On yıllarca Netanyahu, siyasi kimliğini birbiriyle bağlantılı üç tema üzerine inşa etti:

Amerika Birleşik Devletleri politikasını etkileme yeteneği, İran’la yüzleşme kararlılığı ve İsrail’in nihai güvenlik garantörü olarak itibarı. Ortaya çıkan anlaşma ise bu üç tema hakkında soruları gündeme getirdi.

Anlaşma, İran’ın balistik füze programı, Hizbullah gibi bölgesel müttefiklerine verdiği destek ve nükleer faaliyetlerinin kilit noktaları da dahil olmak üzere İsrail’in uzun zamandır hayati önemde gördüğü birçok konuyu çözümsüz bırakıyor. Aynı zamanda, yaptırımların kaldırılması Tahran’a önemli bir ekonomik nefes alma alanı sağlayabilir.

New York Times, anlaşmanın “İsrail’in istediği en önemli şeylerden bazılarını dışarıda bıraktığını” belirtti ve “İsrail’in şimdi Netanyahu’nun İran’a karşı büyük stratejisinin başarısız olduğu yolları saymakla meşgul olduğunu” gözlemledi.

Zorluğu daha da artıran bir diğer faktör ise Netanyahu’nun Başkan Donald Trump ile giderek gerginleşen ilişkisidir. İsrail lideri uzun zamandır kendisini Washington’da politikayı şekillendirme konusunda eşsiz bir yeteneğe sahip biri olarak sunmuştur. Ancak müzakereler ilerledikçe, Trump Netanyahu’yu açıkça eleştirirken ve diplomasiye devam ederken İsrail büyük ölçüde kenarda kalmıştır.

BBC, anlaşmayı Netanyahu için “siyasi bir kabus” olarak nitelendirerek, bunun siyasi kariyerinin temellerini ve İran’a yönelik uzun süredir devam eden stratejik duruşunu baltaladığını savundu.

CNN de benzer şekilde bunu “Netanyahu’nun korktuğu an” olarak adlandırdı.

Guardian gazetesi, Netanyahu’nun Washington’daki konumundaki tersine dönüşü vurgulayarak bu durumu “kabus gibi bir dönüşüm” olarak nitelendirdi.

CNN, Carnegie Uluslararası Barış Vakfı’ndan Aaron David Miller‘ın sözlerine atıfta bulunarak, “Hiçbir Amerikan başkanı, Donald Trump’ın Netanyahu hakkında konuştuğu gibi bir İsrail başbakanıyla konuşmadı” diye belirtti. Miller ayrıca anlaşmayı İsrail için “stratejik bir yenilgi” olarak nitelendirmiş ve bunun Netanyahu’nun ABD politikasını şekillendirme yeteneğinin azaldığını yansıttığını savunmuştur.

Benzer bir değerlendirme Atlantik Konseyi’nden de geldi ve anlaşmanın ABD ve İsrail öncelikleri arasında giderek büyüyen uçurumu ortaya koyduğunu belirtti. Konsey’in analizine göre, Washington’ın geçici bir diplomatik düzenlemeye yönelmesi, Netanyahu’yu askeri operasyonları azaltma yönündeki ABD baskısı ile iktidar koalisyonunun İran ve müttefiklerine karşı sert bir çizgi izleme talepleri arasında sıkışmış durumda bırakıyor.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS) de benzer şekilde, muhaliflerin anlaşmayı İsrail’in güvenlik hedeflerinin gerisinde kalmış olarak nitelendirmesi ve savaşın belirtilen amaçlarına ulaşıp ulaşmadığını sorgulaması nedeniyle, ateşkesin Netanyahu’yu İsrail’in bir sonraki seçimleri öncesinde siyasi olarak kırılgan bir konuma getirdiğini savunuyor.

New York Times, Netanyahu’yu birbiriyle çelişen baskılar arasında sıkışmış olarak tasvir etti. Gazete, “Netanyahu, adeta bir tuzağa düşmüş gibi görünüyordu” diye yazdı. Eğer Hizbullah saldırılarına karşılık vermekten kaçınırsa, iç eleştirmenler onu zayıflıkla suçlayabilirdi. Eğer misilleme yaparsa, Trump’ın güvence altına almaya kararlı olduğu ABD-İran anlaşmasını raydan çıkarmaya çalışıyor gibi görünme riskini göze almış olurdu.

Bu değerlendirmenin nihayetinde doğru olup olmayacağı, anlaşmanın nihai şartlarına ve gelecekteki müzakerelerin sonucuna bağlı olacaktır.

Ancak şimdilik, büyük uluslararası haber kuruluşları ve önde gelen Washington politika enstitülerinin görüşlerinin örtüşmesi, ortak bir sonuca işaret ediyor: Anlaşma, Netanyahu’yu siyasi olarak zayıflattı, stratejik olarak kısıtladı ve uzun siyasi kariyerinin en zor dönemlerinden biriyle karşı karşıya bıraktı.

(DAWN)