Fitch Ratings ve Goldman Sachs tarafından yayımlanan analiz ve değerlendirmelerde boğazın kapanması, petrol fiyatları ve Körfez ekonomileri üzerindeki olası etkiler detaylandırıldı.

‘Geçici kapanma absorbe edilebilir’

Milliyet’te yer alan habere göre, Fitch değerlendirmesini boğazın bir aydan kısa süre kapalı kalacağı ve enerji üretimi ya da ulaştırma altyapısında büyük hasar oluşmayacağı varsayımı üzerine kuruyor. Ancak rapor, bu varsayımların gerçekleşmemesi durumunda risklerin ciddi şekilde artabileceğine dikkat çekiyor.

‘Bir aylık kapanma 15 dolar artırabilir’

Goldman Sachs’a göre İran krizi sonrası petrol piyasasında varil başına yaklaşık 14 dolarlık bir risk primi oluştu. Boğazın tamamen bir ay kapanması ve alternatif hatların kullanılmaması durumunda petrol fiyatlarının varil başına yaklaşık 15 dolar artabileceği tahmin ediliyor.

Goldman Sachs’a göre küresel yedek boru hattı kapasitesinin (yaklaşık 4 milyon varil/gün) devreye girmesi halinde fiyat artışı 12 dolar civarında kalabilir. Stratejik petrol rezervlerinin devreye alınması ise artışı daha da sınırlayabilir.

‘Tanker eskortu pratikte zor’

Goldman Sachs Küresel Emtia Araştırmaları Eş Başkanı Samantha Dart’a göre ABD’nin tankerleri askeri gemilerle koruma planı teoride mümkün olsa da boğazdan geçen yüksek tanker sayısı nedeniyle uygulamada ciddi zorluklar barındırıyor.

En kırılgan ülkeler

Hürmüz Boğazı, küresel deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık üçte birine ve LNG ticaretinin beşte birine aracılık eden kritik bir enerji koridorudur. Fitch verilerine göre BAE, Bahreyn, Irak, Kuveyt ve Katar hidrokarbon ihracatlarının yüzde 87–95’ini Hürmüz üzerinden gerçekleştiriyor. Bu nedenle olası bir kapanma en çok bu ülkelerin gelirlerini etkileyebilir. Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), LNG ihracatının yaklaşık %96’sını ve önemli miktarda ham petrolünü kritik Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirmektedir ancak Habşan-Fuceyre hattı BAE’ye bir çıkış sağlamaktadır. Suudi Arabistan’ın Kızıldeniz çıkışı da onu rahatlatmaktadır.

2025 sevkiyat verileri ve varil başına 85 dolar petrol fiyatı varsayımıyla yapılan hesaplamaya göre boğazın kapalı kaldığı her hafta, söz konusu dört ülkenin hidrokarbon ihracat gelirlerinde GSYH’nin yaklaşık yüzde 0.4’üne denk gelen bir düşüş yaşanabilir.

Hürmüz Boğazı’ndan geçen ham petrolün yaklaşık %80’i Asya pazarına gitmektedir.

Çin tek başına boğazdan geçen toplam petrol akışının %37,7’sini alarak en büyük ithalatçıdır. Hindistan ikinci sırada yer almaktadır ve akışın %14,7’sini ithal etmektedir. Güney Kore, enerji ihtiyacının büyük kısmını buradan karşılar; akışın %12’sini oluşturur. Japonya, toplam sevkiyatın %10,9’unu almaktadır ve enerji güvenliği açısından bu yola en bağımlı ülkelerden biridir.

Hürmüz krizinden çok etkilenmeyen diğer ülkeler ise ABD (payı %2,5’e kadar düşmüştür), Avrupa ülkeleri (yaklaşık %5,8) ve Afrika ülkeleri (yaklaşık %4,2) bu hattan sınırlı miktarda ithalat yapmaktadır.

Brent petrolün fiyatı zıpladı

Brent petrolün vadeli varil fiyatı 20 Nisan 2024’ten bu yana en yüksek seviyesini gördü. “ABD-İsrail İran Savaşı”nın 7. gününde Brent petrolün varil fiyatı 90 doları aştı.

Katar Enerji Bakanı Saad bin Şeride el-Kabi’nin Körfez ülkelerinin enerji ihracatını haftalar içinde durdurabileceğini ve bunun petrol fiyatlarını varil başına 150 dolara çıkarabileceğine ilişkin uluslararası basında yer alan açıklamaları da fiyatların yukarı yönlü hareketini destekledi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Danışmanı Tuğgeneral İbrahim Cebbari, 2 Mart gecesi İran devlet televizyonuna yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’ndan gemi geçişlerine izin verilmeyeceğini, geçmeye çalışan gemilerin hedef alınacağını duyurmuştu. 6 Mart’ta İran devlet televizyonu, Hürmüz Boğazı’ndan geçmeye kalkan bir geminin İHA ile vurulduğu anları yayınladı. Tuğgeneral Cebbari, “Bu bölgeye gelmeyin. Petrolün fiyatı 82 dolara ulaştı ve dünya kesinlikle en az 200 dolara ulaşmasını bekliyor. Petrol boru hatlarına da saldıracağız ve bölgeden tek bir damla petrolün çıkmasına izin vermeyeceğiz.” dedi.

ABD Başkanı Trump ise Hürmüz’deki sorunun çözüldüğünü iddia etmiş, geçmek isteyen gemilere de kendilerinin refakat edeceğini öne sürmüştü.