Resmi sonuçlara göre, 70 yaşındaki Devlet Başkanı Lazarus Chakwera’nın oy oranı %33 iken, onun oy oranı %57 oldu.

BBC’nin aktardığına göre, siyasete girmeden önce papaz olan Chakwera, kesin sonuçlar açıklanmadan önce yenilgiyi kabul ederek Mutharika’yı arayarak “tarihi zaferinden” dolayı tebrik etti.

Eski hukuk profesörü Mutharika, 2014-2020 yılları arasında başkanlık görevini yürüttü ve Chakwera’ya karşı büyük bir farkla kaybetti.

Güney Afrika’nın bu yoksul ülkesinde, ciddi yakıt ve döviz sıkıntısının yaşandığı, derin bir krizin yaşandığı bir ekonomi devralıyor.

Resmi enflasyon oranı yüzde 30’a yakın seyrediyor ve başkent Lilongwe’de bir süpermarkette dondurulmuş tavuğun fiyatı yaklaşık 20 dolar (15 sterlin) civarında. Zira insanların çoğu günlük 2 dolar veya daha az bir gelirle yaşıyor.

Seçim komisyonu, sonuçların açıklanması için kendilerine tanınan tam sekiz günü beklediklerini, çünkü her şeyi dikkatlice kontrol etmek ve öncelikle şikayetleri ele almak istediklerini söyledi.

Mutharika’nın kazandığı 2019 seçimi, ülkenin en yüksek mahkemesi tarafından iptal edilmişti. Mahkeme, sonuçları değiştirmek için düzeltme sıvısı kullanımı da dahil olmak üzere yaygın usulsüzlükler bulunduğunu tespit etmişti.

Ertesi yıl tekrarlanan yarışmayı Chakwera büyük bir farkla kazandı.

Bu ikilinin dördüncü seçim düellosuydu.

Mutharika’nın ağabeyi Bingu da cumhurbaşkanlığı yapmış ve 2012 yılında görevi başındayken vefat etmişti.

Chakwera, kabul konuşmasında, “düzensizlikler” ve “anormallikler” konusunda endişeleri olmasına rağmen, Malavililerin çoğunluğunun “hükümet değişikliği yönündeki ortak iradesine” saygı duyduğu için sonucu kabul ettiğini söyledi.

“Anormallikler, Profesör Mutharika’nın kazanan olarak gösterildiği seçim sonucunun güvenilir olmadığı veya halkın iradesini yansıtmadığı anlamına gelmiyor” dedi.

Mutharika’nın konuşması Lilongwe’deki destekçileri arasında kutlamalara yol açtı, yüzlerce kişi sokaklarda şarkı söyledi ve dans etti.

Sürücülerin korna çaldığı ve yüksek sesle müzik dinlediği duyulurken, yayalar dans ediyor, şarkı söylüyor ve yerel Çiçeva dilinde baba anlamına gelen “adadi”yi söylüyordu.

Bu sonuç Mutharika’nın zaferinden ziyade Chakwera’nın reddedilmesi olarak görülebilir.

Devlet Başkanı Chakwera döneminde Malavi’nin sorunlar listesi giderek uzadı.

Büyük çapta yolsuzluk, zayıf ekonomi, yüksek yaşam maliyetleri, sık sık yaşanan elektrik kesintileri ve döviz sıkıntısı, Malavilileri liderlik için başka yerlere yönelmeye itti.

Mutharika döneminde de aynı sorunlar mevcuttu ancak Chakwera döneminde bu sorunlar daha da kötüleşti.

Chakwera’nın müttefikleri krizin, kuraklık ve diğer doğal afetler, Covid salgını ve Ukrayna’daki savaş gibi Chakwera’nın kontrolü dışındaki faktörlere bağlı olduğunu ileri sürdü.

Ancak Mutharika’nın kampanya sloganı – “kanıtlanmış liderliğe dönüş” – Malavili seçmenlerde yankı buldu.

Ancak Mutharika’nın şimdi enflasyonla mücadelede ilk döneminde olduğu gibi yine başarılı olduğunu göstermesi gerekiyor.

Mutharika, kampanya süresince kamuoyunda nadiren görüldü, Chakwera ise Malavi genelinde çok sayıda miting düzenledi.

Bu nedenle Mutharika’nın sağlık durumuyla ilgili spekülasyonlar artıyor ve 85 yaşında Malavi’yi tekrar yönetecek güce sahip olup olmadığı konusunda sorular var.

Yemin töreninin, sonuçların açıklanmasından itibaren 7 ile 30 gün içinde yapılması gerekiyor.

Malavi’de ekonomik çıkmaz

Malavi, eski papaz Chakwera’nın 2020 yılında COVID-19 salgınının zirve yaptığı dönemde seçilmesinden bu yana ekonomik durgunlukla karşı karşıya.

Yıkıcı bir siklon ve bölgesel kuraklık mahsulleri yok etti ve zorlukları daha da kötüleştirdi. Enflasyon (MWCPIY=ECI), yeni sekme açarÜç yıldan fazla bir süredir %20’nin üzerinde seyrediyor.

Reuters’in aktardığına göre Malavililerin neredeyse dörtte üçü, Dünya Bankası’nın günlük 3 dolarlık yoksulluk sınırının altında yaşıyor. Bankanın tahminlerine göre, nüfusun yaklaşık yarısı yeterli beslenme için gereken minimum kaloriyi alamıyor.

Malavi Ekonomi Derneği Başkanı Bertha Bangara Chikadza, Mutharika’nın en acil görevlerinden birinin döviz sıkıntısı ve sürekli yüksek enflasyonla mücadele ederek ekonomiyi istikrara kavuşturmak olduğunu söyledi.

Reuters’a konuşan bir yetkili, “Bunu yapmak, işsizlik ve yoksulluğun azaltılması gibi toplumsal konularda otomatik olarak doğrudan olumlu bir etki yaratacaktır” dedi.

Eski hukuk profesörü Mutharika, 2014-2020 yılları arasındaki cumhurbaşkanlığı döneminde enflasyonu düşürdüğü ve yollar gibi kamu altyapısını iyileştirdiği için takdir görüyordu. Ancak, kayırmacılık iddialarıyla karşı karşıya kaldı ve bu iddiaları reddetti.

Trump’ı tebrik

Malavi’nin eski Devlet Başkanı Peter Mutharika, 5 Kasım 2024’te ABD’de başkan seçilen Donald J. Trump’ın seçim zaferini aynı gün içtenlikle kutlamıştı.

Demokratik İlerici Parti (DPP) ve Malavi halkı adına yayınladığı mesajda Mutharika, Trump’ın liderliğini övmüş, başkanlığının küresel sahnedeki etkisine ilişkin iyimserliğini dile getirmişti.

Mutharika, Facebook’taki tebrik paylaşımında, “Amerika’ya yönelik liderliğiniz ve vizyonunuz açıkça Amerikan halkında karşılık buldu” demişti. “Başkanlığınızın küresel sahnede yaratacağı olumlu etkiyi görmeyi sabırsızlıkla bekliyoruz.”

Mutharika, ABD ile Malavi arasındaki ortak demokratik değerlere dikkat çekerek, Trump’ın ekonomik büyüme, ulusal güvenlik ve uluslararası iş birliğine olan bağlılığına hayran olduğunu belirtmişti.

Mutharika, “Bir lider ve demokratik değerlerin savunucusu olarak, ekonomik büyümeyi, ulusal güvenliği ve uluslararası iş birliğini teşvik etme konusundaki kararlılığınızı takdir ediyorum” diye yazmıştı.

Eski cumhurbaşkanı ayrıca Malavi ile ABD arasındaki ikili ilişkilerin daha da güçlendirilmesi potansiyeline vurgu yapmış, “Ülkelerimiz arasında daha güçlü bağlar geliştirmek ve ortak fayda fırsatlarını keşfetmek konusunda ortak bir ilgimiz var” demiş, Trump’ın liderliğinde işbirlikçi girişimler için umutlarını dile getirmişti.

2025’teki seçimlerde tekrar iktidara gelmeyi hedefleyen Mutharika, mesajını sıcak bir teşvik notuyla sonlandırarak, “Bu önemli görevi üstlenirken başarınız için en içten dileklerimizi kabul edin. Malavi ve Amerika Birleşik Devletleri arasındaki ilişkiyi daha da güçlendirmek için gelecekteki iş birliklerini sabırsızlıkla bekliyoruz.” dedi.