Duyuruyu Anayasa Mahkemesi yaptı

Polonya Anayasa Mahkemesinin internet sitesinde, yerel saatle 18.00 sularında Mahkeme Başkanı Swieczkowski ve Başkan Yardımcısı Sochanski’nin görevlerinden uzaklaştırıldıklarına ilişkin bir duyuru yayımlandı.

Mahkemenin X’teki hesabından yapılan açıklamada, bu hamlenin yasa dışı olduğu ve ilgili kişilerin “darbe” girişiminde bulunduğu iddia edildi.

Polonya basınına göre, gelişmeler üzerine Anayasa Mahkemesi binası önünde muhalefetteki Hukuk ve Adalet Partisi (PiS) Genel Başkanı Jaroslaw Kaczynski, eski Başbakan Mateusz Morawiecki ve eski Anayasa Mahkemesi Başkanı Julia Przylebska’nın da aralarında bulunduğu çok sayıda kişi toplandı. Mahkeme binası ise polis ablukasına alındı.

Polis, bazı göstericilerin mahkemenin çitlerini aşmasının, bazılarının da polis memurlarına çeşitli cisimler atmasının ardından 3 kişinin gözaltına alındığını bildirdi.

Swieczkowski ve yardımcısının görevlerinden uzaklaştırıldıklarının duyurulmasının ardından Anayasa Mahkemesinin en kıdemli yargıcı Anna Korwin-Piotrowska, mahkemenin yönetimini üstlendi.

Cumhurbaşkanı Nawrocki Senegal’e gidiyordu

Cumhurbaşkanı Karol Nawrocki, x hesabından yaptığı paylaşımda, “Böyle bir zamanda Cumhurbaşkanının Polonya’da olması gerekiyor. Senegal’e uçuşumu yarıda kesiyorum. Geri dönüyorum.” ifadelerini kullandı. Senegal’e gitmek üzere havalanan Nawrocki’nin uçağı, İspanya üzerinden Polonya’ya dönüş rotasına girdi. Uçuş takip platformu Flightradar24’ün verilerine göre, Nawrocki’nin dönüş uçuşunu 1 milyondan fazla kişi takip etti. Cumhurbaşkanlığı daha sonra Nawrocki’nin Polonya’ya ulaştığını açıkladı.

Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi binasına girmeye çalıştı

Cumhurbaşkanı Nawrocki, Cumhurbaşkanlığı Sarayı’nda Swieczkowski ve Yüksek Mahkeme Birinci Başkanı Zbigniew Kapinski ile görüştü. Görüşmenin ardından Anayasa Mahkemesi binasına gelen Nawrocki ile Anayasa Mahkemesi yargıçları arasında, Nawrocki’nin binaya girmeye çalıştığı sırada arbede yaşandı. Taraflar, yaşanan fiziksel müdahale konusunda birbirlerini suçladı. Nawrocki daha sonra alandan ayrıldı.

Başbakan: Başka bir yol yok

Başbakan Donald Tusk ise X hesabından yaptığı paylaşımda, “Hukukun üstünlüğünü yeniden tesis etmek bizim görevimizdir. PiS iktidarının yıllarca süren hukuksuzluğunun ardından bu zor, zaman zaman sancılı bir süreçtir ve kararlı adımlar atılmasını gerektirir. Başka bir yol yok.” ifadelerini kullandı.

ABD büyükelçisi endişe duyuyor!

ABD’nin Varşova Büyükelçisi Tom Rose da X’ten yaptığı paylaşımda, Polonya’daki gelişmelerden endişe duyduğunu belirterek, ülkedeki siyasi gerilimin şiddete dönüşmemesi ve tarafların itidal göstermesi çağrısında bulundu. ABD’nin Polonya’nın istikrarını, güvenliğini ve demokratik geleceğini önemsediğine dikkat çeken Rose, ülkenin gücünün halkından, kurumlarından ve hukukun üstünlüğüne bağlılığından kaynaklandığını ifade etti.

Tom Rose durumu “çok ciddi” olarak nitelendirdi ve iki tarafın olaylara ilişkin “tamamen farklı versiyonlar” sunduğunu söyledi, “Hükümetin devlet gücünü kullanması ile anayasal bir kurumun bağımsızlığı ve yetkisi arasında benzeri görülmemiş bir çatışmaya tanık olabiliriz” dedi.

Devlet yetkililerine, polise ve göstericilere şiddeti veya daha fazla tırmanmayı kışkırtabilecek eylemlerden kaçınmaları çağrısında bulunan Washington, Polonya’nın iç anlaşmazlığına ilişkin yargılama yapmayacağını veya müdahale etmeyeceğini de sözlerine ekledi.

Rusya dalga geçti

Polonya’daki kriz Moskova’dan da yorumlara yol açtı. Rusya Dışişleri Bakanlığı sözcüsü Maria Zakharova, halen ABD’de bulunan Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski’yi yaşanan çatışma nedeniyle alaya aldı.

Polonya’nın büyükelçilerinden hükümete istifa salvosu

Polonya’nın Romanya Büyükelçisi Pawel Soloch ile Polonya’nın Çin Büyükelçisi Kumoch istifa ettiler.

Polonya’nın Pekin Büyükelçisi Jakub Kumoch, X hesabından yaptığı paylaşımda, ülkede yaşanan gelişmeler nedeniyle büyükelçilik görevini sürdürmesinin mümkün olmadığı sonucuna vardığını belirterek, istifasını ve görevden alınma talebini sunduğunu açıkladı.

Hükümetten büyükelçiye cevap

Polonya Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, istifa eden Çin büyükelçisi Kumoch’a verdiği yanıtta, “Görevinizin profesyonellikten uzak şekilde sona erdiğini not ediyorum. Artık Polonya Cumhuriyeti’ni temsil etmiyorsunuz.” ifadelerini kullandı.

Başbakan, Mahkeme başkanını, yargıçlarının görevlerine başlamalarını engellemekle suçluyor

Polonya’da yargı atamaları konusunda uzun süredir devam eden siyasi anlaşmazlık, Anayasa Mahkemesinin çalışmalarını fiilen durma noktasına getirmiş durumda. PiS hükümeti döneminde Şubat 2022’de Anayasa Mahkemesi yargıçlığına seçilen Swieczkowski, 9 Aralık 2024’te dönemin Cumhurbaşkanı Andrzej Duda tarafından Anayasa Mahkemesi Başkanlığına atanmıştı.

Tusk, Mahkeme Başkanı Swieczkowski’yi parlamentodaki çoğunluğun mahkemeye seçilen yargıçların görevlerine başlamalarını engellemekle suçluyordu.

Tusk liderliğindeki hükümet, 2023 yılında yargının bağımsızlığını yeniden tesis etme vaadiyle iktidara gelmişti.

Polonya Dışişleri Bakanı şu anda ABD’de

ABD’de gerçekleştirilen G20 Dışişleri Bakanları Toplantısı gerekçesiyle ABD’nin Atlanta kentinde bulunan Polonya Dışişleri Bakanı Radoslaw Sikorski, ABD’de düzenlediği basın toplantısında Polonya’daki olayları değerlendirdi.

Sikorski, Anayasa Mahkemesinin önceki hükümet döneminde “siyasallaştırıldığını” ve mevcut anlaşmazlığın mahkemenin düzgün işleyişini engellediğini söyledi. Sikorski, son iki yıl içinde yeni parlamento tarafından seçilen yargıçların çoğunluğunun, görevinden ayrılan mahkeme başkanının mahkeme konseyini toplamadığı için görevlerini yerine getiremediğini savundu.

Bunun sonucunda mahkemenin karar veremediğini, kanunları yorumlayamadığını ve hatta gelecek yılın bütçesini bile onaylayamadığını ifade eden Sikorski, “Bu nedenle mahkemenin yeniden işlev görebilmesi için bir önlem alınması gerekiyordu.” dedi.