerinin desteği ile paralel rota oluşturmaya çalıştı ve bu durumun sonucunda bölgedeki deniz taşımacılığının güvenliğini tehlikeye attılar. Çünkü bu gemilerin bir çoğunun takip sistemlerini kapatmaya zorladılar. Bu girişim hem çarpışma riskini hem de çevresel sorunların ortaya çıkma ihtimalini artırmakta.”

Bekayi, bölgede gerilimin azaltılması için arabulucu ülkelerin çabalarının sürdüğünü, Katar, Pakistan ve Umman ile irtibat halinde olduklarını dile getirdi.

Ulusal güvenliklerini ve toprak bütünlüklerini korumak için gerekli önlemleri alacaklarını belirten Bekayi, “Son günlerde yaşananların sorumluluğu ABD’dedir.” dedi.

Bekayi ayrıca, ABD’nin Hürmüz Boğazı’nda gemilere refakat ettiği iddiasının, Washington yönetiminin bölgedeki güvenliği tehlikeye atmayı sürdürme niyetinde olduğunu gösterdiğini öne sürdü.

ABD’nin, İran’ın müzakere talebinde bulunduğu yönündeki iddialarına da değinen Bekayi, bu iddiaların psikolojik savaşın bir parçası olduğunu ve ülkesinin kendi çıkarlarına odaklandığını söyledi.

Bekayi son olarak, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansının (UAEA) İran’a yönelik saldırılarda zarar gören nükleer santrallere erişimini kabul etmeyeceklerini kaydetti.