Mekke Anlaşması meclisten geçirildi

Kanun teklifi üzerinde tartışmalar

Genel Kurulda kanun teklifinin maddeleri üzerinde söz alan Yeni Yol Partisi İstanbul Milletvekili Birol Aydın, milletvekillerinden, kanun teklifinin oylamasında vicdanlarıyla akıllarını bütünleştirmelerini, verecekleri kararla küreselcilerin oyununu bozmalarını istedi.

CHP Hatay Milletvekili Mehmet Güzelmansur, Anlaşma’nın uygulamasında, Türkiye’nin diğer uluslararası yükümlülükleriyle çelişkili olmasını önleyecek açık kurallara ihtiyaç olduğunu söyledi. Güzelmansur, kamu kaynaklarının kullanıldığı, Türkiye adına kararların hazırlandığı hiçbir mekanizmanın Meclis’in denetimi dışında bırakılmaması gerektiğini vurguladı.

İYİ Parti Sözcüsü ve İstanbul Milletvekili Buğra Kavuncu, Anlaşma’nın içeriğine ve Meclis’in onayına sunulma sürecine yönelik eleştirilerde bulundu. Türkiye’nin İslam ülkeleriyle daha güçlü ilişkiler kurmasına karşı olmadıklarını dile getiren Kavuncu, İsrail tehdidinin propaganda aracı değil jeopolitik bir gerçeklik olarak algılanmasını istediklerini belirtti.

DEM Parti Van Milletvekili Gülcan Kaçmaz Sayyiğit, halkların geleceğini belirsiz askeri müdahalelere bağlayan yaklaşımın karşısında olduklarını söyledi.

Yeni Parti İzmir Milletvekili Yüksel Taşkın, Anlaşma’nın “Trump-Netanyahu ittifakının arzuladığı Orta Doğu mimarisinin bir sonucu olduğunu” ileri sürdü. Türkiye’nin bu Anlaşma’yı imzalayarak kendi ulusal güvenliğini güçlendirmediğini savunan Taşkın, bunun, İsrail ve ABD başta olmak üzere başka ülkelerin bölgesel güvenlik hesaplarının bir parçası olduğunu iddia etti.

AKP Konya Milletvekili Ziya Altunyaldız, Anlaşma’nın bölgede güvenlik alanında işbirliğini artırmayı hedeflediğini bildirdi. Herhangi bir üçüncü ülkeyi hedef alan bir yaklaşım bulunmadığını vurgulayan Altunyaldız, anlaşmanın temel hedefinin çatışmaları büyütmek değil çatışmaların önüne geçmek olduğunu kaydetti.

Bülent Ecevit ortaya sürüldü

Teklifin 3. maddesinin görüşüldüğü sırada yerinden söz alan AKP Grup Başkanvekili Leyla Şahin Usta, “Bülent Ecevit” denilince hafızasında 1999 yılından bir anısının canlandığını dile getirerek, “Sayın Merve Kavakcı yemin etmek için başörtüsüyle TBMM’ye girdiğinde ayağa kalkarak bağırmış ve ‘Bu hanıma haddini bildirin’ diyerek Meclis’ten zorla çıkarttırmıştır. Allah taksiratını affetsin.” ifadelerini kullandı.

Bunun üzerine yerinden söz alan CHP Grup Başkanvekili Serkan Sarı, Usta’nın sözlerine tepki gösterdi. Sarı, “Bülent Ecevit’in ismini anarken, Beşparmak Dağları’na, Kıbrıs’a tarih yazan bir liderin varlığını kabul etmek gerekmektedir.” dedi.

Yeni Parti Grup Başkanvekili Murat Emir ise “Her şeyi tartışabiliriz ama o gün bu gün değil, yeri bugün değil. O günün şartlarında insanlar yanlış dahi yapmış olsalar ölüm yıl dönümünde bir rahmeti hak ederler. Hiç yakışmamıştır.” diye konuştu.

DSP Genel Başkanı Önder Aksakal, Genel Kurulda Ecevit’i ananlara teşekkür ettiğini anımsatarak, “Özellikle Sayın AK Parti Grup Başkanvekilimize de andığı için teşekkür ediyorum ancak andığı konuda başörtüsü meselesini temcit pilavı gibi bu Meclis’in gündemine getirmenin artık yakışık almadığını bana söyletmek zorunda bıraktıkları için de kendilerini tebrik ediyorum.” ifadelerine yer verdi.

Genel Kurulda görüşmelerin ardından kanun teklifi oylamaya sunuldu. Oylama sonucunda, Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı Arasında Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması’nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi kabul edildi. 592 milletvekilinin bulunduğu mecliste oylamaya toplam 398 vekil katıldı. Teklif 279 kabul, 119 ret oyu ile geçirildi.

Öte yandan, TBMM’de grubu bulunan siyasi partilerin temsilcileri, Afyonkarahisar’da silahla vurularak hayatını kaybedenlere Allah’tan rahmet, yakınlarına başsağlığı, olayda yaralanan vatandaşa acil şifa diledi.

TBMM Başkanvekili Celal Adan, teklifin kabul edilmesinin ardından Yabancı Dijital Konaklama Platformları Kanunu Teklifi’nin görüşmelerine geçileceğini bildirdi. Komisyonun yerini almaması üzerine Adan, birleşimi 10 Kasım Salı saat 15.00’te toplanmak üzere kapattı.

Mekke Anlaşması’nın maddeleri

Türkiye, Pakistan ve Suudi Arabistan arasında imzalanan Mekke Ortak Savunma Anlaşması’nın 16 maddesi şöyle:

MADDE 1: Taraflar birbirlerinin bağımsızlığının, egemenliğinin, toprak bütünlüğünün ve uluslararası alanda tanınan hudutlarının ihlal edilemezliğinin sağlanması ve korunmasını teminen işbirliği yaparlar. Taraflardan herhangi birinin toprak bütünlüğünün, egemenliğinin ve uluslararası alanda tanınan sınırlarının tehdit edilmesi veya tehlikeye düşmesi durumunda, Taraflar bu tehdit(ler) veya tehlike(ler)i bertaraf etmek maksadıyla gerekli tüm yöntemleri kullanırlar.

MADDE 2: Taraflardan herhangi birine yönelik dış kaynaklı bir silahlı saldırı, tüm taraflara yönelik bir saldırı olarak kabul edilir. Taraflardan birinin başka bir ülke veya ülke grubu tarafından silahlı saldırıya veya askeri saldırganlığa uğraması halinde, taraflar saldırıya uğrayan tarafa birbirlerine sağlayabilecekleri karşılıklı yardım imkanlarının tamamını kullanarak derhal yardım edecektir.

MADDE 3: Taraflar, işbu Anlaşma’nın 2’nci Maddesi gereğince savunma, savunma sanayii ve güvenlik alanlarında yakın işbirliği yapar; Silahlı Kuvvetleri arasındaki ilişkileri geliştirir ve savunma alanındaki işbirliğini güçlendirmeye yönelik mutabık kalınan faaliyetleri uygular.

MADDE 4: Taraflar uluslararası güvenlik konularında düzenli olarak istişarelerde bulunurlar. Taraflar hayati çıkarlarını ve ulusal güvenliklerini korumak ve milli güvenliklerine karşı tehdit ve tehlikeleri bertaraf etmek maksadıyla ortak değerlendirmeler temelinde bireysel ve müşterek tedbirler geliştirmek üzere sürekli ve etkili bir şekilde birbirlerine yardım eder ve işbirliği yaparlar.

MADDE 5: Taraflar, bölgesel ve uluslararası istikrar ve güvenliği olumsuz etkileyen terörizmin tüm çeşit ve tezahürleriyle mücadelede operasyonel seviye de dahil olmak üzere mevcut işbirliğini ve müşterek çabaları güçlendirirler.

MADDE 6: Savaşta ve barışta, taraflar, savunma yeteneklerini geliştirmek maksadıyla, savunma kurumları arasında karşılıklı personel değişimi, ortak eğitim programları ve tatbikatlar ile tarafların silahlı kuvvetlerinin birlikte çalışabilirliğinin artırılmasına yönelik, konuşlanma ve faaliyetleri teşvik ederler.

MADDE 7: Savunma yeteneklerini güçlendirmek maksadıyla taraflar karşılıklı mutabakat temelinde aşağıdaki alanlarda savunma sanayii kurumları arasında teknoloji paylaşımını, ortak teknoloji geliştirilmesini, ortak üretimi ve savunma sanayii kuruluşları arasındaki işbirliğini desteklerler.

MADDE 8: Çekirdek taraflar, ortak savunmaya stratejik yön vermek, taraflar arasındaki savunma ve güvenlik işbirliğini geliştirmek ve anlaşmanın uygulanması sırasında ortaya çıkabilecek engelleri ele almak maksadıyla, tarafların Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ile Genelkurmay Başkanlarından oluşan “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi”ni kurar. Komite taraflar arasında dönüşümlü ev sahipliğiyle yılda iki defa toplanır. Tarafların liderleri, gerekli görüldüğü takdirde, yılda bir kez toplanabilir.

MADDE 9: İstihbarat alanındaki işbirliğini derinleştirmek ve bu doğrultuda gerekli eşgüdümü sağlamak amacıyla taraflar, bilgi güvenliği, verilerin korunması ve gizliliğe riayet ederek, karşılıklı mutabakata varılan güvenli kanallar üzerinden istihbarat paylaşımında bulunacaktır.

MADDE 10: Taraflar, lojistik destek hizmetlerinin mevcudiyeti ve uyumluluğuna bağlı olarak, barışta, savaşta ve diğer olağanüstü durumlarda, silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer teçhizat dahil olmak üzere birbirlerine lojistik destek sağlar.

MADDE 11: Uluslararası hukuk ve tarafların ilgili iç hukukları saklı kalmak kaydıyla, taraflar, bu anlaşmanın hükümlerinin uygulanmasında işbu Anlaşmayı hukuki dayanak olarak kabul edecek ve ihtiyaç halinde ilave yasal düzenlemeler önerecektir.

MADDE 12: Anlaşma, tarafların daha önce akdetmiş oldukları uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmez.

MADDE 13: Taraflar, anlaşma kapsamında elde edecekleri gizlilik dereceli bilgi ve belgelerin mahremiyetine riayet ederler ve milli mevzuatlara saygı gösterirler. Gizlilik dereceli bilgi ve belgeler, taraflar dışındaki bir devlet, şirket ya da kişiyle paylaşılmaz. Gizlilik dereceli bilgi ve belgelere erişimin “bilmesi gereken” prensibiyle ve sadece uygun seviyede güvenlik yetkisine sahip kişilere sağlanması temin edilir.

MADDE 14: Anlaşmanın yorumundan veya uygulanmasından doğacak herhangi bir anlaşmazlık, Taraflar arasında istişareler ve görüşmeler vasıtasıyla dostane bir şekilde çözülür.

MADDE 15: Anlaşma çekirdek taraflar arasında istişareler ve oybirliğiyle tadil edilebilir.

MADDE 16: Anlaşma, her bir tarafın tabi olduğu usuller uyarınca onaylanacak ve son onay belgesinin “Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi” Sekretaryasına tevdi edildiği tarihte yürürlüğe girecektir.