Malezya merkezli The Star gazetesinin haberine göre, 46. ASEAN Zirvesi kapsamında birlik ülkesi liderleri, Kuala Lumpur Kongre Merkezi’nde bir araya geldi.

Görüşme sonrası yapılan ortak açıklamada, liderlerin, “Myanmar’da süren krize barışçıl ve kalıcı çözüm bulunmasını desteklemeye kararlı olduklarını” bildirdiği aktarıldı.

Açıklamada, “(Myanmar’da) Tüm tarafları sivillere ve kamu tesislerine yönelik şiddet eylemlerini derhal durdurmaya çağırıyoruz.” ifadesi kullanıldı.

Ateşkesin ülke çapında yaygınlaştırılması çağrısında bulunan liderler, ASEAN menşeli insani yardımların güvenli ve şeffaf dağıtımının garanti altına alınmasını talep etti.

Liderler, şiddetin durdurulması, her türlü gerginliğin kınanması, azami itidal gösterilmesi ve sivillerin güvenliğinin sağlanması için somut adım atılmasını istedi.

ASEAN-KİK zirvesi

Güneydoğu Asya liderleri, ABD’nin uyguladığı yüksek gümrük vergilerinin etkisinden ticarete bağımlı ekonomilerini korumak amacıyla Çin ve altı üyeli Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) ile ilk zirvelerini düzenliyor.

El Cezire’nin aktardığına göre, Malezya’nın başkenti Kuala Lumpur’da düzenlenen toplantı, 10 üyeli Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği’nin (ASEAN) yıllık zirvesinin ikinci gününde gerçekleşti.

Malezya, Brunei, Kamboçya, Laos, Myanmar, Filipinler, Singapur, Tayland ve Vietnam’ın da yer aldığı ASEAN’ın şu anki dönem başkanı Malezya.

Görüşme, ASEAN ile Bahreyn, Kuveyt, Umman, Katar, Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri’nden oluşan Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) liderleri arasında ayrı ayrı yapılan görüşmelerin ardından gerçekleşti.

Malezya Başbakanı Enver İbrahim, ASEAN-Körfez İşbirliği Konseyi Zirvesi’nin açılışında yaptığı konuşmada, iki blok arasındaki bağların güçlendirilmesinin, iş birliğinin artırılması, dayanıklılığın artırılması ve sürdürülebilir refahın sağlanması açısından önemli olduğunu söyledi.

Enver, “Ekonomik belirsizlik ve jeopolitik zorluklarla işaretlenen giderek karmaşıklaşan küresel bir manzarada yol aldığımız şu dönemde ASEAN-Körfez İşbirliği Konseyi ortaklığının hiçbir zaman olduğundan daha önemli olmadığına inanıyorum” dedi.

Başbakan, toplantılar öncesinde yaptığı yazılı açıklamada, “Jeopolitik düzende bir dönüşümün yaşandığını” ve “ABD’nin son dönemde tek taraflı gümrük vergileri uygulamasıyla küresel ticaret sisteminin daha da zorlandığını” belirtmişti. Korumacılığın artmasıyla birlikte dünyanın “çok taraflılığın dikişlerinden koptuğuna” da tanıklık ettiğini sözlerine ekledi.

Enver, Salı günü düzenlediği basın toplantısında, Güneydoğu Asya liderlerinin ABD ile ticaret tarifeleri konusunda yapacakları herhangi bir ikili anlaşmanın birbirlerinin ekonomilerine zarar vermeyeceği konusunda mutabakata vardıklarını sözlerine ekledi.

Enver gazetecilere yaptığı açıklamada, “İkili müzakereler devam ederken… ASEAN ile kararların hiçbir ülkenin aleyhine olmaması gerektiği konusunda bir anlayış birliğine varılması konusunda fikir birliği oluştu” dedi. “Dolayısıyla 650 veya 660 milyon insanın alanını korumamız gerekecek” dedi ASEAN için.

Çin daha güçlü bağlar çağrısında bulundu

Pazartesi günü Kuala Lumpur’a gelen Çin Başbakanı Li Qiang, Salı günü ASEAN ve GCC’ye ilk toplantıları için katıldı. Pazartesi günü Anwar ile bir araya geldi ve Pekin, ASEAN ve GCC arasındaki ticaret ve yatırım bağlarının genişletilmesi çağrısında bulundu.

Li, “Tek taraflılık ve korumacılığın arttığı ve dünya ekonomik büyümesinin yavaşladığı bir dönemde, Çin, ASEAN ve Körfez İşbirliği Konseyi ülkelerinin “koordinasyon ve iş birliğini güçlendirmeleri ve açık bölgeciliği ve gerçek çok taraflılığı birlikte desteklemeleri gerektiğini” söyledi.

Li, Anwar’a yaptığı açıklamada, Çin’in “üç taraf arasında daha yakın ekonomik iş birliğini teşvik etmek” ve küresel zorluklara yanıt vermek için Malezya ile çalışmaya istekli olduğunu söyledi.

ASEAN, Pekin ve Washington’la ilişkilerinde tarafsızlık politikasını sürdürdü, ancak ABD Başkanı Donald Trump’ın kapsamlı gümrük vergileri tehditleri bir darbe oldu.

Bloğun altı üyesi en çok etkilenenler arasında yer aldı; bu ülkelerde gümrük vergileri yüzde 32 ile yüzde 49 arasında değişiyor.

Trump, nisan ayında dünyanın büyük bir bölümünde uygulanacak gümrük vergilerinde 90 günlük bir erteleme duyurmuştu ve bu ay da önemli rakibi Çin ile ticaret savaşlarındaki gerginliği azaltan benzer bir anlaşmaya imza atmıştı.

Kuala Lumpur’dan bildiren El Cezire muhabiri Rob McBride, ASEAN üyelerinin ekonomik dayanıklılıklarını güçlendirmek için “özellikle Çin olmak üzere dünyanın diğer bölgeleriyle ve ayrıca Ortadoğu’yla bağlar kurmayı önemsediklerini” söyledi.

“Körfez İşbirliği Konseyi’nin bu toplantıya verdiği önemin bir ölçüsü de buraya gönderilen heyet ve üyelerinin kıdemi,” diye ekledi. “Katar Emiri Şeyh Tamim bin Hamad Al Thani burada ve Kuveyt ve Bahreyn’den veliaht prenslerimiz var. Ayrıca Umman’dan bir başbakan yardımcımız da var.”

Enver Pazartesi günü Trump’a bu yıl bir ASEAN-ABD zirvesi talebinde bulunmak için mektup yazdığını ve “merkezilik ruhunu ciddiye aldıklarını” gösterdiğini söyledi. Ancak Dışişleri Bakanı Muhammed Hasan, Washington’ın henüz yanıt vermediğini söyledi.

‘Zamanında, hesaplanmış’

Singapur Ulusal Üniversitesi’nden (NUS) Chong Ja Ian, ASEAN’ın geleneksel olarak ABD ve Çin gibi gelişmiş ekonomiler arasında “bir tür aracı” görevi gördüğünü söyledi.

AFP haber ajansına konuşan Obama, “ABD ile ekonomik ilişkilerde yaşanan belirsizlik ve öngörülemezlik göz önüne alındığında, ASEAN üyesi ülkeler çeşitlendirme arayışında” dedi.

“Körfez ülkeleri ile Çin Halk Cumhuriyeti arasındaki alışverişin kolaylaştırılması bu çeşitlendirmenin bir yönüdür.”

Pazartesi günü bloğun 46. zirvesini açan Malezya’nın, bu girişimin arkasındaki ana güç olduğunu söyledi.

Trump’ın gümrük vergilerinden en çok etkilenen Çin, diğer pazarlarını da güçlendirmenin yollarını arıyor.

Malaya Üniversitesi’nden Khoo Ying Hooi, AFP’ye yaptığı açıklamada, Başbakan Li’nin katılımının “hem zamanında hem de hesaplı” olduğunu söyledi.

“Çin, özellikle Batı’nın ayrışma çabaları karşısında, burada güvenilir bir ekonomik ortak imajını güçlendirmek için bir fırsat görüyor.”

Pekin ve Washington, İsviçre’de yapılan bir toplantıda 90 gün boyunca vergileri azaltma konusunda anlaşmaya varılıncaya kadar, giderek artan bir şekilde karşılıklı vergilendirmeye giriştiler.

Ancak Çin malları hâlâ çoğu maldan daha yüksek tarifelerle karşı karşıya.