ABD Dışişleri Bakanı Rubio, Beyaz Saray’da düzenlediği basın brifinginde, basın mensuplarının İran gündemine ilişkin sorularını yanıtladı. Rubio, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasından ötürü Körfez bölgesinde 87 farklı ülkeden yaklaşık 23 bin sivilin kurtarılması için “Özgürlük Projesi” adlı operasyonu başlattıklarını savundu.

İran’ın Hürmüz Boğazı’nı kapatmasını ve boğaza mayın döşemesini “uluslararası hukuka temelden aykırı” diye eleştiren Rubio, “Bu, tam olarak korsanlık.” yorumunu yaptı.

Rubio, ABD ile İran arasındaki savaşla hiçbir ilgisi olmayan onlarca ülkenin, ABD’den boğazda mahsur kalan ticari gemilerinin kurtarılması için yardım istediğini ve bunun üzerine Başkan Donald Trump’ın “Özgürlük Projesi” adlı operasyonu başlattığını vurguladı.

Bu süreçte bölgede ABD donanmasının yardımıyla söz konusu tankerlerin boğazdan güvenli şekilde çıkmasını sağlayacak bir “güvenli alan” oluşturmaya çalıştıklarını anlatan Rubio, bunun için gereken askeri takviyeyi de yapacaklarını belirtti.

ABD operasyonunun “savunma amaçlı” olduğunu savunan Rubio, “Bu gemilere ateş açılmazsa ve bize ateş açılmazsa, biz de onlara ateş açmayız. Ancak bize ateş açılırsa biz de karşılık vereceğiz, ölümcül bir şekilde karşılık vereceğiz.” ifadelerini kullandı.

Rubio, Hürmüz Boğazı’nın İran’a ait olmadığını, boğazın Tahran tarafından kapatılamayacağını ve bunun normalleştirilmesini kabul etmeyeceklerini vurgulayarak ABD olarak boğazın savaş öncesindeki statüsüne dönmesini istediklerini kaydetti.

“Destansı Öfke Operasyonu bitti”

Rubio, ABD’nin İran’a yönelik askeri saldırılarının devam edip etmeyeceği hususunda, “Destansı Öfke Operasyonu sona erdi. Başkan’ın Kongre’ye bildirimini yaptığı üzere o operasyon bitti, bu aşamayı tamamladık. Şimdi Özgürlük Projesi’ne geçiyoruz.” değerlendirmesini yaptı.

ABD’nin İran’ın elindeki zenginleştirilmiş uranyumu çıkarmak istediğini, İran’ın nükleer silaha sahip olacak materyale hiçbir şekilde sahip olmaması gerektiğini ve bunu İran’la müzakerelerde kapsamlı şekilde ele aldıklarını aktaran Rubio, müzakerelerin sonucunu görmeleri gerektiğini belirtti.

Savaş Bakanı da Projeyi teyid etti

ABD Savaş Bakanı Pete Hegseth, Genelkurmay Başkanı Dan Caine ile ABD Savunma Bakanlığı’nda (Pentagon) düzenlediği basın toplantısında Hürmüz Boğazı’ndaki son gelişmeleri aktardı.

Hürmüz Boğazı’ndaki tarafsız ülkelerin gemilerinin geçişine yönelik başlatılan operasyonun İran’a yönelik diğer saldırılardan “ayrı ve geçici” nitelikte olduğunu belirten Hegseth, bu kapsamda “İran limanlarından çıkarak ablukayı delmeye çalışan altı geminin tamamının geri çevrildiğini” söyledi.

“(İran’la) ateşkes sona ermedi. Şu aşamada hala düşük yoğunluklu çatışma düzeyindeyiz.” diyen Hegseth, Tahran yönetiminin bu süreçte ABD birliklerine veya ticari gemilere saldırması durumunda, “ezici ve yıkıcı bir Amerikan ateşiyle” karşı karşıya kalacağı tehdidinde bulundu.

ABD Savaş Bakanı, “Amerikan kuvvetlerinin (bu geçici süreçte) İran sularına veya hava sahasına girmesine gerek kalmayacaktır, bu gerekli değildir. Biz bir çatışma peşinde değiliz. Ancak İran’ın, masum ülkelerin ve bu ülkelerin mallarının, uluslararası bir su yolunu kullanmasını engellemesine de asla izin verilemez.” değerlendirmesinde bulundu.

“Özgürlük Projesi’nin” tüm hızıyla devam ettiğini öne süren Hegseth, bu operasyon sayesinde ticaret akışının yeniden sağlanacağını savundu.

Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün İran’da olmadığını savunan Hegseth, “Hürmüz Boğazı’nın açılması sürecinin bir parçası olarak ABD’nin İran hava sahasına veya sularına girmesine gerek kalmayacak.” dedi.

ABD Genelkurmay Başkanı Caine ise İran’ın, ateşkesin ilanından bu yana Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan ticari gemilere dokuz kez ateş açtığını ve iki konteyner gemisine el koyduğunu söyledi.

Caine, “Müşterek kuvvetler (ABD ordusu), emir verilmesi halinde İran’a karşı büyük çaplı muharebe operasyonlarına yeniden başlama konusunda hazır beklemektedir.” ifadelerini kullandı.

Trump, Dışişleri Bakanlığı’nın açıkladığı projeyi durdurdu

ABD Başkanı Donald Trump, sosyal medya hesabından, Hürmüz Boğazı’ndaki Özgürlük Projesi’nin son durumuna dair açıklama yaptı. ABD Başkanı Trump, şunları kaydetti:

“Pakistan ve diğer ülkelerin talebi üzerine, İran’a karşı yürüttüğümüz harekatta elde ettiğimiz muazzam askeri başarılar ve ayrıca İran temsilcileriyle tam ve nihai bir anlaşmaya varılması yönünde büyük ilerleme kaydedilmiş olması dolayısıyla, abluka tam olarak yürürlükte kalmakla birlikte, (taraflar arası) anlaşmanın nihai hale getirilip imzalanıp imzalanamayacağını görmek için Özgürlük Projesi’nin kısa bir süreliğine durdurulmasına karşılıklı olarak karar verdik.”

İran basını, Trump’ın Özgürlük Projesi’ni askıya almasını “başarısızlık” olarak değerlendirdi

Yarı resmi Tesnim Haber Ajansı, konuya ilişkin haberini “Trump geri adım attı, sözde ‘Özgürlük Projesi’ durduruldu” başlığıyla verdi.

Trump’ın Özgürlük Projesi’nin askıya alındığını duyurmasının “ABD’nin Hürmüz Boğazı sorunuyla başa çıkmadaki başarısızlıklarının devamı niteliğinde” bir adım olarak değerlendirildiği haberde, “Trump, planının başarısızlığını bir şekilde örtbas etmeye çalışırken, her zamanki yanlış iddialarını bir araya getirdi.” ifadesine yer verildi.

Yarı resmi Fars Haber Ajansı da Trump’ın açıklamasına ilişkin, “Trump, Özgürlük Projesi’ni durdurarak bir daha geri adım attı” başlığını kullandı.

Haberde, Trump’ın planı geçici olarak durdurma açıklaması “İran’dan yapılan kesin uyarılar karşısında” verilmiş bir karar olarak yorumlandı.

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim

İran’ın, dün Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye çalışan ve Cask Adası yakınlarında deniz trafiğini tehlikeye attığı belirtilen ABD donanmasına ait bir gemiyi 2 füze ile hedef aldığı bildirilmişti.

İran’ın yarı resmi Tesnim Haber Ajansı’nda yer alan haberde, İran ordusunun ABD donanmasına ait gemiyi hedef almasına ilişkin detaylar paylaşılmıştı.

Haberde, ABD’ye ait geminin radarını kapatarak Hürmüz Boğazı’nda yaklaşmaya çalıştığı ve radarını açtığı sırada tespit edildiği kaydedilmişti.

İran tarafından ABD gemisine “ateşkesi ihlal ettiği” yönünde uyarı mesajları gönderildiği, geminin uyarılara aldırış etmemesi üzerine İran ordusunun geminin çevresine uyarı amaçlı seyir füzesi, İHA ve roket fırlattığı kaydedilmişti.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı ise İran’ın ABD savaş gemisine iki füzeyle saldırdığı iddialarının asılsız olduğunu öne sürmüştü.

Rubio’dan Küba açıklaması

Rubio, ABD’nin Küba’ya petrol ambargosu uygulamaya başladığı yönündeki haberlerin gerçeği yansıtmadığını ifade etti.

“Küba’ya yönelik tam anlamıyla bir petrol ambargosu söz konusu değil.” diyen Rubio, Küba’nın eskiden Venezuela’dan bedava petrol alıp bu petrolün yaklaşık yüzde 60’ını nakit karşılığında sattığını, ancak şimdi Venezuela’nın “bedava petrol vermeyi bıraktığını” kaydetti.

Rubio, bu uygulamanın da bir ambargo anlamına gelmediğini savunarak, “Yani uygulanan tek ambargo, Venezuela’nın ‘Artık size bedava petrol vermeyeceğiz’ diye karar vermesidir. Günümüzde petrol fiyatlarının nasıl olduğunu düşünürseniz, kimse kimseye bedava petrol vermiyor, hele ki başarısız bir rejime hiç vermiyor.” diye konuştu.

Küba’daki yönetimin büyük sorunlarla uğraştığını ve ekonomik olarak “adeta işlevsiz” bir hale geldiğini savunan ABD’li bakan, “Bunu düzeltememelerinin sebebi sadece komünist olmaları değil, onlar beceriksiz komünistler. Komünistlerden daha kötü olan tek şey beceriksiz komünistlerdir. Nasıl düzelteceklerini bilmiyorlar.” ifadelerini kullandı.

Rubio, Küba için “başarısız bir devlet” nitelemesinde bulunarak, “Küba’daki bu durum kabul edilemez. Bu konuyu ele alacağız ama bugün değil.” değerlendirmesinde bulundu.

‘İsrail’in sorunu Hizbullah’

Rubio, İsrail ile Lübnan arasında aslında bir sorun olmadığını ve asıl sorunun, Hizbullah olduğunu savunarak ABD’nin İsrail ile Lübnan hükümetlerini bir araya getirerek sorunları çözmeye çalıştığını dile getirdi.

“İsrail, herhangi bir Lübnan toprağında hak iddia etmiyor.” iddiasında bulunan Rubio, Hizbullah’ın hem Lübnan halkına hem de İsrail’e doğrudan tehdit oluşturduğunu savundu.