Yerel medya, Hizbullah ve müttefiki Emel hareketinin de aralarında bulunduğu beş bakanın toplantıyı terk etmesinin, Lübnan genelkurmay başkanının grubun silahsızlandırılmasına yönelik bir plan sunmak üzere toplantıya girmesinin ardından gerçekleştiğini bildirdi.

Resmi Ulusal Haber Ajansı (NNA), ikilinin toplantıdan ayrıldığını bildirdi ancak nedenini açıklamadı.

Lübnan hükümeti, ABD ve İsrail saldırılarının baskısı altında kalan bir zamanlar baskın olan militan grubun yıl sonuna kadar silahsızlandırılması için planlar hazırlaması talimatını vermişti.

Hizbullah ve Emel bakanları, silahsızlanma konusundaki kabine görüşmelerinden bugüne kadar üç kez çekildi. Çok dinli Lübnan’da, meşruiyetin gayri resmi olarak fikir birliğinden kaynaklandığı mezhep temelli bir güç paylaşım sistemi var.

Çok dinli ülkede siyaset, Sünniler, Şiiler, Hristiyanlar ve Dürzilerin hepsinin temsil edildiği mezhepler arası hassas bir dengede yürütülüyor.

Hizbullah Çarşamba günü bu hamleye karşı çıkışını yineledi ve parlamentodaki blok, Lübnan yetkililerine “vatanseverlikten uzak kararlarını geri almaları” çağrısında bulundu.

Hükümet, Hizbullah’ın silahsızlandırılmasının, ABD’nin arabuluculuğunda Kasım ayında imzalanan ve grup ile İsrail arasında bir yıldan uzun süren düşmanlıklara son veren ateşkes anlaşmasının uygulanmasının bir parçası olduğunu söylüyor.

Sağlık Bakanlığı ve NNA’ya göre, Cuma günkü kabine toplantısı, İsrail’in son iki gündür Güney Lübnan’a yönelik hava saldırılarını yoğunlaştırdığı ve en az beş kişinin ölümüne yol açtığı bir dönemde gerçekleşti.

Uluslararası Kriz Grubu’nun Lübnan analisti David Wood, AFP’ye yaptığı açıklamada, “İsrail, silahsızlanma konusunda sözler ve sözlerden ziyade yalnızca somut adımların işe yarayacağı mesajını vermeye çalışıyor” dedi.

Wood, kabinenin planı onaylaması halinde Hizbullah’ın Şii bakanlara baskı yaparak istifa ettirmek veya “kitlesel protestolar örgütlemeye çalışmak” gibi başka seçenekleri değerlendirebileceğini söyledi.

Gerilimi azaltmak amacıyla, Meclis Başkanı ve Emel Hareketi Lideri Nebih Berri, Pazar günü görüşmelerin “sakin ve uzlaşıya dayalı bir diyalog” şeklinde yürütülmesi çağrısında bulunmuştu.

Cuma günü toplantıyı terk eden ve Hizbullah veya Emel ile bağlantısı olmayan tek Şii bakan olan Fadi Mekki, AFP’ye yaptığı açıklamada, toplantı başlamadan önce ordunun planıyla ilgili “henüz hiçbir ayrıntının olmadığını” söyledi.

Başbakan Nevaf Selam, Ağustos ayı sonlarında, “Silahların tekelleştirilmesi, devlet otoritesinin genişletilmesi ve savaş ve barış kararlarının tekelleştirilmesi yolu başlamıştır ve geri dönüşü yoktur” demişti.

Oturum öncesinde, Salam ve Lübnan Cumhurbaşkanı Joseph Aoun’un yer aldığı posterler, “Hepimiz yanınızdayız. Tek ordu, tek cephanelik, tek devlet. Lübnan için yeni bir dönem” başlığıyla Beyrut sokaklarına asıldı.

Güç kayması

Hizbullah, İsrail ile son savaşından önce Lübnan’daki en güçlü siyasi güçtü ve hükümetleri etkileme ve bozma yeteneğine sahipti.

Güç dengesi o zamandan bu yana değişti; Hizbullah hem savaştan hem de Suriye’deki müttefiki Beşşar Esad’ın devrilmesinden dolayı ciddi şekilde zayıfladı.

60 yaşındaki Beyrutlu Abdul Rahman Trabulsi, “Bir çözüm bulunmalı ve bunun uygun bir şekilde yapılması ve silahsızlanmanın karşılıklı anlayışla sağlanması tercih edilir” dedi ve Hizbullah’ın rolünün “sona erdiğine” inandığını ekledi.

Restoran çalışanı 20 yaşındaki Ali Halil ise, “Silahlara el konulmaz, bu mümkün değil” diyerek, “Önce gidip hükümeti ve devleti düzeltsinler, sonra silahı düşünsünler” dedi.

“Bugün silahlara el koymaya karar verirlerse çatışma yaşanacak” diye konuştu.

Grubun lideri Naim Kasım, Lübnan hükümetinin silahsızlanma yönünde baskı yaparak ülkeyi İsrail’e teslim ettiğini ileri sürdü.

Kasım ayrıca Hizbullah ve Emel’in daha önce yaptıkları protesto çağrısını, tartışmalara yer açmak ve “kimsenin istemediği bir çatışmaya girmeden önce gerekli düzenlemeleri yapmak” amacıyla ertelediklerini söyledi.

Ancak, “Bize dayatılırsa, bununla yüzleşiriz” diye ekledi.

Hizbullah, Lübnan’da 1975-1990 yılları arasında yaşanan iç savaşın ardından silahlarını elinde tutan tek gruptu. Bunu, güneyi 2000 yılına kadar işgal altında tutan İsrail’e karşı direniş adına yapıyordu.

(el Monitor)