Fransa, savaşın bittiği gün Cezayir halkına saldırdı

In Güncel
11 Mayıs 2026
iktibas-

İkinci Dünya Savaşı’nın, Nazilerin koşulsuz teslimiyeti kabul etmesiyle birlikte sona erdiği gün olan 8 Mayıs 1945’te Fransa, Cezayir’de silahsız sivilleri katletmeye başladı. 3 şehirde, 40 gün içerisinde, 45 bin Cezayirli Müslüman şehid edildi. Cezayir kurtuluş savaşı ise bundan 9 yıl sonra başlayacaktır.

Ülkenin kuzeydoğusundaki Setif kentinde düzenlenen törene Cezayir Mücahitler (Savaş Gazileri) Bakanı Abdulmalik Taşrift’in yanı sıra Fransa Savunma Bakanlığı nezdinde Devlet Bakanı Alice Rufo ve binlerce Cezayirli katıldı.

Tören kapsamında, bağımsızlık talebiyle düzenlenen gösterilerde Cezayir bayrağını kaldırdığı için Fransız ordusu tarafından şehid edilen ilk kişi olan Buzeyd Saal’ın mezarına çelenk bırakıldı.

Fransa’nın Saint-Fonds Belediye Meclis üyesi Delile Mertani, AA’ya yaptığı açıklamada, bu trajik olayın “Cezayir’in kurtuluşunun ilk adımı” olduğunu söyledi.

Mertani, Cezayir’in kurtuluş mücadelesinin başlangıcına işaret ettiği için 8 Mayıs’ın hassas bir tarih olduğunu kaydetti.

Setif Belediye Meclis üyesi Velid Belabbas ise sömürgeci Fransa’nın işlediği katliamları ve Cezayirlilerin bağımsızlık için yaptıkları fedakarlıkları unutmayacaklarını dile getirdi.

Fransız güçleri, Cezayir’de bağımsızlık talebiyle yapılan gösterilerin ardından Setif, Guelma ve Harrata kentlerinde korkunç katliamlar gerçekleştirmişti. 8 Mayıs 1945’te başlayan ve yaklaşık 40 gün süren katliamlarda resmi rakamlara göre yaklaşık 45 bin Cezayirli Müslüman şehid edilmişti.

1945’te Fransız yetkililer ölü sayısını 1.500 Cezayirli ve 103 “Avrupalı” olarak öne sürdü. “Avrupalı” terimi, Cezayir’in beyaz, yerleşimci nüfusunu ifade etmek için kullanılıyordu.

Cezayir doğumlu Fransız tarihçi Benjamin Stora, FRANCE 24’e 2022’de verdiği bir röportajda, “Çeşitli rakamlar ortaya atıldı” dedi. “ABD istihbaratı 30.000 ölüden bahsederken, tarihçilerin tahminleri 8.000 ile 20.000 arasında değişiyor. Düzenli ordunun yanı sıra Avrupa milisleri tarafından da infazlar, keyfi tutuklamalar ve cinayetler işlendi (…) Baskı kesinlikle dehşet vericiydi.”

Cezayir tarihinde bir dönüm noktası olan Sétif katliamları, General Charles de Gaulle’ün Nazi müttefiki Vichy Fransası’na karşı olan Özgür Fransız güçlerinin büyük ölçüde sömürge birliklerine dayandığı II. Dünya Savaşı’nın sonuyla yakından bağlantılıdır.

Kanlı baskının ardından gelen aylarda, İtalya’daki Monte Cassino savaşında ve Provence çıkarmalarında Nazi Almanyası’na karşı Müttefikler safında savaşmış olan yüz binlerce Cezayirli Müslüman asker, kademeli olarak terhis edilerek evlerine gönderildi.

Stora, “Eve döndüklerinde, iki ya da üç yıl boyunca Müttefiklerle savaşmış Cezayirliler, baskının boyutunu görünce şok oldular. Birçok aile etkilenmişti, çünkü Konstantin vilayetinin kuzey kesiminin tamamı, özellikle hava kuvvetleri tarafından bombalanmıştı” dedi.

“Savaş çabalarına katılan gaziler, ödüllendirileceklerini veya en azından haklarının tanınacağını düşünmüşlerdi” diye ekledi.

Polis, ordu ve yerleşimci nüfusun bir kısmı tarafından gerçekleştirilen katliamların boyutu ve dehşeti, Cezayir bağımsızlığının birçok savunucusunu, II. Dünya Savaşı’nın ardından barışçıl diyaloğun gündemde olmadığı konusunda ikna etti. 1930’lardan beri sömürge yönetimine karşı çıkan Cezayirli milliyetçiler, kısa süre sonra silahlı mücadeleye yönelerek Kasım 1954’te kanlı bir bağımsızlık savaşı başlattılar; bu savaş, Cezayir’de yaşayan bir milyondan fazla Fransız ve diğer ülke vatandaşının ayrılmasıyla yaklaşık sekiz yıl sonra sona erdi.

Fransa’dan tarihe geçen bir katliam haberi de 1961’de Paris’ten gelecektir.