Meksika Savunma Bakanlığı’na göre, “El Tuli” kartel liderinin en üst düzey mali ve lojistik şefiydi ve Pazar günü Oseguera’yı ölümcül şekilde yaralayan baskından sonra Jalisco genelinde misilleme saldırılarının düzenlenmesine yardımcı oldu.

Reuters’ın haberine göre yetkililer, el Tuli’nin kaçmaya çalışırken vurularak öldürüldüğünü söyledi.

Newsweek’in aktardığına göre, Savunma Bakanı General Ricardo Trevilla Trejo, Oseguera’nın Jalisco’daki Tapalpa yakınlarında çıkan bir çatışmada yaralandığını ve yakalandıktan sonra Mexico City’ye götürülürken yolda öldüğünü söyledi. Yetkililer, bunun üzerine misilleme amaçlı şiddetin birçok eyalete yayıldığını ve en az 25 Ulusal Muhafız üyesinin ölümüne ve düzinelerce kişinin tutuklanmasına yol açtığını belirtti.

Lider ve yardımcısı neden önemli?

Oseguera ve baş yardımcısının ölümü, Meksika’nın yıllardır bir kartel aleyhine en önemli darbelerinden birisi ve CJNG’nin halefiyeti ve Meksika’nın kısa vadeli güvenlik görünümü hakkında hemen yeni soruları gündeme getirdi.

Yetkililer, baskının ardından yaygın yol blokajları, kundaklama saldırıları ve hükümet tesislerine yönelik saldırılar yaşandığını, bunun da Jalisco’nun sanayi koridoru ve turistik merkezleri de dahil olmak üzere batı Meksika’da seyahat, turizm ve ticari faaliyetleri aksattığını bildirdi.

Yetkililer tarafından ABD pazarlarına yönelik fentanilin önemli bir kaynağı olarak tanımlanan CJNG, operasyonu ve sonuçlarını sınır ötesi güvenlik ve halk sağlığı açısından endişe kaynağı haline getiriyor.

‘El Mencho’ kimdi?

Yetkililer, “El Mencho” olarak bilinen Nemesio Rubén Oseguera Cervantes’i Meksika’nın en çok aranan kartel lideri ve CJNG’nin beyni olarak tanımladı. ABD, yakalanmasına yol açacak bilgi için 15 milyon dolarlık ödül teklif etmişti.

Çeşitli kaynaklara göre, ABD medyası ve Meksikalı yetkililer, onun organize suçtaki önceki rollerinden, Meksika’nın en şiddet yanlısı ve güçlü kartellerinden biri haline gelen bir fraksiyonun başına geçmesine kadar olan yükselişini belgeledi.

AA’nın aktardığına göre, El Mencho, 17 Temmuz 1966’da Michoacan eyaletinin Naranjo de Chila kasabasında avokado yetiştiriciliğiyle geçinen yoksul bir ailenin oğlu olarak dünyaya geldi. Uyuşturucu dünyasıyla tanışması, 14 yaşında esrar tarlalarında gözcülük yapmasıyla başladı.

1980’li yıllarda ise ABD’ye kaçak yollarla göç etti. California’daki dönemi, El Mencho’nun suç kariyerinde belirleyici oldu, eroin kaçakçılığı ve silah bulundurma suçlarından birkaç kez tutuklandı.

Henüz 20’li yaşlarının başındayken El Mencho kardeşi Abraham ile San Francisco’daki bir barda yaklaşık 140 gram eroini sivil polislere satmaya çalışırken gözaltına alındı.

Bu süreçte ABD cezaevi sistemi içinde bağlantılar kuran El Mencho, dünyanın en kârlı uyuşturucu pazarındaki tüketim dinamiklerini yakından tanıma imkanı elde etti.

1990’ların başında Meksika’ya sınır dışı edildikten sonra, Jalisco eyaletindeki Cabo Corrientes polis teşkilatına katıldı ve bu görevini Milenyum Karteli ile ilişkilerini güçlendirmek için kullandı.

El Mencho’nun Jalisco Yeni Nesil Karteli’nin başına geçmesi

“Nacho” lakaplı uyuşturucu elebaşı Ignacio Coronel’in 2010’daki ölümü ve ardından Milenyum Karteli’nin parçalanması, El Mencho’ya Jalisco Yeni Nesil Karteli’ni kurma fırsatı verdi.

Kartel, 2011’de Veracruz’da işkence edilmiş 35 cesedin kamuya açık alana bırakılmasıyla kanlı şekilde ortaya çıktı ve kısa sürede Meksika’nın en tehlikeli suç örgütlerinden biri haline geldi.

CJNG, yalnızca uyuşturucu ticaretinde değil liman kontrolü, kara para aklama, şantaj, kaçakçılık, dolandırıcılık ve benzeri birçok yasa dışı faaliyette de bulunuyor.

El Mencho’nun liderliğindeki CJNG, yalnızca sentetik uyuşturucu ihracatında öne çıkmakla kalmadı, aynı zamanda Meksika devletiyle doğrudan çatışabilecek bir askeri kapasiteye ulaştı.

28 bin 600 kişilik örgüt

Meksika basınına göre, El Mencho liderliğindeki suç örgütü, yaklaşık 28 bin 600 kişiden oluşuyor. CJNG’nin başta Jalisco olmak üzere Michoacan, Colima, Guerrero, Oaxaca, Sinaloa, Guanajuato, Queretaro, Nayarit, Aguascalientes, Puebla, Baja California ve Hidalgo eyaletlerinde etkili olduğu belirtiliyor.

ABD Uyuşturucu ile Mücadele Dairesi (DEA) tarafından hazırlanan tipik kimlik fotoğrafları dışında El Mencho’nun medyada neredeyse hiç fotoğrafı bulunmuyordu.

DEA ve ABD Hazine Bakanlığının araştırmalarına göre, El Mencho liderliğindeki örgütün varlıklarının 50 milyar doları aştığı tahmin ediliyor.

CJNG’nin saldırıları

El Mencho’ya atfedilen en önemli olaylardan biri, Haziran 2020’de Mexico City Emniyet Müdürü Omar Hamid Garcia Harfuch’a düzenlenen silahlı saldırı oldu. Saldırıda Harfuch yaralanırken, yanındaki 2 polis hayatını kaybetti.

1 Mayıs 2015’te güvenlik güçlerinin operasyonu sırasında CJNG üyeleri tarafından RPG ile vurulan Meksika ordusuna ait Cougar tipi askeri helikopter düşürüldü.

Mart 2025’te Jalisco’nun Teuchitlan bölgesindeki Izaguirre çiftliği ile ülkenin batısında ele geçirilen ve eğitim ya da imha merkezi olduğu değerlendirilen bazı yerler, CJNG’nin acımasız yapısına ilişkin örnekler arasında gösterildi.

10 yılı aşkın süredir düzenlenen operasyonlara rağmen yakalanamayan El Mencho, birçok saldırıdan yaralı kurtuldu ve ordunun elinden kaçmayı başardı.

59 yaşında öldürülen El Mencho, Sinaloa Karteli’nin kurucuları El Chapo ve Mayo Zambada’nın yakalanmasının ardından Meksika’daki en önemli aktif uyuşturucu elebaşlarından biri kabul ediliyordu.

‘El Mencho’ nasıl öldürüldü?

Meksikalı yetkililer, sevgilisinin hareketlerinin izlenmesinin, El Mencho’nun Jalisco, Tapalpa yakınlarındaki yerinin tespit edilmesine yardımcı olduğunu ve bunun da Meksika Ordusu, Ulusal Muhafız ve Hava Kuvvetleri birimleri tarafından bir operasyon düzenlenmesini sağladığını söyledi.

Başkan General Trevilla Trejo’nun günlük basın toplantısında yaptığı açıklamaya göre, silahlı çatışmaların ardından özel kuvvetler El Mencho’yu yaraladı; kendisi ve iki koruması helikopterle tahliye edildiği sırada hayatını kaybetti.

Meksika, ABD istihbaratının insan avını desteklediğini vurgularken, baskında ABD güçlerinin hiçbir şekilde yer almadığının altını çizdi.

Yetkililer, operasyon sırasında el bombası fırlatıcılı tüfekler, roketatarlar ve havan mermileri ele geçirdiklerini ve ardından yaşanan şiddet olayları sırasında ülke genelinde en az 85 ila 200’den fazla yol kontrol noktası kurulduğunu, havayollarının ise uçuşları iptal ettiğini bildirdi. Reuters’ın haberine göre, hükümet çeşitli eyaletlerde en az 70 kişinin tutuklandığını açıkladı.

‘El Tuli’ kimdi?

Yetkililer, “El Tuli”yi CJNG’nin en üst düzey lojistik ve finans sorumlusu olarak tanımladı ve Jalisco’da El Mencho’nun sağ kolu olarak hareket ederek, Pazar günü askeri saldırıya kartelin verdiği yanıtı koordine ettiğini belirtti.

Reuters’ın haberine göre, savunma yetkilileri, çatışmalar sırasında öldürülen her asker için 20.000 peso (yaklaşık 1.160 dolar) teklif ettiğini ve Jalisco’daki El Grullo’da bir güvenlik operasyonu sırasında araçla kaçmaya çalışırken öldürüldüğünü söyledi.

Meksika yetkilileri, 7,2 milyon pesodan fazla para, 965.000 ABD dolar ve silahla ele geçirildiğini, kaçma girişiminde kullanılan araca el koyduklarını ve bu varlıkları mali izleme için Başsavcılığa devrettiklerini açıkladı.

Açıklamalar

Meksika Cumhurbaşkanı Claudia Sheinbaum Pazartesi günü düzenlediği basın toplantısında, “Bu operasyona ABD güçlerinin hiçbir katılımı olmadı. Olan şey, bir bilgi alışverişiydi” dedi.

Meksika Savunma Bakanı General Ricardo Trevilla Trejo, “El Mencho” ve “El Tuli” hakkında düzenlediği basın toplantısında, “Ne yazık ki, yolda öldüler” dedi.

Başkan Donald Trump Pazartesi günü Truth Social’da yaptığı bir paylaşımda şunları yazdı: “Meksika, karteller ve uyuşturucuyla mücadeledeki çabalarını artırmalı!”

Bundan sonra ne olacak?

Meksikalı yetkililer, El Mencho ve El Tuli’nin ölümlerinin ardından CJNG içindeki olası yeniden yapılanmayı izlediklerini ve birkaç lideri gözetim altında tuttuklarını belirterek, grubun yeniden yapılanmasıyla birlikte daha fazla şiddetin yaşanabileceği konusunda uyardılar.

Yetkililer, pazartesi günü itibarıyla durumun normale döndüğünü ve aktif yol kontrollerinin bildirilmediğini, ancak soruşturmaların ve güvenlik operasyonlarının birçok eyalette devam ettiğini söyledi.