YÖK’ten yapılan açıklamaya göre, yükseköğretim ekosisteminin en kapsamlı analiz belgelerinden biri olan rapor, “Eğitim ve Öğretim”, “Araştırma-Geliştirme, Proje ve Yayın”, “Uluslararasılaşma”, “Sürdürülebilirlik” ve “Topluma Hizmet ve Sosyal Sorumluluk” olmak üzere 5 ana kategori altında toplam 67 göstergeye dayanıyor.

Üniversite İzleme ve Değerlendirme Genel Raporu’na göre, Türk yükseköğretim sistemi niceliksel olarak büyümenin yanı sıra, araştırma kalitesi ve küresel rekabet gücünde de önemli ivme yakaladı. Bu yılki değerlendirmede, akademik performansın ötesine geçilerek “erişilebilirlik”, “kapsayıcılık” ve “bilim iletişimi” gibi kriterler de sürece dahil edildi.

“Dijital erişilebilirlik” kriteri kapsamında üniversite internet sitelerinin, uluslararası WCAG standartlarına uygunluğu ve üniversitelerin erişilebilirlik envanterleri ilk kez performans göstergesi olarak ölçüldü.

“Bilim iletişimi” kriteri kapsamında ise üniversitelerin toplumla kurduğu bağı güçlendiren bilim iletişimi ofislerinin faaliyetleri, izleme sürecinin parçası haline getirildi.

Üniversite sanayi işbirlikleri ve patent sayılarındaki artış ile AR-GE başlığında ulusal ve uluslararası yayın sayısındaki artışın yanı sıra, yayınların niteliğini ölçen Kategori Normalize Atıf Etkisi (CNCI) değerlerinde, dünya ortalamasına yaklaşılmasıyla da akademik üretim kalitesindeki yükseliş rapora yansıdı.

Raporda, “Eğitim ve Öğretim” kategorisinde mezunların istihdama geçiş sürelerinin kısalması ve akredite program sayısındaki artış ile Türkiye’nin yükseköğretimde uluslararasılaşma alanındaki gelişmelere yer verildi.

Uluslararası öğrenci sayısının ve THE, QS, ARWU gibi saygın dünya sıralamalarında Türkiye’nin görünürlüğünün artması da rapora yansıdı.

Açıklamada görüşlerine yer verilen YÖK Başkanı Prof. Dr. Erol Özvar, Üniversite İzleme ve Değerlendirme Genel Raporu’nun yalnızca bir durum tespiti olmadığını, aynı zamanda bir vizyon belgesi niteliği taşıdığını belirtti.

Özvar, “Yükseköğretim Kurulu olarak üniversitelerimizin küresel ölçekte söz sahibi olmalarını sağlayacak adımları kararlılıkla atıyoruz. 2025 yılı raporu, yalnızca mevcut kapasitemizi değil, geleceğe dönük vizyonumuzu da ortaya koyan güçlü bir yol haritasıdır.” ifadelerini kullandı.

Ar-Ge harcama raporu

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, 2024 mali ve takvim yılının verileriyle hazırlanan rapor, “eğitim ve öğretim”, “araştırma-geliştirme, proje ve yayın”, “uluslararasılaşma”, “sürdürülebilirlik”, “topluma hizmet ve sosyal sorumluluk” olmak üzere 5 ana kategori etrafında şekillendirildi.

Değerlendirme sistemine, dünya ölçeğinde araştırma ekosisteminin güncel gündemleri doğrultusunda “erişilebilirlik”, “sürdürülebilirlik”, “kapsayıcılık” ve “bilim iletişimi” ilkelerini önceleyen yeni göstergeler de dahil edildi.

Yükseköğretim kurumlarının eğitimden araştırmaya, uluslararasılaşmadan sürdürülebilirliğe ve toplumsal katkıya uzanan çok boyutlu performanslarını veri temelli yaklaşımla değerlendiren rapor, bulguları şeffaf biçimde ortaya koyan kapsamlı belge niteliği taşıyor.

Bu doğrultuda raporda, üniversitelerin bütçelerinin, Türkiye’nin kalkınmasında önemli role sahip AR-GE faaliyetlerine yönelik harcama oranlarına da yer verildi.

Geçen yıl Türkiye’deki 208 üniversitenin 192’si AR-GE çalışmalarına harcama yaptı. Bu üniversitelerin 123’ünü devlet, 69’unu vakıf üniversiteleri oluşturdu.

Üniversitelerin toplam bütçeleri içinde AR-GE’ye ayrılan pay, ortalama yüzde 3,01 oldu. Bütçesinden en az yüzde 5 oranında AR-GE harcaması yapan üniversite sayısı ise 23 olarak gerçekleşti.

İlk 20 üniversite

Raporda, bütçesini AR-GE faaliyetlerine en fazla ayıran ilk 20 üniversitenin harcama oranları sıralandı.

Geçen yıl itibarıyla AR-GE’ye ayrılan bütçe oranında Gazi Üniversitesi yüzde 68,61 ile başı çekti. Bu üniversiteyi, yüzde 35,67 ile Sabancı Üniversitesi, yüzde 21,67 ile Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi takip etti.

Listede yüzde 19,18 ile Selçuk Üniversitesi dördüncü, yüzde 18,80 ile İstanbul Rumeli Üniversitesi beşinci, yüzde 17,50 ile Yozgat Bozok Üniversitesi altıncı, yüzde 11,86 ile Abdullah Gül Üniversitesi yedinci, yüzde 10,68 ile İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi sekizinci, yüzde 9,53 ile İzmir Yüksek Teknoloji Enstitüsü dokuzuncu, yüzde 9,34 ile TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi onuncu sırada yer aldı.

Bunları sırasıyla Koç, Lokman Hekim, Piri Reis, Eskişehir Osmangazi, Özyeğin, Adana Alparslan Türkeş Bilim ve Teknoloji, Orta Doğu Teknik, Boğaziçi, Karadeniz Teknik ile İstanbul Teknik üniversiteleri takip etti.

Rapora ulaşım

Üniversite İzleme ve Değerlendirme Genel Raporu-2025’e “veriyonetim.yok.gov.tr” adresinden ulaşılabilir.