Yeni Zelanda merkezli Karam Shaar Advisory Limited’in kıdemli araştırma analisti Benjamin Feve, Anadolu Ajansı’na yaptığı açıklamada, Cumhurbaşkanı Ahmed eş-Şara liderliğindeki yeni hükümetin Suriye’yi daha özgür, daha liberal bir ekonomik modele doğru yönlendirme sözü verdiğini söyledi.

“Ürünlere, ithalata uygulanan çoğu tarifeyi kaldırdılar, böylece ülkeler istedikleri gibi ithalat ve ihracat yapabiliyor. Ayrıca birçok ürüne, mala, petrole, gaza uygulanan sübvansiyonları da kaldırdılar” dedi.

Yabancı şirketlerin sermaye getirmesini ve kârlarını ülkeye getirmesini kolaylaştırmak amacıyla yatırım kanununda değişiklik yapıldı.

Feve, “Hükümetin yapmaya çalıştığı şey yabancı yatırım çekmek, çünkü bu olmadan Suriye ekonomisi toparlanamayacak” dedi.

Feve, yaklaşık 50 milyar dolarlık yatırım sözü verildiğini ancak bunların büyük çoğunluğunun henüz hayata geçirilmediğini kaydetti.

“Bunlar sözleşmeler değil, anlaşmalar değil, henüz Suriye’ye giren gerçek yatırımlar veya sermaye değil” diye belirtti.

Avrupa’da bile yatırım vaatlerinin ancak yüzde 60 civarında bir kısmının fiili yatırıma dönüştüğünü belirten Çavuşoğlu, Suriye’de belirsiz ortam nedeniyle bu oranın yüzde 90’lara kadar çıkabileceğini söyledi.

Feve, “Ancak yatırımların sadece yüzde 10’u bile gerçekleşse, bu 5 milyar dolara denk geliyor ki bu Suriye ekonomisi için gerçekten çok büyük bir rakam” diye konuştu.

Ancak toparlanmanın uzun ve yavaş olacağını vurguladı.

“Ekonominin gerçekten toparlanması için onlarca yıl beklememiz gerekecek. Belki 10 yıl sonra bile ekonomi, ayaklanma ve savaşın başlangıcından önceki kadar güçlü olmayacak,” diye ekledi.  

İyileşmenin zorlukları

Feve, Suriye ekonomisi için güvenliğin temel bir konu olmaya devam ettiğini, iç çatışmaların devam etmesinden İsrail bombardımanlarına kadar uzanan risklerin bulunduğunu vurguladı.

“Hükümetin hızlı bir toparlanmayı sağlamak için yapması gerekenin ülkeyi güvence altına almak olduğunu düşünüyorum” dedi.

Ayrıca iş dünyasındaki mevcut eksikliklere de dikkat çekti.

“Hükümetin ayrıca ekonomiyi açmaya ve özellikle yatırımlar, yatırım yasaları ve yatırımcılara sunduğu projeler konusunda şeffaf olmaya devam etmesi gerekiyor” dedi.

“Suriye’de bir şirket açmak istiyorsanız veya bir projeye yatırım yapmak istiyorsanız kiminle görüşeceğinizi, nasıl ilerleyeceğinizi bilmeniz çok zor.” diye ilave etti.

Şam’ın ekonomiyi liberalleştirme yönünde adımlar attığını belirten Feve, tam serbest piyasa geçişinin henüz çok erken olduğunu savundu, “Bazı sektörlerin, bazı sektörlerin özellikle şimdi korunması gerekiyor” dedi.

Mevcut sübvansiyonları “oldukça israfçı” olarak nitelendiren yetkili, bunların tamamen kaldırılmasının güvenceler gerektireceğini, fiyat artışlarının mali destek ve sosyal güvenlik ağıyla telafi edileceğini söyledi.  

Öncelikli sektörler

Feve, Suriye’nin temel altyapıyı onarmak için Dünya Bankası ve BM gibi uluslararası kuruluşlarla birlikte çalışması gerektiğini söyledi, “Fabrikanıza güç sağlayamıyorsanız, yatırım yapmayacaksınız veya hiç fabrika kurmayacaksınız” dedi.

Turizm, bankacılık ve gayrimenkul hızlı sermaye çekebilse de, odak noktasının bu olmaması gerektiğini vurguladı. Bunun yerine, hükümetin yatırımları enerji, ulaştırma ve imalat gibi üretken ve stratejik sektörlere yönlendirmesini istiyor.

“Elbette gayrimenkule, turizme yatırım yapabilirsiniz, ancak bu sektörler o kadar verimli değil. Kâğıt üzerinde iyiler ve çok para kazandırıyorlar, ancak Şam’da devasa binalara sahip olmak genel nüfusun refahına yardımcı olmayacak,” dedi.