Sudan’da inisiyatif ordunun lehine değişiyor

Sudan ordusunun Kuzey Kurdufan’da yaklaşık dokuz aydır Hızlı Destek Kuvvetlerinin (HDK) kontrolündeki Bara kentini geri almasının ardından batıya doğru sürdürdüğü operasyonlar, yaklaşık üç yıldır devam eden iç savaşta askeri inisiyatifin giderek ordu lehine geçtiğine işaret ediyor.

Hartum ve çevresinde önemli askeri kazanımlar elde eden Sudan ordusu, başkentte kontrol alanını genişlettikten sonra operasyonlarını ülkenin batısına yöneltti.

El Ubeyd çevresindeki baskıyı azaltmaya yönelik harekatların ardından Kuzey Kurdufan’da peş peşe elde edilen ilerlemeler, çatışmaların ağırlık merkezinin yeniden Kurdufan hattına kaydığını gösterdi.

Son dönemde farklı cephelerde kaydedilen ilerleyiş, birbirinden bağımsız operasyonlardan ziyade HDK’nin batı ile ülkenin orta kesimleri arasındaki bağlantısını zayıflatmaya yönelik daha geniş kapsamlı askeri stratejinin parçası olarak öne çıkıyor.

Sudan’da son aylarda yaşanan askeri gelişmelerin ardından Sudan ordusu, ülkenin doğusu ve kuzeyinin büyük bölümünün yanı sıra Hartum, Bahri, Omdurman ile Kuzey Kurdufan’da El Ubeyd, Bara ve Um Seyyale’yi kontrol ediyor.

HDK ise Darfur’un büyük bölümü ile Batı Kurdufan’da etkinliğini sürdürürken, Kuzey Darfur’un merkezi Faşir ve çevresi ile Güney Kurdufan’ın bazı kesimlerinde iki taraf arasındaki çatışmalar devam ediyor.

Bara, önemli bir geçit noktası

Sudan ordusu ve kendisine bağlı halk direniş unsurlarının katılımıyla Kuzey Kurdufan’ın farklı eksenlerinde eş zamanlı kara ve hava harekatı başlattı.

Operasyonlarda yaklaşık dokuz aydır HDK’nin kontrolünde bulunan Bara’nın yanı sıra Um Seyyale, Cebra, Um Garfa ve El-Beraka bölgelerinde kontrol sağlandı.

Bara ve çevresinde 27 Temmuz’da düzenlenen operasyonlarda HDK’ye ait 62 savaş aracı imha edilirken, 54 araç da mühimmatıyla ele geçirildi.

Operasyonun askeri açıdan en kritik sonucu ise Bara’nın yeniden ordu kontrolüne geçmesi oldu.

Kuzey Kurdufan’ın ikinci büyük kenti Bara, Darfur ve Kurdufan bölgelerini Omdurman üzerinden Hartum’a bağlayan ulusal kara yolunun yanı sıra batı eyaletlerini Port Sudan Limanı’na bağlayan ana ticaret ve lojistik koridoru üzerinde bulunuyor.

Bu güzergah, savaş boyunca HDK’nin personel, silah ve mühimmat sevkiyatında kullandığı en kritik kara bağlantılarından biri olarak biliniyor.

Bu nedenle Bara, savaş boyunca HDK’nin Darfur’daki birlikleri ile Kurdufan ve Hartum cepheleri arasındaki silah, mühimmat, yakıt ve personel sevkiyatının en önemli geçiş noktalarından biri olarak öne çıktı.

Yaklaşık dokuz ay sonra kentin yeniden ordu kontrolüne geçmesi, HDK’nin batı ile ülkenin orta kesimleri arasındaki lojistik hareket kabiliyetini önemli ölçüde sınırlandırabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Um Seyyale hattı ne anlama geliyor?

Operasyonların Bara ile sınırlı kalmayarak Um Seyyale, Cebra eş-Şeyh ve çevresine uzanması, ordunun hedefinin kontrolü yalnızca Kuzey Kurdufan’da yeniden sağlamak olmadığını gösteriyor.

Bu hatta kalıcı hakimiyet kurulması, Batı Kurdufan’a uzanan geçiş güzergahları üzerinde baskıyı artırırken HDK’nin Darfur’daki birlikleriyle bağlantısını da zorlaştırabilir.

Ayrıca Bara ile Um Seyyale arasındaki hattın güvence altına alınması, El Ubeyd çevresindeki güvenlik kuşağını genişleterek ordunun batıya yönelik operasyon kabiliyetini artırabilir.

Uzmanlara göre bu gelişmeler, Sudan ordusunun, savaşın ilk dönemindeki savunma ağırlıklı pozisyonundan çıkarak daha koordineli ve geniş çaplı taarruzlar yürüttüğü yeni bir safhaya geçtiğine işaret ediyor.

Gözler Batı Kurdufan ve Darfur’da

Kuzey Kurdufan’daki ilerleyişin ardından ordunun Batı Kurdufan’daki stratejik geçiş noktalarına yönelmesi, HDK’nin Darfur’daki birlikleriyle kara bağlantısı üzerindeki baskıyı daha da artırabilir.

Bu kapsamda Batı Kurdufan’ın önemli ticaret merkezlerinden En-Nehud ile Darfur’a uzanan kara güzergahları, gelecek dönemde çatışmaların yoğunlaşabileceği bölgeler arasında gösteriliyor.

Kurdufan hattındaki ilerlemenin ise Kuzey Darfur’da aylardır şiddetli çatışmaların yaşandığı Faşir çevresindeki askeri dengeyi de dolaylı olarak etkileyebileceği ifade ediliyor.

Bara ve Um Seyyale yeni bir aşamanın başlangıcı

Kuzey Kurdufan’daki gelişmelerin ardından Sudan yönetimi de operasyonların süreceğine ilişkin açıklamalarda bulundu.

Savunma Bakanı Hassan Daoud Kabroun, Kurdufan, Mavi Nil ve Darfur cephelerinde önemli saha kazanımları elde edildiğini belirterek, operasyonların HDK’nin kontrolündeki bölgeler geri alınana kadar devam edeceğini söyledi.

Darfur Bölgesi Valisi ve Müşterek Kuvvetler lideri Minni Arko Minnawi de Bara ve Um Seyyale’deki ilerleyişin yeni bir aşamanın başlangıcı olduğunu ifade etti.

Maliye Bakanı ve Adalet ve Eşitlik Hareketi (JEM) lideri Cibril İbrahim, Kuzey Kurdufan’daki gelişmeleri, ordunun son dönemde elde ettiği en önemli askeri kazanımlardan biri olarak nitelendirdi.

Sudan’daki çatışmalar

Sudan, 15 Nisan 2023’ten bu yana ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasında şiddetli çatışmalara sahne oluyor.

Dünyanın en kötü insani krizlerinden birine yol açan bu çatışmalar, on binlerce Sudanlının hayatını kaybetmesine ve yaklaşık 13 milyon kişinin yerinden edilmesine neden oldu.

Özellikle Darfur ve Kurdufan’da milyonlarca kişi gıda, temiz su ve sağlık hizmetlerine erişimde ciddi güçlük yaşamayı sürdürürken, uluslararası kuruluşlar çatışmaların uzamasının insani tabloyu daha da ağırlaştırabileceği uyarısında bulunuyor.

HDK, ülkenin 18 eyaletinden 5’inin merkezini kontrol ederken Sudan ordusu, güney, kuzey, doğu ve orta kesimler dahil olmak üzere kalan 13 eyaletin büyük bölümünde ve başkent Hartum’da hakimiyetini sürdürüyor.

Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) komutanı Muhammed Hamdan Dagalo, namı diğer Hemedti, Pazartesi günü Sudan ordusunun Kuzey Kordofan eyaletindeki son ilerlemelerinin ardından savaşçılarına askeri taktiklerini değiştirmeleri emrini verdi.

Kaydedilen bir video mesajında Hemedti, HDK güçlerine derhal “yaklaşımlarını değiştirmeleri” çağrısında bulundu ve savaşçılara hareketlerini filme almayı bırakmaları talimatını verdi; bu tür videoların Sudan ordusuna fayda sağlayan istihbarat sağladığını söyledi.

Ayrıca, askerlerine askeri kurallara ve düzenlemelere uymaları ve sivilleri korumaları çağrısında bulunarak, “Bugünden itibaren uyku yok. Ya var olacağız ya da var olmayacağız” dedi.

Hemedti, HDK liderliğinin ön cephelere geçtiğini belirterek, çatışmaların bir sonraki aşamasında bizzat kendi güçlerine katılacağını açıkladı. “Bugünden sonra geri dönüş yok. İleri. Kuvvetler hazır olmalı” dedi.

Bu video, Sudan ordusunun Kuzey Kordofan’da birkaç bölgeyi ele geçirdiğini açıklamasından bu yana Hemedti’nin ilk kamuoyu önündeki görünümünü işaret ediyordu.

Bu açıklamalar, Geçici Egemenlik Konseyi Başkanı ve Sudan ordusu komutanı Abdülfettah el-Burhan’ın, ordunun her iki bölgenin de kontrolünü ele geçirdiğini açıklamasından bir gün sonra, Kuzey Kordofan’daki Ümmü Sayala ve Cebra el-Şeyh’i ziyaret etmesinden saatler sonra geldi.

Sudan ordusu, Pazar günü şafak sökmeden önce, RSF ile yaşanan çatışmaların ardından Bara ve Jabra al-Sheikh kasabaları ile Umm Sayala’yı ele geçirdiğini açıkladı.