Gazze kentinde İsrail’in işgal harekatının başlaması ile aynı sırada Suriye içerisinde Şam yakınlarında da İsrail operasyonlarının başlaması üzerine Türkiye’nin attığı adım İsrail’de dikkat çekti.

Siyonist Maariv gazetesi bu adımı “savaş dönemlerinde dahi nadiren görülen”, planlı ve stratejik bir kopuş olarak nitelendirdi. Maariv’e göre Ankara, iki ülke arasındaki ilişkileri bilinçli bir şekilde sıfırladı ve bölgedeki dengeleri değiştirecek yeni, sert bir dönemin kapısını açtı.

Milliyet’in aktardığına göre, Maariv’e konuşan Tel Aviv Üniversitesi Moshe Dayan Merkezi araştırmacılarından, Türkiye uzmanı Dr. Hay Eytan Cohen Yanarocak, kararın kendisini şaşırtmadığını söyledi:

“Uzun zamandır bu adımların gelmesini bekliyordum” diyen Yanarocak, sürecin Gazze’deki işgal saldırılarının genişletilmesine paralel olarak ilerlediğini anlatarak “İsrail’in Gazze’de operasyonlarını genişleteceğini açıkladığı gün, yaptırımlar devreye girdi. Bu adım, sonraki daha büyük kopuşların habercisiydi” ifadesini kullandı.

İsrail basınındaki değerlendirmeye göre, Türk hava sahasının İsrail uçaklarına kapatılması, özellikle Rusya, Gürcistan ve Azerbaycan’a yapılan uçuşlarda ciddi zaman kaybı ve maliyet artışı yaratacak. Aynı şekilde, Türk hava sahası da İsrail üzerinden kullanılamayacak. Ancak uzmanlar, bu gelişmenin asıl etkisinin ekonomi değil, strateji alanında olacağını vurguluyor. Dr. Yanarocak, “İki ülke arasındaki karşılıklı bağımlılık ortadan kalkınca, tarafların geri adım atmasını zorlaştıran fren mekanizması da kayboluyor. Artık kaybedecek bir şey kalmadığında, tansiyonun kontrolsüz şekilde yükselmesi kolaylaşır” değerlendirmesinde bulundu.

Maariv, Ankara’nın bu kararı bir “tesadüf” ya da ani bir öfke tepkisiyle değil, kontrollü ve planlı biçimde aldığını yazdı. Dr. Yanarocak’a göre Ankara, İsrail’e karşı böyle sert bir hamle için uygun bir olay bekliyordu. Uzman, “Aslında bunun olacağı belliydi. Türkiye kritik bir olayın gerçekleşmesini bekliyordu, sonra da bu kartı kullanarak hava sahasını tamamen kapattı” ifadelerini kullandı.

Haberde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın jeopolitik hedeflerine de dikkat çekildi. Maariv, Erdoğan’ın uzun süredir Türkiye’yi Müslüman dünyada yeniden güçlü, lider bir ülke konumuna getirmek istediğini, özellikle Gazze gibi ciddi insani kriz yaşayan bölgelerde insani sorumluluk üstlendiğini yazdı. Yanarocak, “Gazze’deki sorun büyüdükçe, Türkiye’nin daha güçlü ve ilkeli adımlar atması Erdoğan’ın vizyonuyla uyumlu” dedi.

Erdoğan’ın hamlelerini aniden değil, kademeli olarak gerçekleştirdiğini vurgulayan Maariv, “Cumhurbaşkanı hızlı değil, dikkatli bir şekilde ilerliyor. Adımlar planlı, vizyonuyla uyumlu ve her biri bir sonrakini hazırlıyor” ifadelerine yer verdi.

İsrail basını, mevcut şartlar altında ilişkilerin yeniden eski haline dönme olasılığını düşük görüyor. Yanarocak, “Savaş sona ermeden bu kararların geri alınmasını beklemiyorum. Teoride mümkün olsa da bunun siyasi bedeli ağır olur” dedi. Türkiye’nin Gazze savaşı üzerinden önemli bir siyasi kazanım elde ettiğini vurgulayan uzman, “Bu süreçten geri dönüş çok zor” ifadelerini kullandı.

Maariv, bu adımların artık sadece geçici bir protesto değil, yapısal bir değişim anlamına geldiğini, Türkiye-İsrail ilişkilerinin uzun yıllar boyunca farklı bir rotada ilerleyeceğinin sinyalini verdiğini yazdı. İsrail’deki değerlendirmelere göre, Ankara’nın aldığı bu karar, bölgedeki stratejik dengeleri derinden etkileyecek ve mevcut çatışmanın ötesinde kalıcı sonuçlar doğuracak.

NE OLMUŞTU?

TBMM’de Cuma günü gerçekleştirilen “Gazze” oturumunda Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, “İsrail’le ticaretimizi tamamen kestik. Türk gemilerinin İsrail limanlarına gitmesine izin vermiyoruz. İsrail uçaklarının ise hava sahamıza girmesine izin vermiyoruz” diye konuşmuştu.

Gazze’de soykırımın daha da derinleştiğini, Batı Şeria’da fiili ilhak adımlarının başladığını, İran-İsrail hattındaki gerginliğin 12 günlük bir savaşa dönüştüğünü, İsrail’in saldırganlığının Lübnan’a ve Suriye’ye sıçradığını, Doğu Kudüs’teki kutsal mekanlara ve özellikle Mescid-i Aksa’ya yönelik provokasyonların giderek arttığını vurgulayan Fidan, bu vahim tablonun hem Türkiye’nin hem de bölgenin geleceğini yakından ilgilendiren ağır bir kırılmaya işaret ettiğini söylemişti.