ABD, Ukrayna ve Avrupa müttefiklerinden oluşan heyetler, Başkan Donald Trump’ın Ukrayna için hazırladığı 28 maddelik barış planının ardından Cenevre’de pazar günü bir araya geldi. Plan, Ukrayna’nın bazı topraklarından feragat etmesini ve askeri güçlerini azaltmasını öngörüyor.

ABD heyetine Dışişleri Bakanı Marco Rubio ve Trump’ın özel temsilcisi Steve Witkoff liderlik ediyor. Ukrayna heyeti ise Cumhurbaşkanlığı Ofisi Başkanı Andriy Yermak tarafından temsil ediliyor. Görüşmelere Fransa, İngiltere ve Almanya’dan (E3 ülkeleri) ulusal güvenlik danışmanları da katılıyor.

Washington’un desteklediği plan, “Ukraynalılar ve Rusların görüşleri dikkate alınarak” hazırlandığı belirtilmesine rağmen Avrupa ülkelerinde eleştirilere yol açtı. Trump, Ukrayna’nın planı önümüzdeki hafta kabul etmesini talep ederken, Zelenskiy ise “ülke tarihinin en zor anlarından birini” yaşadığını belirtti.

AB ve Ukrayna’nın müttefikleri, planı yalnızca bir taslak ve ek çalışmalar için bir temel olarak gördüklerini açıkladı. AB açıklamasında, “28 maddelik planın bazı unsurları adil ve kalıcı bir barış için kritik öneme sahip” denildi. Ayrıca, “sınırların zorla değiştirilemeyeceği” vurgusu yapıldı.

Trump, planı açıklarken Zelenskiy’nin sahada yeterli güce sahip olmadığını ve Moskova lehine bir anlaşmaya varması gerektiğini savundu. Ancak kısa süre sonra Trump, “Barışa ulaşmak istiyorum,” diyerek daha uzlaşmacı bir tutum sergiledi.

‘Rus istek listesi’

Planın Rusya’nın ‘istek listesi’ niteliğinde olduğu iddiaları ise ABD’de senatörler tarafından gündeme getirildi. Beyaz Saray ve Rubio ise bu iddiaları reddederek, planın ABD tarafından hazırlandığını ifade etti.

Rubio, “Barış önerisi ABD tarafından hazırlandı ve süren müzakereler için güçlü bir çerçeve sunuyor. Rus tarafının görüşleri de alındı, Ukrayna’nın katkıları da mevcut” açıklamasını yaptı.

Ukrayna’nın doğusunda, Rus güçlerinin Zaporijya ve Donetsk bölgelerinde ilerlemeye çalıştığı şiddetli çatışmalar devam ederken, ABD öncülüğündeki diplomatik girişimler eleştiri topluyor.

Pazar günü Ukrayna, Moskova bölgesinde bir enerji santraline drone saldırısı düzenleyerek büyük bir yangına neden oldu ve binlerce kişinin ısınma hizmeti kesildi. Rusya ise Ukrayna’daki enerji ve altyapı hedeflerine yönelik füze ve drone saldırılarını sürdürdü. Bu, İkinci Dünya Savaşı’ndan bu yana Avrupa’daki en kanlı çatışmanın dördüncü yılına denk geliyor.

AB zaman kazanmaya çalışıyor

Avrupa Komisyonu Başkanı, Ukrayna’nın ‘kendi kaderini tayin hakkını’ vurgulayarak, AB’nin, savaşın Ukrayna lehine daha iyi bir anlaşmayla sonlandırabilmek için zaman kazanmaya çalıştığını belirtti.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, savaşın sona erdirilmesine yönelik herhangi bir planın Ukrayna’nın geleceğini özgürce belirleme hakkını gözetmesi gerektiğini vurguladı. Von der Leyen’in açıklaması, Washington, Kiev ve Avrupa ülkelerinin Cenevre’de yürüttüğü barış görüşmelerinin devam ettiği bir dönemde geldi.

Von der Leyen, Ukrayna ordusuna kısıtlama getirilemeyeceğini ve Avrupa’nın barış görüşmelerine dahil olması gerektiğinin altını çizdi. ABD ise bu hafta hızlı bir anlaşma için baskı yapıyor.

“Avrupa Birliği’nin Ukrayna için barışı güvence altına alma konusundaki merkezi rolü tam olarak yansıtılmalıdır,” diyen von der Leyen, Ukrayna’da sürdürülebilir ve kalıcı barış için gerekli diğer temel unsurları sıraladı.

AB’nin Ukrayna’da kalıcı barış için temel koşulları

Johannesburg’dan konuşan von der Leyen, İsviçre’de eşzamanlı devam eden toplantılara gönderdiği mesajda Ukrayna’daki öldürmelerin son bulması gerektiğini belirtti: “Herhangi bir inandırıcı ve sürdürülebilir barış planı, her şeyden önce öldürmeleri durdurmalı ve savaşı bitirmeli; aynı zamanda gelecekteki bir çatışmanın tohumlarını ekmemelidir.”

Von der Leyen’in kalıcı barış için AB’nin halihazırda üzerinde uzlaştığını belirttiği kilit unsurlar şu şekilde:
– Sınırlar güç kullanılarak değiştirilemez,

– Egemen bir ulus olarak Ukrayna’nın silahlı kuvvetlerine, ülkeyi gelecekteki saldırılara karşı savunmasız bırakacak ve dolayısıyla Avrupa’nın güvenliğini de zayıflatacak sınırlamalar getirilemez,

– Avrupa Birliği’nin Ukrayna için barışın sağlanmasındaki merkezi önemi tam olarak yansıtılmalıdır.

Ukrayna kendi geleceğini özgürce belirlemeli

Von der Leyen, Ukrayna’nın Avrupa yolunu seçtiğini ve bu geleceği belirleme özgürlüğüne sahip olması gerektiğini yineledi. Bu yolun; yeniden inşa, AB’nin Tek Pazar’ına ve savunma sanayii temel yapılarına daha derin entegrasyon ve nihai olarak Birliğe tam üyelik ile başladığını söyledi.

Komisyon Başkanı, barışa doğru ilerlerken AB’nin Kiev ile ve “Gönüllüler Koalisyonu ve ABD” ile birlik içinde çalışmasının önemini vurguladı.

Von der Leyen, Ukraynalı kaçırılan çocukların geri dönüşünün “her anlaşmanın parçası olması gereken kritik bir unsur” olduğunu belirterek bunun “kişisel olarak çok önemli” olduğunu söyledi.

“On binlerce çocuk hâlâ Rusya’da mahsur. Korkmuş hâlde, sevdiklerine kavuşmayı bekliyorlar. Bu çocukları küresel gündemin en üst sırasına koymalıyız,” dedi.

Başkan, AB, Ukrayna ve Kanada’nın “Ukraynalı çocukların geri dönüşü için Uluslararası Koalisyon Zirvesi” düzenleyeceğini duyurdu.

ABD’nin hazırladığı 28 maddelik savaş sonlandırma planı, Kiev ve Avrupa başkentlerinde endişe yarattı. Zelenskiy, Ukrayna’nın egemen haklarını savunmak ile tamamen bağımlı olduğu Amerikan desteğini korumak arasında bir tercihe zorlanabileceğini söyledi.

Cumartesi günü Ukrayna’nın Batılı müttefikleri, ABD planının Moskova’ya fazla taviz verdiğini düşündükleri için bir araya gelerek plan üzerinde değişiklik yapılması için çalıştı.

Pazar günü Avrupa yetkilileri ile Almanya, Fransa ve İngiltere’nin ulusal güvenlik danışmanları Cenevre’deki görüşmelere katıldı.

(euronews)

Trump’ın Ukrayna planı Avrupa’yı gerdi