Salı günü yapılan ihbarlar, Yale Üniversitesi’ndeki araştırmacıların, HDK’nın bölgeye girmesinden sonra çekilen el-Faşir uydu görüntülerinde, insan bedenlerinin boyutlarına uygun nesne kümelerinin yanı sıra yerde geniş kırmızı renk bozulmaları olduğunu göstermesinin ardından geldi.

HDK, 2023’ten bu yana Sudan ordusuyla kanlı bir iç savaşa tutuşmuş durumda. Bu çatışmada on binlerce kişi hayatını kaybederken, 12 milyondan fazla insan yerinden edildi. Paramiliter güçler, 17 ay süren kuşatmanın ardından Pazar günü Darfur’daki ordunun son kalesi olan el-Faşir’i ele geçirdi.

Sudan hükümeti, o tarihten bu yana kentte en az 2 bin kişinin öldürüldüğünü belirtirken, yardım kuruluşları ise özet infazlar, kaçış yollarında sivillere yönelik saldırılar ve ev ev baskınları gibi vahşetlere ilişkin güvenilir raporlar aldıklarını söylüyor. Kentte ayrıca, özellikle kadınlara ve kız çocuklarına yönelik cinsel şiddetin de yaşandığı bildirildi.

El-Faşir’in düşüşü, RSF’nin Darfur’un uçsuz bucaksız bölgesi üzerinde neredeyse tam kontrol sahibi olmasını sağladı ve Güney Sudan’ın kuruluşundan on yıldan fazla bir süre sonra Sudan’ın yeniden bölünmesine ilişkin endişeleri artırdı.

Bölgesel alarm

Gelişmeler bölge hükümetlerini endişelendirdi. Suudi Arabistan, Salı günü yaptığı açıklamada, “ağır insan hakları ihlallerinden derin endişe duyduğunu ve kınadığını” ifade etti ve HDK’yı Sudanlı sivilleri koruma sorumluluğunu yerine getirmeye çağırdı.

Sudan ile sınırı bulunan Mısır, Sudan genelinde acil insani ateşkes sağlanması için tüm “mümkün önlemlerin alınması” çağrısında bulunurken, komşu ülkenin mevcut krizi aşmasına yardımcı olmak için “mümkün olan her türlü desteği sağlama” konusundaki kararlılığını yineledi.

Anadolu Ajansı’nın haberine göre Türkiye, el Faşir’deki çatışmaların derhal durdurulması çağrısında bulunurken, “güvenli geçiş, insani yardımların engelsiz ulaştırılması ve masum sivillere yönelik saldırıların sonlandırılması” çağrısında bulundu. Ayrıca, “El-Faşir’de sivillere karşı işlenen vahşet” kınandı ve “çatışmaya barışçıl bir çözüm bulmak için diyaloğun önemi” vurgulandı.

Katar da el-Faşir’deki “korkunç ihlalleri” kınadı ve krizin çözümü için diyalog çağrısında bulundu. Mısır, Türkiye ve Katar, Sudan’ın “birliğine, bağımsızlığına, egemenliğine ve toprak bütünlüğüne” olan güçlü desteklerini yinelerken, Kahire, “ülkeyi bölmeye veya birliğini ve toprak bütünlüğünü baltalamaya yönelik her türlü girişimi” reddettiğini açıkladı. Ürdün de endişeli açıklamalarda bulunarak, sivillere yönelik ihlalleri kınadığını ve “sivillerin hayatını korumak için itidal gösterilmesi ve ateşkes uygulanmasının acil gerekliliğini” vurguladı.

HDK, kendisine yöneltilen iddialara yanıt vermedi.

Paramiliter güç, 2000’li yıllarda Darfur çatışması sırasında soykırım gerçekleştiren, hükümet destekli/bağlantılı kötü şöhretli milis grubu Janjaweed’den doğmuştur. ABD ayrıca, HDK ve müttefiklerinin mevcut savaşta soykırım işlediğini ilan etmiştir.

Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, Pazartesi günü Malezya’da yaptığı açıklamada, el-Faşir’in düşüşünün savaşta “korkunç bir tırmanışa” işaret ettiğini belirterek, savaşan taraflara verilen yabancı askeri desteğin durdurulması çağrısında bulundu.

BM sözcüsünün aktardığına göre, “Sorun sadece ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri arasındaki çatışmalar değil, aynı zamanda ateşkes ve siyasi çözüm umutlarını baltalayan artan dış müdahalelerdir.”

Guterres belirli bir ülke ismi vermedi ancak Sudan hükümeti ve insan hakları grupları, Birleşik Arap Emirlikleri’ni HDK’ya silah sağlayarak savaşa dahil olmakla defalarca suçladı. Körfez ülkesi ise bu iddiayı reddetti.

Eşi benzeri görülmemiş şiddet

Salı günü ayrı bir gelişme olarak, Yale Halk Sağlığı Okulu’nun İnsani Araştırma Laboratuvarı, uydu görüntülerine dayanan bir rapor yayınladı ve HDK güçlerinin el-Faşir’i ele geçirdikten sonra “iddia edilen toplu katliamlar” gerçekleştirdiğini söyledi.

Pazartesi günü Airbus’tan alınan görüntüleri kullanan laboratuvar, el-Fasher’in Daraja Oula semtindeki bir dizi sahneyi ortaya çıkardı. Bunlar arasında, yollara barikat kurmuş gibi görünen, “teknik” olarak adlandırılan, silahla donatılmış kamyonlar da vardı.

Raporda, “Görüntü analizi, HDK araçlarının yakınında yerde insan bedeni boyutlarında nesneler olduğunu gösteriyor; bunlar arasında en az beş adet kırmızımsı toprak rengi bozulması da yer alıyor” denildi.

Yale Üniversitesi İnsani Araştırma Laboratuvarı’nın yöneticisi Nathaniel Raymond, el-Faşir’deki şiddeti eşi benzeri görülmemiş bir olay olarak nitelendirdi. “El-Faşir’ı çevreleyen toprak setten, Daraja Oula gibi belirli mahallelere, hastanelere ve insani yardım tesislerine kadar ölçek çok büyük. Yüksek çözünürlüklü uydu görüntülerinde görüldüğü gibi, yatay konumdaki bir insan vücudunun standart uzunluğu olan 1,5 ila 2 metre [5 ila 6,5 ​​fit] arasında değişen nesneler görüyoruz,” dedi. “Bu nesneler 36 ila 48 saat önce orada değildi. Şimdi şehrin her yerindeler.”

Raymond, bu vahşetin kendileri için sürpriz olmadığını söyledi. “Şu anda el-Faşir’de gördüğümüz bu toplu katliam kampanyası, hem İnsani Araştırma Laboratuvarı hem de Darfur’daki yerel müdahale topluluğu başta olmak üzere birçok meslektaş kuruluş tarafından aylardır ayrıntılı bir şekilde uyarıldı” dedi.

Araştırmacı, el-Faşir’in düşmesiyle birlikte HDK güçlerinin ülkenin doğusuna doğru ilerlemesiyle birlikte, bu cinayetlerin Darfur’un diğer bölgeleri ve Kuzey Kordofan eyaletinde yaşanabileceklerin bir ön izlemesi olduğu konusunda uyardı.

İnsani Araştırma Laboratuvarı raporunda, HDK’nın eylemlerinin “savaş suçları ve insanlığa karşı suçlarla (CAH) uyumlu olabileceği ve soykırım seviyesine çıkabileceği” belirtildi.

Açıklamada, “Dünya, HDK ve destekçileri, özellikle de BAE üzerinde, katliamı hemen sona erdirmek için azami baskıyı oluşturmak üzere derhal harekete geçmelidir” ifadeleri yer aldı.

(el Cezire)