Hürmüz konusunda, Umman ile İran arasında ilerleme

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, Hürmüz Boğazı’nda gemiler için güvenli geçiş yolları belirlenmesi amacıyla Umman ile yürütülen teknik ve siyasi görüşmelerde ilerleme kaydedildiğini açıkladı.

İran resmi ajansı IRNA’ya göre Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Bekayi, Umman ile Hürmüz Boğazı konusunda yapılan görüşmelere ilişkin bilgi verdi.

Bekayi, görüşmelerin Hürmüz Boğazı’na kıyısı bulunan iki ülke arasında gemiler için güvenli geçiş güzergahlarının belirlenmesine odaklanan bir diyalog şeklinde yürütüldüğünü belirterek, sürecin İran’ın egemenlik haklarını güvence altına alırken İran ve Umman’ın ulusal güvenlik kaygılarını da gözettiğini belirtti.

Görüşmelerin şu ana kadar hem teknik hem siyasi düzeyde olumlu ilerlediğini belirten Bekayi, “İran, Umman ile işbirliği içinde bu stratejik su yolundaki gemi trafiğinin yönetimine yönelik gelecekteki düzenlemeler için gerekli mekanizmaları geliştirmeye çalışıyor. Görüşmelerin nihai sonuçları ise daha sonra açıklanacak.” ifadelerini kullandı.

Öte yandan, İran’ın İngilizce yayın yapan devlet televizyonu Press TV’ye konuşan ismi açıklanmayan üst düzey İranlı yetkili, “ABD’nin engellemelerine rağmen İran ve Umman arasında Hürmüz koridoruna ilişkin görüşmeler yeni bir aşamaya girdi.” demişti.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, İran’la müzakerelerin sürdüğünü aktararak, bugün ya da yarın Hürmüz Boğazı’nın açılmasına ilişkin bir anlaşmaya varılması ihtimali olduğunu ifade etmişti.

Pakistan hükümeti kaynakları: Arabulucular Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için belge hazırlığında

AA muhabirine açıklamada bulunan Pakistan hükümeti kaynakları, ABD ve İran arasındaki müzakerelere ilişkin değerlendirmede bulundu.

Arabulucuların Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması için bir belge hazırladığında olduğunu belirten kaynaklar, Pakistanlı ve Katarlı yetkililerin arabuluculuğundaki ABD ve İran arasındaki dolaylı görüşmelerin bu belgeyi nihai haline kavuşturmak için “son aşamada” olduğunu aktardı.

Kaynaklar, “Pakistan ve Katar’ın, Washington, Tahran ve diğer bazı bölgesel ortaklarla diplomatik temaslarını yoğunlaştırmasıyla birlikte İslamabad Mutabakat Anlaşması kapsamında Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasına ilişkin önemli bir gelişmenin bu hafta yaşanması bekleniyor.” dedi.

Umman’ın da son görüşmelerde önemli bir rol üstlendiğine değinen kaynaklar, söz konusu tek sayfalık belgenin sadece Hürmüz Boğazı ile ilgili olduğunu ifade etti.

Kaynaklara göre, belgede İran’ın nükleer programından bahsedilmezken, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açması buna karşılık ABD’nin de ablukayı kaldırması öngörülüyor.

Kaynaklar belge üzerinde anlaşılmayan konuların başında Hürmüz Boğazı’ndan geçiş ücretinin geldiğine işaret ederek, “ABD tarafı, Hürmüz Boğazı’nın savaşın başlamasından önceki gibi ticari gemiler için tamamen ücretsiz olması gerektiği konusunda ısrar ediyor. Öte yandan Tahran, çevre ve güvenlik maliyetlerini karşılamak üzere bir ‘hizmet ücreti’ talep ediyor.” bilgisini paylaştı.

Bu konuya “orta yol” bulunması için görüşmelerin devam ettiğini bildiren yetkili, Tahran’ın boğazda farklı gemicilik koridorları fikrine karşı çıktığını belirtti.

Katar Emiri Şeyh Temim ile Trump, ABD-İran gerilimi ve diplomatik çözüm çabalarını görüştü

Katar Emirlik Divanından yapılan açıklamaya göre, Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamed Al Sani ile ABD Başkanı Donald Trump telefon görüşmesi gerçekleştirdi.

Görüşmede başta ABD ile İran arasındaki gerilimin azaltılmasına yönelik çabalar olmak üzere bölgesel gelişmeler, iki taraf arasında sürdürülebilir diplomatik bir çözüme ulaşılmasını sağlayacak girişimler ve tarafların tutumlarının yakınlaştırılmasına yönelik çalışmalar ele alındı.

Görüşmede Trump, Katar’ın diplomatik çabaların desteklenmesi ve taraflar arasında diyaloğun kolaylaştırılması yönündeki rolünü takdir ederek, bunun bölgesel güvenlik ve istikrarın güçlendirilmesine katkı sağladığını belirtti.

Katar Emiri Şeyh Temim ise ihtilaflı konuların çözümünde diyalog ve diplomatik yöntemlerin sürdürülmesinin önemini vurgulayarak, ABD ile İran arasında varılan mutabakat zaptında üzerinde uzlaşılan hususlara tüm tarafların bağlı kalması ve gerilimin kontrol altına alınmasını amaçlayan uluslararası girişimlerin desteklenmesi gerektiğini ifade etti.

Taraflar, ayrıca ortak ilgi alanına giren çeşitli konuları da görüşerek, bölgesel ve uluslararası gelişmeler konusunda koordinasyonu sürdürme konusunda mutabık kaldı.

New York Times: Anlaşma yakın

İranlı ve ABD’li yetkililere atıfta bulunan New York Times gazetesinin Pazartesi günü bildirdiğine göre, İran ve Umman, Hürmüz Boğazı’ndan ticari deniz trafiğini yeniden başlatmak için bir anlaşmaya varmaya yakınlar.

Rapora göre, olası anlaşma kapsamında, Körfez’e giren gemiler İran’ın kontrolündeki ve kıyılarına yakın bir nakliye kanalından geçecek, çıkan gemiler ise Umman yakınlarındaki bir kanalı kullanacak.

İranlı yetkililer New York Times’a yaptıkları açıklamada, geçiş ücreti alınmayacağını ancak anlaşmanın çevresel etkileri, kargo gemileri ve tankerlerin güvenliğini ve personel giderlerini karşılamak için bir “hizmet bedeli” içerdiğini söylediler. Ayrıca, elde edilecek gelirin İran ve Umman arasında eşit olarak paylaşılacağını da eklediler.

Bir ABD yetkilisi, İran’ın açıklamasının “doğru olmadığını” öne sürdü, boğazdan geçecek herhangi bir “geçici” nakliye rotasının İran’ın onayını gerektirmeyeceğini ve geçiş ücreti içermeyeceğini savundu.

Rapora göre, Pentagon’daki bazı üst düzey yetkililer önerilen düzenlemeye şüpheyle yaklaşıyor ve bunun İran’a bir taviz anlamına gelebileceğinden endişe duyuyorlar.

New York Times ayrıca, bazı İranlı yetkililerin anlaşmanın amaçlandığı gibi işleyip işlemeyeceğini ve ABD’nin bir başka saldırı turunu önleyip önlemeyeceğini sorguladığını da bildirdi.