İsrail’in Gazze’deki katliamlarında en büyük pay sahibi Rafael savunma sanayi şirketi ile Volkswagen’ın Demir Kubbe’nin parçalarını üretmek için masaya oturmaları Alman otomotiv şirketinin geçmişte Nazi Almanyası için otomobil üretmesini akıllara getirdi.

Volkswagen’ın hikayesi yalnızca bir otomobil markasının doğuşu değil, aynı zamanda 20. yüzyılın en karanlık siyasi ve askeri projelerinden biriyle doğrudan bağlantılı.

Şirketin temelleri, Adolf Hitler’in Almanya’da iktidara geldiği dönemde atıldı. Hitler’in “her Alman ailesinin ulaşabileceği bir otomobil” fikriyle ortaya koyduğu “halk arabası” projesi, Nazi propagandasının önemli bir parçasıydı. Bu proje doğrultusunda 1937 yılında Nazi sendika organizasyonu olan Deutsche Arbeitsfront tarafından Volkswagen’ın temeli atıldı.

Hitler, bu projeyi hayata geçirmek için dönemin otomobil mühendisi Ferdinand Porsche’yi görevlendirdi. Porsche’nin tasarladığı araç daha sonra “Beetle” olarak bilinecek modelin ilk versiyonuydu. Ancak bu araç hiçbir zaman Nazi döneminde sivil halk için yaygın şekilde üretilmedi. Çünkü fabrikanın kurulmasından kısa bir süre sonra Almanya II. Dünya Savaşı’na girdi ve Volkswagen’ın üretim hattı tamamen askeri amaçlara yönlendirildi.

Volkswagen fabrikaları savaş boyunca sivil araç üretmek yerine Nazi ordusu için askeri araçlar üretmeye başladı. Bunlar arasında Kübelwagen ve Schwimmwagen gibi askeri taşıtlar bulunuyordu. Bu dönemde şirket, Nazi savaş makinesinin bir parçası haline geldi. Ancak bu üretim süreci yalnızca askeri destekle sınırlı değildi aynı zamanda ciddi insan hakları ihlalleriyle de iç içeydi.

Volkswagen’ın Wolfsburg’daki fabrikasında on binlerce zorla çalıştırılan işçi kullanıldı. Bu işçilerin önemli bir kısmı Nazi işgali altındaki ülkelerden getirilen siviller, savaş esirleri ve toplama kampı mahkumlarıydı. Fabrika çevresinde kurulan çalışma kamplarında insanlar açlık, hastalık ve şiddet altında yaşamaya zorlandı.

Şirketin kuruluş ve erken dönem yönetim yapısı da doğrudan Nazi rejimiyle bağlantılıydı. Volkswagen projesinin en üst siyasi sorumlusu Hitler’di. Ayrıca Nazi rejiminin üst düzey isimlerinden Robert Ley, Deutsche Arbeitsfront’un başı olarak Volkswagen projesinin organizasyonundan sorumluydu.

Bunun yanında Nazi Almanyası’nın silahlanma ve savaş ekonomisinden sorumlu en önemli isimlerden biri olan Albert Speer de genel sanayi politikaları kapsamında bu tür üretimlerin organizasyonunda rol oynadı. Ley, intihar etti, Speer de savaş suçları ve insanlığa karşı suçlardan yargılanarak mahkum edildi.

Savaşın ardından Almanya’nın yenilgisiyle birlikte Volkswagen tesisleri müttefik kuvvetlerin kontrolüne geçti. Özellikle İngiliz ordusu, Wolfsburg’daki fabrikayı devralarak yeniden yapılandırdı. Bu dönemde şirket askeri üretimi bırakarak tamamen sivil otomobil üretimine yöneldi. Volkswagen Beetle modeli, savaş sonrası dönemde dünyanın en çok satan otomobillerinden biri haline geldi ve marka küresel bir otomotiv devine dönüştü.

Ancak Volkswagen’ın Nazi dönemiyle olan bağı uzun yıllar boyunca tartışma konusu olmaya devam etti. 1990’lı yıllarda şirket, savaş döneminde zorla çalıştırılan işçiler için tazminat ödemeyi kabul etti ve bu süreçte tarihsel sorumluluğunu resmi olarak tanıdı. Açılan şirket arşivleri ve akademik çalışmalar, Volkswagen’ın Nazi savaş ekonomisindeki rolünü açık şekilde ortaya koydu.

Günümüze gelindiğinde ise Volkswagen’ın yeniden savunma sanayii ile ilişki kurmak için adım atıyor.

İsrailli silah şirketi Rafael Advanced Defense Systems ile stratejik bir ortaklık için masaya oturan Volkswagen, savunma sektöründeki faaliyetleri daha ziyade askeri taşıma ve lojistik üzerine yoğunlaşacağını söyledi.

Volkswagen’ın Üst Yöneticisi (CEO) Oliver Blume, şirketin Osnabrück’teki fabrikasını, İsrail’in “Demir Kubbe” hava savunma sistemi için parça üretmek üzere dönüştürme çalışmaları yürüttüklerini teyit etti.

Savunma sanayisine geçiş planı, Avrupa’nın yeniden silahlanma sürecinde olduğu bir dönemde, Volkswagen’ın binek araç bölümündeki kayıplarını telafi etme ve istihdamı koruma stratejisinin kritik bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Volkswagen’ın tarihi ve günümüzde attığı adımlar, bir şirketin sadece ekonomik değil, aynı zamanda politik ve etik bağlamda da nasıl şekillendiğini gösteren çarpıcı bir örnek oluşturuyor.