Pakistan Başbakan Yardımcısı ve Dışişleri Bakanı İshak Dar, Washington’daki Atlantik Konseyi’nde yaptığı görüşmede, “ABD ile [bir anlaşmayı] sonuçlandırmaya çok yakın olduğumuzu düşünüyorum,” dedi. “Ekiplerimiz Washington’da… Başbakan tarafından ince ayar yapmak üzere bir komite görevlendirildi. Aylar, hatta haftalar sürmeyecek; sadece günler sürecek.”

Dar, beklenen belirli gümrük vergisi oranına gelince, “Akranlarımızdan daha iyi veya eşit olduğumuz sürece sorun olmaz” dedi. ABD Başkanı Donald Trump, yakın zamanda Japonya, Endonezya , Filipinler ve Vietnam ile yüzde 15 ile yüzde 20 arasında değişen gümrük vergisi oranları içeren anlaşmalar yaptığını duyurdu.

Dışişleri Bakanlığı’nda ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile bir araya gelen liderler, ikili ticaretin güçlendirilmesi ve kritik mineraller ve madencilik sektörlerinde iş birliğinin artırılması gibi ikili ve bölgesel konuları ele aldı.

Anlaşmanın ticaret ve mineraller alanında iş birliğini içereceğini belirten Dar, ABD’li girişimcileri Pakistan’ın engin kaynaklarına, özellikle madencilik ve açık deniz gazına yatırım yapmaya davet etti. Ayrıca, ABD İhracat-İthalat Bankası ve Dünya Bankası gibi kurumların Amerikalı yatırımcıları desteklemeye hazır olduğunu da sözlerine ekledi.

“Büyük bir potansiyel var” diyen Pakistan’ın doğal kaynaklarının değerinin 6-8 trilyon dolar olduğunu kaydetti.

İshak Dar-Rubio görüşmesi

Dar, Cuma günü ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio ile görüşmüştü. Dar, “Bağımlılığa değil, karşılıklı faydaya; suçlamaya değil, diyaloğa dayalı bir ilişki istiyoruz” dedi. “Bu işlemsel ilişkiden çıkmalıyız,” diye ekledi. “Ve bu stratejik ve istikrarlı olmalı.” 

NBC News Ulusal Güvenlik Muhabiri Dan De Luce’nin moderatörlüğünde gerçekleşen ve ABD-Çin ilişkileri, Pakistan’ın Hindistan ile ateşkesi ve İslamabad’ın Afganistan’la diplomasi yaklaşımı gibi konulara da değinilen sohbetten öne çıkan diğer noktalar şöyle: 

‘Blok siyasetinden’ kaçınmak

– ABD’nin Pakistan için “uzun zamandır dost” olduğunu söyleyen Dar, Çin’in ise “stratejik ortak” olduğunu söyledi.

– “Dış politikamız sıfır toplamlı bir oyun değil,” dedi. “ABD ile Çin arasında dostane ilişkiler görmeyi umuyoruz ve blok siyasetine bulaşmak istemiyoruz.” 

– Dar, Pakistan’ın Çin ile artan etkileşiminin (Pekin’den askeri teçhizat satın alması da dahil) ABD’nin bu ilişkiye ilişkin anlayışını değiştirmemesi gerektiğini savundu.

– “Kimin daha iyi bir anlaşma sunduğu meselesi,” dedi. “İlişkiye diğer [ülkelerin] bakış açısıyla bakmamalıyız. İlişkinin kendi başına ayakta durması gerekiyor.” 

– Dar, Pakistan’ın ABD ile Çin arasında bir “köprü” görevi görebileceğine inandığını ve bunun “dünya için kazan-kazan” olacağını, ABD-Çin iş birliğinin “milyonlarca insanı yoksulluktan kurtarmaya yardımcı olabileceğini” söyledi. “Öte yandan, çatışma tüm dünya için felaketle sonuçlanacaktır.” 

Barış arayışı

– Dar, ABD-Pakistan iş birliğinin, kısmen Hindistan ve Pakistan arasında ateşkes sağlanmasındaki rolü nedeniyle “arttığını” açıkladı. Bu rol, iki ülkenin Nisan ayında tartışmalı Keşmir bölgesinde meydana gelen terör saldırısının ardından Mayıs ayında hava saldırıları düzenlemesinin ardından ortaya çıktı. Dar, “ABD, Güney Asya’da barış ve istikrarın güvenilir bir hakemi olarak ortaya çıktı” dedi. 

– Dar, ateşkes konusunda İslamabad’ın “bunu sürdürmeye kararlı” olduğunu söyledi.

– ABD hükümeti bu ay, Nisan ayında Pahalgam’da gerçekleşen saldırının sorumluluğunu ilk başta üstlenen Direniş Cephesi’ni, Leşker-i Tayyibe (LeT) adlı Pakistanlı aşırılıkçı bir grupla ilişkilendirerek yabancı terör örgütü ilan etti. Dar, saldırıda “dahil olduğuna dair her türlü kanıtı” memnuniyetle karşılayacağını, ancak “LeT ile ilişkilendirmenin yanlış olduğunu” savundu; zira Dar’a göre, “bu örgüt yıllar önce Pakistan tarafından dağıtılmıştı.” 

– Dar, bundan sonra Pakistan ve Hindistan’ın şansa ve son dakika müdahalelerine güvenmeye devam edemeyeceğini ve etmemesi gerektiğini söyledi. “İhtiyacımız olan şey, Güney Asya’da sürdürülebilir bir barış mimarisi; ABD’nin askeri koordinasyon, terörle mücadele iş birliği ve diplomasi yoluyla yapıcı ve istikrar sağlayıcı bir rol oynayabileceği bir mimari.” 

– Ancak Hindistan da dahil olmak üzere tüm taraflar iyi niyetle ve uluslararası normlar çerçevesinde diyalog ve anlaşmazlık çözümüne taahhüt verene kadar bölgesel barışın sağlanması zor olacaktır.” dedi. 

– Dar, Pakistan’ın Hindistan ile diyaloğa “hazır” olduğunu söylerken, İslamabad’ın herhangi bir diyaloğun yalnızca Keşmir’i değil, daha geniş anlamda terörle mücadeleyi ve hatta ticareti de kapsayacak şekilde kapsamlı olması gerektiği konusunda ısrarcı olduğunu söyledi.

– Dar, Keşmir’in geleceğine ilişkin olarak “Keşmir halkına karar verme hakkı verilmeli” dedi.

– Dar’a ayrıca, destekçilerinin 2023’te yolsuzluk suçlamasıyla tutuklanmasını protesto etmek için ayaklanmasının ardından şiddeti kışkırtmakla suçlanan eski Başbakan İmran Han davası ve bunun Pakistan’ın yurt dışındaki demokratik itibarını etkileyip etkilemeyeceği soruldu. Dar, buna cevaben, “Popüler bir siyasi liderseniz, bu size silahlanma, halkı kışkırtma ve bir ülkenin güvenlik tesislerine saldırma yetkisi vermez” dedi. Askeri tesislere yönelik ölümcül saldırılar sırasında hapiste olan Han, şiddeti yönlendirdiğini reddetti. 

Bir komşuluk isteği

– Pakistan, Mayıs ayında Afganistan’a bir büyükelçi göndereceğini duyurdu; İslamabad ise Haziran ayında Kabil ile Trans-Afgan Demiryolu konusunda iş birliği yapmayı kabul etti. Dar, Pakistan’ın Afganistan’daki Taliban hükümetini henüz tanımadığını, ancak bu son adımların “Afganistan halkının yararına” atıldığını söyledi. 

– Dar, Trans-Afgan Demiryolu gibi projeler devam ederken bile Pakistan’ın Taliban’ı “terörle mücadele taahhütlerini yerine getirmesi” için “teşvik etmeye devam edeceğini” söyledi. Dar, “Tek isteğin bu olduğunu” söyledi. 

– Dar, “Terör belasını dünyadan tamamen kaldırmak için hep birlikte çalışmamız ve her türlü önlemi almamız gerekiyor” dedi.