Görüşmeye ilişkin İran Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Erakçi, Grossi ile UAEA’nın İran’la teknik işbirliği ve etkileşimlerinin son durumu ve ilerlemesi hakkında görüş alışverişinde bulundu.

UAEA’nın “bazı tarafların haksız baskılarından etkilenmeden, görev ve sorumlulukları çerçevesinde mesleki ve teknik rolünü oynamasının gerekliliğini” Grossi’ye ileten Erakçi, Ajansın İran’ın nükleer tesislerine yönelik tehditler konusunda net ve şeffaf bir tutum benimsemesini istedi.

Erakçi, Grossi’ye İran ile ABD arasında Umman’ın arabuluculuğunda yürütülen nükleer müzakereler hakkında bilgi verdi.

UAEA Başkanı Grossi ise İran ile Ajans arasındaki etkileşim ve işbirliğinin sürdürülmesinin önemine işaret etti ve mevcut sorunların çözümüne yardımcı olmak için uygun bir atmosfer oluşturmak amacıyla diğer taraflarla istişarenin önemini vurguladı.

İran ile ABD arasındaki dolaylı görüşmeleri memnuniyetle karşılayan Grossi, UAEA’nın süreci desteklediğini ve olumlu bir sonuç elde edilene kadar bu görüşmelerin sürmesini umduğunu ifade etti.

Görüşmeden önce Avrupa kamuoyuna açıklama

Grossi, Fransız Le Monde gazetesine verdiği röportajda, İran’ın nükleer silah faaliyetlerini değerlendirdi.

İran’a ziyareti öncesi konuşan Grossi, birçok bomba üretmek için yeterli malzemesi bulunan İran’ın henüz nükleer silaha sahip olmadığını kaydetti. Grossi, Tahran hükümetinin nükleer silahı elde etme ihtimaline değinerek, “Bu yapboz gibi, ellerinde parçalar var ve bir gün tamamını birleştirebilirler. Bunu başarmak için katedilmesi gereken bir yol var. Ancak buna çok uzak değiller, bunu kabul etmek gerekiyor. Son 4 yılda, İran’ın bu alanda kayda değer bir hızlanma gösterdiğini gözlemledik.” değerlendirmesinde bulundu.

İran ve ABD arasında, İran’ın nükleer faaliyetleriyle ilgili Umman’da başlatılan diyalog sürecine UAEA’nın da dahil edilmesi gerektiğini vurgulayan Grossi, “Olası bir anlaşmayla ilgili görüşümüzü bildirmemiz gerekeceğini biliyorlar çünkü kontrol etmek bize düşecek.” ifadesini kullandı.

Rafael Mariano Grossi, ABD’nin, 2015’te imzalanan ve Kapsamlı Ortak Eylem Planı (KOEP) olarak adlandırılan anlaşmayı beğenmediğini ve bu sefer daha basit bir anlaşmaya varmak istediğini savundu.

Grossi, olası yeni bir anlaşmayla İran’ın nükleer konusundaki bazı faaliyetlerinin doğrudan yasaklanmasının hedeflendiğini kaydetti.

Bunun karşılığında olası anlaşmayla İran’a yaptırımların kaldırılması veya bu ülkeye yönelik yatırımı teşvik edecek adımların atılmasının öngörüldüğünü anlatan Grossi, 2015’te Fransa, İngiltere, Almanya, Çin ve Rusya’nın da dahil olduğu KOEP’i imzalayan grubun bugün çok kutuplaşmış olduğunu ve planın artık işe yaramadığını belirtti.

Grossi, uluslararası gelişmelerin farklı aktörlerin rollerini ve İran’ın nükleer faaliyet sürecine etki etme kapasitelerini değiştirdiğini belirterek, “Nihai hedef, barışın sağlanması, savaşın önlenmesi ve İran’da nükleer silahın ortaya çıkmasının engellenmesidir.” ifadesini kullandı.

İran ile ABD, Rusya, Çin, İngiltere, Fransa ve Almanya (5+1) ülkeleri arasında 2015’te imzalanan KOEP, yaptırımların kaldırılması karşılığında Tahran’ın nükleer faaliyetlerinin düzenlenmesini ve denetim altına alınmasını öngörüyordu.

Çinli şirkete yaptırım

ABD Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamada, İran’dan ham petrol satın alan ve işleyen,Çinmerkezli bağımsız “teapot” petrol rafinerisi Shandong Shengxing Chemical Co. Ltd. şirketine yönelik yaptırımlara ilişkin detaylar paylaşıldı.

Şirketin İran‘dan bir milyar doları aşkın değerde ham petrol satın aldığı gerekçesiyle yaptırım listesine eklendiği belirtilen açıklamada, İran’ın “gölge filosu” kapsamında Çin’e yönelik petrol sevkiyatlarını kolaylaştıran çeşitli şirket ve gemilere de yaptırım uygulandığı kaydedildi.

Açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran’a yönelik maksimum baskı politikası çerçevesindeki tüm yaptırımların eksiksiz şekilde uygulanacağı vurgulanarak, “İran istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerini finanse etmek için petrol geliri elde etmeye çalıştığı sürece, ABD hem İran’ı hem de yaptırımlardan kaçınmasına yardım eden tüm ortaklarını sorumlu tutacaktır.” ifadesine yer verildi.

İran ile ABD arasındaki müzakere süreci

İran ile nükleer anlaşmadan 2018’de tek taraflı ülkesini çeken ABD Başkanı Donald Trump, İran ile doğrudan nükleer müzakere çağrısında bulunan mektubu geçen ay İran lideri Ayetullah Ali Hamaney’e göndermişti. Mektuba İran, Umman üzerinden yanıt vermişti.

İran ile ABD, mektup trafiğinin ardından Umman’da 12 Nisan’da dolaylı görüşmeler yapmıştı. Görüşmeler sonucunda hem İran hem de ABD tarafı müzakerelerin “olumlu ve yapıcı” olduğunu açıklamıştı.

Taraflar, 19 Nisan’da yeniden bir araya geleceğini duyurdu. Bir sonraki tur müzakerelerin İtalya’nın başkenti Roma’da yapılması bekleniyor.