Toplantının açılışında dünya genelinde insan hakları ihlalleri nedeniyle yaşamını kaybedenler için saygı duruşunda bulunuldu.

BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, toplantının açılışında yaptığı konuşmada, insan haklarının, dünya genelinde tam ölçekli saldırı altında olduğunu, hukukun üstünlüğünün, gücün üstünlüğü karşısında ezildiğini söyledi.

Küresel olarak insan haklarının kasıtlı, stratejik ve bazen de böbürlenilerek geriye itildiğini belirten Guterres, bunun sonuçlarının yıkıcı olduğunu dile getirdi.

Hangi devletlerin bunu yaptığına değinmeyen Guterres, “İnsan hakları çöktüğünde her şey yıkılır. Barış, kalkınma, sosyal uyum, güven ve istikrar yıkılır. İşte tam da bu nedenle İHK’nin araçları çok önemli. İşte tam da bu nedenle İHK’nin 20. yıl dönümünü kutlarken siyasi katılımı, her yerde insan haklarını güçlendirme yoluna dönüştürmenin her zamankinden daha önemli olduğunu da kabul ediyoruz.” dedi.

Yarın BM Güvenlik Konseyinde 15 binden fazla sivilin öldürüldüğü Rusya-Ukrayna Savaşı’nın 4. yıl dönümünde hitap edeceğini söyleyen Guterres, bu savaş nedeniyle kan dökülmesine son verme zamanının çoktan geldiğini dile getirdi.

Guterres, bu ayın başında Filistin Halkının Vazgeçilmez Haklarının Kullanılması Komitesinde işgal altındaki Filistin topraklarında insan hakları, insan onuru ve uluslararası hukukun açıkça ihlal edilmesi hakkında konuştuğunu belirterek, “(İşgal altındaki Filistin topraklarında) Mevcut gidişat açık, net ve kasıtlı: İki devletli çözüm, gün ışığında ortadan kaldırılıyor. Uluslararası toplum buna izin veremez.” dedi.

“Çatışmalar çoğalıyor ve cezasızlık bulaşıcı bir hal alıyor”

Kısa süre önce Sudan, Kongo Demokratik Cumhuriyeti (KDC), Sahel ve diğer krizlerin ön planda olduğu Afrika Birliği Zirvesi’ne katıldığını anlatan Guterres, dünyada kitlesel acıların mazur görüldüğünü, insanların pazarlık kozu için kullanıldığını ve uluslararası hukukun sadece engel olarak değerlendirildiğini söyledi. Guterres, şunları anlattı:

“Çatışmalar çoğalıyor ve cezasızlık bulaşıcı bir hal alıyor. Bu durum, bilgi, araç veya kurum eksikliğinden değil siyasi tercihlerden kaynaklanıyor. İnsan haklarına saygı krizi tek başına değil. İnsani ihtiyaçlar artarken fonlar çöküyor, eşitsizlikler şaşırtıcı bir hızla artıyor. Ülkeler, borç ve umutsuzluğa boğuluyor, iklim kaosu hızlanıyor. Teknoloji ve özellikle yapay zeka, hakları bastıran, eşitsizliği derinleştiren ve ötekileştirilmiş insanları hem çevrim içi hem de çevrim dışı yeni ayrımcılık biçimlerine maruz bırakan şekillerde giderek daha fazla kullanılıyor.”

Ortak temellerimiz vurgusu

İnsan haklarının sadece iyi zamanlar için bir slogan olmadığını iddia eden Guterres, her zaman savunulması gerektiğini söyledi.

Guterres, “Ortak temellerimizi taviz vermeden savunmalıyız. BM Şartı, Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi ve uluslararası insan hakları hukukunun araçları bir menü değildir. Liderler, beğendikleri kısımları seçip geri kalanını görmezden gelemezler.” diye konuştu.

İnsan haklarının aşınmasına, siyasi çıkarların ve jeopolitik rekabetin kabul edilebilir bedelinin olmasına izin vermeme çağrısında bulunan Guterres, gücün, savunmasızların hiçbir hakkının ve güçlülerin hiçbir sınırının bulunmadığı yeni bir kural kitabı yazmasına izin verilmemesi gerektiğinin altını çizdi.

Guterres, “Bu İHK, ihtiyaç duyan herkesin sesi ve kalkanı olsun. Burası, insan haklarına yönelik geniş kapsamlı ve acımasız saldırıyı sona erdirmeye yardımcı olan yer olsun çünkü insan haklarını koruyan bir dünya kendini de korur.” diye konuştu.

Kanada Başbakanı Davos’ta ne dedi?

Geçtiğimiz ay Davos’ta konuşan Kanada Başbakanı Mark Carney, kurallara dayalı düzenin bir “hikaye” olduğunu belirterek, bunun “kısmen yanlış” olduğunu ifade etti.

Carney, “En güçlü olanların işlerine geldiğinde kendilerini muaf tutacaklarını, ticaret kurallarının asimetrik bir şekilde uygulanacağını, uluslararası hukukun, sanığın veya mağdurun kimliğine bağlı olarak değişen bir titizlikte uygulandığını biliyorduk.” dedi.

Bu durumu, bir kurgu olarak niteleyen Carney, özellikle “ABD’nin açık deniz yolları, istikrarlı bir finansal sistem, kolektif güvenlik ve anlaşmazlıkları çözmek için destek araçları sağlama” konusunda yardımcı olduğunu kaydetti.

Carney, bu süreçlere katıldıklarını ancak söylem ve gerçeklik arasındaki uçurumları dile getirmekten büyük ölçüde kaçındıklarını, bu durumun artık işe yaramadığını ifade etti.

Dünyanın “bir geçişin değil kopuşun ortasında” olduğunu vurgulayan Carney, “Son 20 yılda, finans, sağlık, enerji ve jeopolitik alanlarındaki bir dizi kriz, aşırı küresel entegrasyonun risklerini ortaya koydu.” diye konuştu.

Carney, küresel entegrasyon sürecinin, ülkeleri bağımlı hale getiren bir sürece dönüşmesi durumunda ilgili ülkelerin “karşılıklı fayda yalanıyla” yaşamaya devam edemeyeceklerinin altını çizdi.

Carney, kurallara dayalı uluslararası düzenin, en güçlülerin, ekonomik entegrasyonu bir baskı aracı olarak kullanarak kendi çıkarlarını gözettiği, yoğunlaşan büyük güç rekabeti sistemi olduğunu söyledi.