Vance’in İsrail ziyareti, oldukça kritik bir döneme denk geliyor. Başkan Donald Trump tarafından bu ay müzakere edilen İsrail-Hamas ateşkesi, her iki tarafın da birbirini ateşkesi ihlal etmekle suçlaması, İsrail saldırıları ve Hamas’ın bölgede zayıflayan otoritesini yeniden tesis etme çabalarıyla devam etti.

JD Vance, basın toplantısında, “Geçtiğimiz hafta gördüklerimiz bana ateşkesin devam edeceği konusunda büyük bir iyimserlik veriyor ve eğer bir hafta öncesine göre İsrail ile Gazze arasında uzun vadeli, kalıcı bir barışa ulaşırsak, inişler ve çıkışlar olacak” dedi.

ABD merkezli NBC kanalının aktardığına göre, “İşlerin pek de iyi gitmediği anlar olacak,” diye ekledi Vance. “İşe yarayacağından %100 emin olabilir miyim? Hayır, ama zor şeyleri sadece %100 emin olduğunuz şeyleri yaparak başaramazsınız. Zor şeyleri deneyerek başarırsınız. Amerika Birleşik Devletleri başkanı da bizden bunu yapmamızı istedi.” dedi.

Vance, Amerikan medyasını aksiliklere aşırı tepki vermekle suçladı, “Amerikan medyasında ve Batı medyasında hissettiğim tuhaf bir tavır var. Neredeyse başarısızlığı destekleme arzusu var. Her kötü şey olduğunda ve her şiddet eylemi olduğunda, ‘Ateşkesin sonu geldi, barış planının sonu geldi’ deme eğilimi var,” dedi. “Bu bir son değil. Aslında, birbirinden nefret eden, uzun süredir birbirleriyle savaşan insanlar olduğunda bunun tam da böyle olması gerekiyor. Çok iyi gidiyoruz. Çok iyi bir yerdeyiz.”

Vance, Trump’ın tutumuyla ilgili soruya, “çok kötü şeyler olacak” yanıtını vererek, Hamas’ın ateşkes şartlarına uymaması halinde “yok edileceğini” öne sürdü. “Ama Amerika Birleşik Devletleri başkanının şimdiye kadar reddettiği şeyi, yani açıkça bir son tarih koymayı yapmayacağım, çünkü bu işlerin çoğu zor,” dedi. Vance, “Yani demek istediğim şu ki, bunun bir hafta içinde yapılması gerektiğini söylememizin aslında tavsiye edildiğini düşünmüyorum, çünkü bu işlerin çoğu çok zor.”

Vance, “İsrailli dostlarımız” da dahil olmak üzere Ortadoğu müttefiklerinin “Hamas’a karşı belli bir sabırsızlık” gösterdiğine inandığını da sözlerine ekledi. “Ancak bu süreçte çalışmaya devam edeceğiz ve ölen rehineleri evlerine getirmeye çalışmayı sürdüreceğiz, ancak aynı zamanda tüm Gazzelilerin refah ve güvenli bir yerde yaşayabilmelerini sağlayacağız” dedi.

Hamas’ın silahsızlandırılması gerektiğini, silah bırakan Hamas unsurlarına af sağlanacağını aktaran Vance, Hamas’ın sürecin ilerlemesi, Gazze’de yeniden inşanın başlaması için bunu yapması gerektiğini belirtti.

Vance, Gazze’deki ateşkes planının süreçlerini, “Hamas’ın silah bırakması, Uluslararası İstikrar Güçlerinin burada konuşlanması ve alternatif bir yönetimin kurulması” olarak sıraladı. ABD Başkan Yardımcısı, tüm bu süreçlerin zaman alacağını belirterek, ABD askerlerinin Gazze’de bulunmayacağını vurguladı.

İsrail ve bazı Körfez ülkelerinde söz konusu Hamas olunca bir sabırsızlık gözlediklerini aktaran Vance, süreç boyunca “esnek olmaları” gerektiğini söyledi.

Vance, Gazze Şeridi’ndeki İsrailli ölü esirlerin cenazelerini bulmanın zaman alacağını, bazılarının “enkaz dağları altında kaldığını” paylaştı.

Gazze’de konuşlanacak uluslararası askeri güce ilişkin bir soruyu yanıtlayan Vance,”Yabancı güçlerden kimlerin buraya geleceğine ilişkin İsraillilere herhangi bir zorlama yapmayacağız. Herkesin oynayacağı bir rol var. Kimileri yeniden yapılanma, kimisi sahada asker, kimisi finansman, kimisi de taraflar arasında iletişim, çatışmasızlığın sağlanması gibi roller oynayacak. Türklerin de bu anlamda şu ana kadar yapıcı bir rol oynadığını görüyoruz. Bunun için de minnettarız.” diye konuştu.

Vance, ziyaretini, son dönemde patlak veren şiddet olaylarına bir tepki olmaktan ziyade, ABD’nin süreçteki devam eden rolünü bilgilendirmeye yardımcı olacak bir bilgi toplama misyonu olarak nitelendirdi.

Başkan yardımcısı, “Bunun hakkında okumak başka, Jared ve Steve ile telefonda sahada neler olup bittiğini konuşmak başka,” dedi. “Birinin elini sıkmak, gözlerinin içine bakmak ve zorlukların neler olduğunu, benden neler beklediklerini anlamak başka.”

Kushner: Plan işliyor

Vance’e Salı günü Trump’ın Orta Doğu özel temsilcisi Steve Witkoff ve başkanın damadı Jared Kushner eşlik etti. Her ikisi de ateşkes müzakerelerinde kilit rol oynuyor.

Kushner, “Başkan yardımcısının, birçok insanın farklı saldırılar konusunda nasıl histerik bir tavır takındığıyla ilgili söylediklerini tekrarlamak istiyorum,” dedi. “Ancak gördüğümüz şey, işlerin yolunda gittiği… her iki taraf da iki yıllık yoğun savaştan şimdi barış zamanı duruşuna geçiyor.”

Gazze’de Hamas’ın kontrol ettiği bölgelere herhangi bir yeniden imar projesi ya da finansmanın sağlanmayacağını vurgulayan Kushner, İsrail kontrolündeki bölgelerde bazı projelerin değerlendirildiğini dile getirdi.

Kushner, “planın tasarlandığı gibi işlediğini” belirterek insani yardımların girişi için ABD, İsrail ve uluslararası kuruluşlar arasında gelişen bir koordinasyon sağlandığını belirtti.

Witkoff da, sürecin beklenenden hızlı ve olumlu yönde geliştiğini vurgulayarak “bugün olmayı planladıkları yerin çok ötesinde olduklarını” öne sürdü.

ABD askeri artık İsrail’de

Savaşın İsrail tarafından başarısızlıkla sona ermesi sonrası imzalanan ateşkes anlaşmasına göre, yaklaşık 200 kişilik Amerikan askeri grubu ABD ve Orta Doğu’daki diğer üslerden İsrail’e gönderildi.

CNN’e konuşan bir yetkili, “ABD Merkez Kuvvetleri Komutanlığı, İsrail ve Hamas arasında ateşkes anlaşmasının duyurulmasının ardından, Gazze’deki istikrar çabalarını desteklemek için İsrail’de bir sivil-askeri koordinasyon merkezi kuracak. ABD, Gazze’ye herhangi bir ABD askeri personeli konuşlandırmayı planlamıyor.” ifadelerini kullanmıştı.

Üst düzey bir Amerikalı yetkili gazetecilere yaptığı açıklamada, Cooper’ın “Başlangıçta sahada 200 personel bulunduracağını, görevlerinin denetlemek, izlemek ve ihlallerin önlenmesini sağlamak olacağını” söylemişti. Aynı yetkili, Oramiral Cooper’ın, ekibine Mısır, Katar, Türkiye ve muhtemelen Birleşik Arap Emirlikleri askeri yetkililerinin de katılacağını belirtmişti.

CNN’e konuşan bir yetkili de, “ABD Merkez Kuvvetleri Komutanlığı, İsrail ve Hamas arasında ateşkes anlaşmasının duyurulmasının ardından, Gazze’deki istikrar çabalarını desteklemek için İsrail’de bir sivil-askeri koordinasyon merkezi kuracak. ABD, Gazze’ye herhangi bir ABD askeri personeli konuşlandırmayı planlamıyor.” ifadelerini kullanmıştı.

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) Başkanı Amiral Brad Cooper, 11 Ekim’de İsrail’e vararak ekibin çalışmalarını koordine etmeye başlamıştı. Yetkililer, ABD personelinin öncelikle bir ortak kontrol merkezi kuracağını, ardından Gazze’ye gönderilecek diğer güvenlik güçleriyle koordinasyonu sağlayacağını ve İsrail ordusu ile bağlantıyı yöneteceğini açıkladı.

CENTCOM nedir?

CENTCOM, Afrika Boynuzu’ndan Orta Asya’ya uzanan bir bölgede Amerikan güvenlik çıkarlarını korumakla görevli ABD komutanlığıdır. Bu birimin denetlediği bölge Irak, İran, Pakistan, Afganistan, Arap Yarımadası ve Kızıldeniz’in kuzeyi ülkeleri ve beş Orta Asya cumhuriyeti dahil olmak üzere 20 ülkeyi kapsıyor. ABD’nin Florida Tampa’daki MacDill Hava Kuvvetleri Üssü, CENTCOM karargahına ev sahipliği yapmaktadır.

1 Ocak 1983’te, Başkan Ronald Reagan tarafından Orta Doğu’daki ABD çıkarlarını desteklemek için tasarlandı. Başkan Jimmy Carter tarafından Sovyet saldırganlığıyla mücadele etmek için kurulan çok yönlü ancak daha az bölgesel odaklı bir örgüt olan Hızlı Dağıtım Ortak Görev Gücü’nün kalıcı bir yerine geçecek şekilde tasarlandı.

CENTCOM kalıcı bir savaş birimi olarak tasarlanmamıştı ancak ülkenin silahlı kuvvetlerin iki veya daha fazla kolundan oluşan diğer sekiz birleşik muharip komutanlığına prestij ve destek açısından eşitti. 21. yüzyılın başlarında CENTCOM, dört silahlı kuvvetin her birinden ve Ortak Özel Harekat Komutanlığı’ndan gelen beş birimden oluşuyordu. CENTCOM’un görevi, bu kuvvetleri bir savaş kurumu haline getirmek için organize etmek ve koordine etmektir. (Britannica)