Ukrayna’nın “uzun menzilli yaptırımlar” olarak adlandırdığı, ülkenin enerji altyapısını hedef alan uzun menzilli insansız hava aracı ve füze saldırılarını yoğunlaştırmasıyla Rusya, Haziran başından bu yana giderek derinleşen yakıt kıtlığıyla karşı karşıya kaldı.

Saldırılar, Rus yetkililerini ülkenin büyük bir bölümünde yakıt kısıtlaması uygulamaya, stratejik rezervleri kullanmaya ve nadir görülen bir adım olan benzin ithalatını düşünmeye zorladı; bu durum, savaşın üzerinden dört yıldan fazla zaman geçmesine rağmen Rusya’nın iç yakıt piyasası üzerindeki artan baskıyı gözler önüne seriyor.

Rusya genelinde yakıt kısıtlamaları yaygınlaştı

Rus yetkililer, yüksek talep ve tedarik aksamalarını gerekçe göstererek 40’tan fazla bölgede yakıt satışına kısıtlama getirdi.

Bu önlemler, diğerlerinin yanı sıra Rusya’nın Başkortostan, Altay, Tataristan, Dağıstan, Çuvaşistan, Saha ve Adıge cumhuriyetlerini etkiliyor.

Satış limitleri bölgeye ve yakıt tedarikçisine göre değişmektedir. En sıkı kısıtlamalar Zabaykalsky Krai’de uygulanmakta olup, burada sürücüler araç başına 15 litre benzinle sınırlandırılmıştır.

Omsk bölgesinde yetkililer, araç başına benzin alımını 40 litre, dizel alımını ise 80 litre ile sınırlandırırken, yakıtın doğrudan araç depolarına doldurulmasını zorunlu kıldı. Kaliningrad bölgesinde ise sürücüler araç başına benzin alımını 30 litre, dizel alımını ise 60 litre ile sınırlandırdı.

Birçok bölge, acil hizmetler, toplu taşıma, belediyeler, tarım işletmeleri ve diğer devlet kurumları için mevcut yakıta öncelik vermiştir.

Penza ve Irkutsk bölgeleri ile Zabaykalsky Krai’deki yetkililer, yerel yakıt ve enerji piyasasını istikrara kavuşturmak için yüksek alarm durumu ilan etti.

Rusya’nın en büyük akaryakıt perakendecileri de kendi kısıtlamalarını getirdi. Moskova ve çevresinde Gazprom ve Lukoil, araç başına benzin alımını 30 litre ile sınırlandırdı. Tver bölgesinde ise Surgutneftegaz ve Tatneft benzin istasyonlarında bireyler için geçici kısıtlamalar uygulanırken, kurumsal müşteriler bu kısıtlamalardan muaf tutuldu. Tatneft ise ülke genelinde benzin için 30 litre, dizel için 60 litre ve kamyonlar için 300 litre dizel olmak üzere geçici sınırlar getirdi.

En ciddi kıtlıkların, Rusya’nın 2014’te ilhak ettiği Kırım’da yaşandığı bildirildi.

Kırım ve liman kenti Sivastopol’da Rusya tarafından yetkililer, temel hizmetlerin kesintisiz işleyişini sağlamak amacıyla geçen hafta olağanüstü hal ilan etti. Daha önce yerel yetkililer, yarımada genelinde özel şahıslara ve ticari işletmelere yakıt satışını askıya alarak, tedarikleri kritik altyapı ve kamu güvenliğinden sorumlu devlet kurumları ve kuruluşları için ayırmıştı.

Kıtlıklar yayılırken, Ukrayna Cumhurbaşkanı Volodymir Zelenski Rusya genelindeki benzin istasyonlarındaki uzun kuyruklarla alay etti ve Moskova’nın durumu kontrol altında tutup tutmadığını sorguladı.

Zelenski dün akşam konuşmasında, “Rusya’nın farklı bölgelerinde benzin kuyruklarında bekleyen Ruslar, ‘üç günlük savaşlarının’ beşinci yılına girdiğini ve eskiden Rusya’nın ‘benzin istasyonu’ olarak adlandırıldığı bir petrol devleti bile artık benzin kıtlığıyla karşı karşıya kaldığı noktaya ulaştığını bizzat görebiliyorlar” dedi.

Ukrayna’nın Rusya’nın enerji sektörüne karşı yürüttüğü kampanya

Ukrayna, Rus petrol rafinerilerine ve yakıt depolarına yönelik saldırılarının amacının Moskova’nın savaş çabalarını sürdürme kabiliyetini azaltmak olduğunu ve yakıt kıtlığının yıllarca süren çatışmaların bir sonucu olduğunu belirtti.

Ukrayna Genelkurmay Başkanlığı’na göre, Kiev Ocak ve Haziran ayları arasında Rusya’nın 16 büyük petrol rafinerisi ve yakıt terminaline saldırdı ve Rusya’nın petrol rafineri kapasitesinin %30’undan fazlasını devre dışı bıraktı.

Sadece Mayıs ayında Ukrayna, Rusya’nın ikinci büyük rafinerisi olan ve yıllık yaklaşık 20 milyon metrik ton veya günlük yaklaşık 400.000 varil işleme kapasitesine sahip Kirishinefteorgsintez rafinerisi de dahil olmak üzere sekiz büyük rafineriyi hedef aldı.

Ukrayna ayrıca Rusya’nın rafineri kapasitesinin yaklaşık %5’ini oluşturan Ryazan rafinerisine ve ülkenin dördüncü büyük rafinerisi ve ikinci büyük benzin üreticisi olan Lukoil’in Nizhny Novgorod rafinerisine de saldırdı.

Haziran ayında Kiev, kampanyayı genişleterek Moskova bölgesinin ana yakıt tedarikçisi olan Gazprom NEFT’in Moskova Petrol Rafinerisi’ni ve Karadeniz’deki Rusya’nın en büyük enerji aktarma merkezlerinden biri olan Tamanneftegaz petrol terminalini de kapsayacak şekilde genişletti.

Zelenski, Ukrayna’nın Rus saldırılarına “tamamen adil bir şekilde” karşılık vermeye devam edeceğini ve Rusya’nın “devlet sistemini” ve savaşı sürdürme kabiliyetini zayıflatmayı hedefleyeceğini söyledi.

Moskova, yakıt arzını istikrara kavuşturmaya çalışıyor

Ukrayna’nın saldırıları devam ederken, Rusya iç arzı istikrara kavuşturmak için devlet yakıt rezervlerini kullanmaya başladı ve dizel ihracatını yasaklamayı düşünüyor; bu da enerji altyapısı üzerindeki artan baskıyı vurguluyor.

Kremlin sözcüsü Dmitry Peskov Salı günü yaptığı açıklamada, Moskova’nın benzin ithal etmeye hazırlandığını duyurdu. Bu, Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından 1990’larda büyük miktarlarda yakıt ithal eden bir ülke için nadir bir adım. Sonraki on yıllarda ithalat düzensizleşti ve büyük ölçüde yüksek kaliteli benzinle sınırlı kaldı.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin Pazar günü yaptığı açıklamada, Ukrayna’nın Rusya’nın enerji altyapısına yönelik saldırılarının yakıt kıtlığına katkıda bulunduğunu kabul etti ancak durumun kontrol altında olduğunu savundu.

Putin, “Şu anda belirli bir kıtlık görüyoruz, ancak bu kritik değil,” dedi ve hasar gören enerji tesislerinin hızla onarıldığını sözlerine ekledi.

Putin, yakıt tedarikine ilişkin bir toplantıda yaptığı konuşmada, Rusya’nın benzin rezervlerinin bir önceki yıla göre %4 azalarak 1,7 milyon metrik ton olduğunu söyledi.

“Şunu da ekleyeyim ki, daha önce biriken yakıt miktarları iç piyasaya girdi.”

“Ancak, bu rezervleri kullanmaya başlamış olmamıza rağmen, benzin rezervleri şu anda geçen yılla neredeyse aynı seviyede.” dedi.

Hükümet ayrıca, yurt içi yakıt arzını artırmak için düzenleyici önlemler de aldı. Bu düzenleme, yıl sonuna kadar daha düşük kaliteli Euro 3 benzinin dolaşımına izin vererek, 2005’ten bu yana AB teknik standartlarını karşılamayan ek yakıt hacimlerinin yalnızca Rusya iç pazarında satılmasına olanak sağladı.