Politico: Trump NATO’ya öfke kustu

Politico internet sitesinin üç Avrupalı yetkili ve konuyla ilgili bilgi sahibi kaynaklara dayandırdığı haberinde, Trump ve Rutte’nin Beyaz Saray’da 8 Nisan’da yaptığı görüşme ele alındı.

Görüşmenin “gergin” geçtiği belirtilen haberde, Trump’ın, NATO müttefiklerinin savaşta “eylemsiz kalması” nedeniyle görüşmede Rutte’ye “öfke kustuğu” ileri sürüldü.

Haberde, Trump’ın, NATO ülkelerinin destek vermemesine yönelik “kısasa kısas planladığını” ima ettiği ve görüşmenin genel itibarıyla “tehdit yağmuru” şeklinde geçtiği iddia edildi.

Görüşmelere ilişkin iki Avrupalı yetkiliye ve konuya yakın bir kaynağa göre, Trump Beyaz Saray toplantısını, Avrupa’nın İran operasyonuna katılmayı reddetmesinden duyduğu hayal kırıklığını dile getirmek için bir fırsat olarak kullandı.

“İşler berbat gitti” dedi ilk Avrupalı yetkili. “Konuşma hakaret yağmurundan başka bir şey değildi.” Trump “görünüşe göre neredeyse her şeyi yapabileceği ile tehdit etti.” Söz konusu kişi, Trump’ın misilleme seçeneklerini de değerlendirdiğinin sinyalini verdiğini ancak ayrıntılara girmediğini söyledi.

Aynı iki kişi ve toplantı hakkında bilgilendirilen üçüncü bir Avrupalı yetkili (bu makaledeki diğerleri gibi hassas ayrıntıları açıklamak için anonim kalma şartıyla), ABD başkanının orada bulunanlara, Hürmüz Boğazı’nın mümkün olan en kısa sürede yeniden açılmasına yardımcı olmak için müttefiklerden somut adımlar beklediği izlenimini verdiğini söyledi.

Ancak Beyaz Saray’dan bir yetkili, başkanın Rutte ile yaptığı görüşmede ittifaktan herhangi bir talepte bulunmadığını söyledi. Yetkili, “Başkan Trump’ın dün söylediği gibi, NATO sınandı ve başarısız oldu” dedi. “Bu noktada NATO’dan hiçbir beklentisi yok ve onlardan hiçbir şey istemedi, oysa Hürmüz Boğazı’ndan ABD’den çok daha fazla fayda sağladıkları bir gerçek.”

Rutte, görüşmenin ardından CNN’e yaptığı açıklamada, Trump’ın “NATO müttefiklerinin İran savaşına destek konusunda hayal kırıklığına uğramasını” anladığını ancak tablonun tümüyle siyah-beyaz olmadığını, birçok müttefikin taahhütlerini yerine getirdiğini söylemişti.

Trump ise, “NATO, İHTİYACIMIZ OLDUĞUNDA ORADA DEĞİLDİ VE TEKRAR İHTİYACIMIZ OLURSA DA ORADA OLMAYACAK. GRÖNLAND’I HATIRLAYIN, O BÜYÜK, KÖTÜ YÖNETİLEN BUZ PARÇASINI!!!” diye yazdı Truth Social’da.

Trump Perşembe günü yaptığı açıklamada, “Kendi NATO üyelerimiz de dahil olmak üzere, bu insanların hiçbiri, üzerlerine baskı yapılmadıkça hiçbir şey anlamadı, bu çok hayal kırıcı!!!” dedi.

İkinci bir Avrupalı yetkili POLITICO’ya verdiği demeçte, dışarıdan bakıldığında tartışmalı bir görüşme gibi görünse de, Rutte’nin ziyaretinin Trump’ın içini dökmesine olanak sağladığı için zamanlamasının uygun olduğunu savundu.

Yetkililer, başkanın görüşmenin ardından Truth Social’da yaptığı paylaşımların genel nitelikte olduğunu ve NATO’yu veya bireysel üyeleri cezalandırmayı amaçlayan herhangi bir spesifik tehdit içermediğini öne sürdü.

“Bu, onun diğer açıklamalarına kıyasla bir geri adım” dedi söz konusu kişi. “Hâlâ istikrarsız bir dönemden geçiyoruz, ancak onun bu özel anda orada olması ittifak için bir şans.”

NATO’nun Brüksel’deki karargahında bulunan iki üst düzey diplomatın açıklamasına göre, şu ana kadar NATO ülkeleri toplantı hakkında bilgilendirilmedi ve boğazı yeniden açmak için askeri teçhizat konuşlandırılması konusu da görüşülmeye başlanmadı.

Rutte, Perşembe günü Washington’da yaptığı konuşmada, ittifakın tehlikede olmadığı konusunda dünyayı rahatlatmaya çalışırken, müttefiklerin İran savaşına verdiği tepkiyi savundu.

NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, resmi ABD ziyareti sırasında Başkan Donald Trump’la görüşmesinin ardından CNN’e konuştu.

Trump’la görüşmesinden aldığı izlenimle ilgili, “Şunu açıkça belirtmeliyim ki kendisi ve birçok NATO müttefiki, açıkça hayal kırıklığına uğramış durumda ve onun bakış açısını anlayabiliyorum.” diyen Rutte, ancak aynı zamanda Avrupa ülkelerinin büyük çoğunluğunun üs kurma, lojistik, hava sahası kontrolleri ve taahhütlerini yerine getirme konusunda yardımcı olduğunu belirtti.

Rutte, Avrupalı müttefiklerin İran’ın nükleer ve balistik füze kapasitesini azaltmanın önemi konusunda ABD’yi desteklediğine dikkati çekerek, “Evet, doğru, tüm Avrupa ülkeleri bu taahhütlere uymadı ve onun hayal kırıklığını tamamen anlıyorum.” dedi.

Başkan Trump’ın NATO’dan ayrılmayı istemesi konusundaki görüşü sorulan Rutte, şu yanıtı verdi:

“Bu konuya girmeyeceğim, bu soruyu cevaplamayacağım. Sadece şunu söylemeye çalışıyorum. Onun liderliğine gerçekten hayranım ve geçen yıl Lahey’deki NATO zirvesinde yaptıklarının çok önemli olduğunu biliyor ve NATO müttefikleri, İranlıların nükleer ve balistik füze kapasitesini azaltma hedefleri söz konusu olduğunda onu destekliyor.”

Rutte, Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt’in gazetecilere verdiği demeçte, Trump’ın NATO’nun İran savaşı sırasında “sınandığına ve başarısız olduğuna” inandığını belirtmesiyle ilgili fikri sorulduğunda, “Bazıları evet (başarısız oldu) ama Avrupa ülkelerinin büyük çoğunluğu, daha önce bu gibi bir durumda verdikleri sözleri tuttular.” değerlendirmesini yaptı. Rutte şöyle devam etti:

“ABD’nin İran’la yaptığı şey, birçok Avrupa ülkesinin bu taahhütlere uyması sayesinde mümkün oldu, hepsi değil elbette. Onun bu konudaki hayal kırıklığını tamamen anlıyorum ancak bu nedenle incelikli bir tablo söz konusu. Sadece siyah veya beyaz demek yeterli değil.”

NATO müttefiklerinin ABD’nin İran’a saldırılarının yasa dışı olduğunu düşünüp düşünmediğinin sorulması üzerine Rutte, “Hayır çünkü NATO her zaman nükleer ve balistik füze yeteneklerinin zayıflatılmasının çok önemli olduğu ve İran’ın bu iki yeteneğe asla sahip olamayacağı pozisyonunu almıştır. Bu görüşe geniş bir destek var.” diye konuştu.

“Başkan Trump, tüm İran medeniyetini yok etmekle tehdit ettiğinde bir diplomat olarak bu sizi rahatsız etti mi?” sorusunu ise Rutte, şöyle cevapladı:

“Şunu söyleyeyim, liderlerin söylediklerine gelince her zaman dediğim gibi, her şeye yorum yapmıyorum. Bilmenizi istediğim şey şu ki İran’ın bölgeye, Avrupa’ya, tüm dünyaya kaos ihraç etme kapasitesini ortadan kaldırmak söz konusu olduğunda Başkan’ı destekliyorum ve Avrupa’nın büyük bir bölümünün de desteklediğini biliyorum.”

Rutte, ABD ziyareti kapsamında Ronald Reagan Başkanlık Vakfı Enstitüsü’nde konuştu.

İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın liderliğinde, denizlerde serbest dolaşım ilkesinin korunmasına yönelik çok uluslu bir koalisyon oluşturulması yönünde çalışmalar yürütüldüğünü ifade eden Rutte, bu kapsamda ABD ile birlikte olası bir misyonun kapsamı ve zamanlamasına ilişkin görüşmelerin sürdüğünü kaydetti.

Rutte, koalisyonun pratik katkılara odaklanacağını vurgulayarak, ülkelerin kendi imkanları doğrultusunda destek sunacağını söyledi.

Hollanda’nın mayın avlama gemileri ve radar teknolojisi gibi katkılar üzerinde durduğunu aktaran Rutte, sürecin ateşkesin ilk günlerinde olması nedeniyle gelişmelerin yakından takip edildiğini bildirdi.

Rutte, koalisyonun yalnızca NATO üyelerinden oluşmadığını vurgulayarak, Japonya, Güney Kore ve Avustralya’nın yanı sıra Bahreyn ve Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) gibi Körfez ülkelerinin de sürece dahil olduğunu, katılımcıların büyük çoğunluğunu ise NATO müttefiklerinin oluşturduğunu ifade etti.

Askeri düzeyde 34 ülkenin katılımıyla planlama sürecinin başlatıldığını belirten Rutte, NATO’nun olası rolüne ilişkin olarak, “NATO yardımcı olabilirse, elbette oradadır. Yardımcı olmamak için hiçbir neden yoktur. NATO bir rol oynayabilirse, bu harika olur.” değerlendirmesinde bulundu.

Rutte, ABD ve Avrupa arasındaki savunma sanayisi işbirliğinin karşılıklı yatırımlarla sürdüğünü kaydeden, bunun ayrılmaz bir yapı olduğunu iddia etti.

Türkiye’nin de bu alandaki rolüne değinen Rutte, Türkiye’den birçok şirketin ABD’de yatırım yaptığını ve birlikte çalıştığını söyledi.

Rutte, transatlantik savunma sanayisi altyapısının ayrıştırılmasının mümkün olmadığını vurgulayarak, bunun kısa vadede Rusya’nın, uzun vadede ise Çin’in yararına olacağını kaydetti.