İngiliz kanadından itiraf: Kurguladığımız düzen artık işe yaramıyor

İngiliz Milletler Topluluğu üyesi Kanada’nın Başbakanı, Davos’ta yaptığı konuşmada, bugüne kadar uygulanan “Kurallara dayalı düzenin” kişilere ve kimliklere göre farklı uygulandığını, kendilerinin de buna katıldığını anlattı. Ancak bu durumun artık işe yaramadığını, karşılıklı fayda yalanıyla yaşanamayacağını ve kendilerini korumaları gerektiğini söyledi. Kendileri gibi ‘arada kalan ülkelerin’ birleşmesi gerektiğini, her hükümetin de ekonomiyi öncelemesi gerektiğini savundu.

Kanada Başbakanı Mark Carney, İsviçre’nin Davos kasabasında düzenlenen Dünya Ekonomik Forumu’nda (WEF) konuştu. Kurallara dayalı düzenin bir “hikaye” olduğunu belirten başbakan, bunun “kısmen yanlış” olduğunu iddia etti.

Başbakan, “En güçlü olanların işlerine geldiğinde kendilerini muaf tutacaklarını, ticaret kurallarının asimetrik bir şekilde uygulanacağını, uluslararası hukukun, sanığın veya mağdurun kimliğine bağlı olarak değişen bir titizlikte uygulandığını biliyorduk.” dedi.

Bu durumu, bir kurgu olarak niteleyen başbakan, özellikle “ABD’nin açık deniz yolları, istikrarlı bir finansal sistem, kolektif güvenlik ve anlaşmazlıkları çözmek için destek araçları sağlama” konusunda yardımcı olduğunu kaydetti.

Başbakan, bu süreçlere katıldıklarını ancak söylem ve gerçeklik arasındaki uçurumları dile getirmekten büyük ölçüde kaçındıklarını, bu durumun artık işe yaramadığını itiraf etti.

Dünyanın “bir geçişin değil kopuşun ortasında” olduğunu belirten başbakan, “Son 20 yılda, finans, sağlık, enerji ve jeopolitik alanlarındaki bir dizi kriz, aşırı küresel entegrasyonun risklerini ortaya koydu.” diye konuştu.

Başbakan, küresel entegrasyon sürecinin, ülkeleri bağımlı hale getiren bir sürece dönüşmesi durumunda ilgili ülkelerin “karşılıklı fayda yalanıyla” yaşamaya devam edemeyeceklerinin altını çizdi.

Orta güçlü ülkelerin güvendiği çok taraflı kurumlar olan Dünya Ticaret Örgütünün (WTO), Birleşmiş Milletlerin (BM) ve kolektif sorun çözme mimarisinin tehlike altında olduğuna işaret eden Kanada başbakanı, “Bunun sonucunda birçok ülke aynı sonuca varıyor. Enerji, gıda, kritik mineraller, finans ve tedarik zincirlerinde daha fazla stratejik özerklik geliştirmeleri gerekiyor.” ifadelerini kullandı.

Kendi kendine yetemeyen ülkelerin seçeneklerinin az olduğunun altını çizen başbakan, “Kurallar artık sizi korumadığında, kendinizi korumanız gerekir.” dedi.

Başbakan Carney, büyük güçlerin rekabet ettiği bir dünyada, aradaki ülkelerin tek seçeneğinin birbirleriyle iyi geçinmek için rekabet etmek veya etkili bir üçüncü yol oluşturmak için birleşmek olduğunu dile getirdi.

Kurallara dayalı uluslararası düzenin, en güçlülerin ekonomik entegrasyonu bir baskı aracı olarak kullanarak kendi çıkarlarını gözettiği, yoğunlaşan büyük güç rekabeti sistemi olduğunu söyleyen başbakan şunları kaydetti:

“Güçlü bir iç ekonomi inşa etmek her hükümetin acil önceliği olmalıdır. Ve uluslararası alanda çeşitlendirme sadece ekonomik ihtiyatlılık değildir. Dürüst bir dış politika için maddi bir temeldir. Çünkü ülkeler, misillemeye karşı savunmasızlıklarını azaltarak ilkeli duruş sergileme hakkını kazanırlar.”

İngiliz Milletler Topluluğu üyesi olan Kanada, İngiltere’den atanan bir Genel Vali tarafından yönetilmektedir. Devlet başkanı İngiltere kral/kraliçesidir, yürütmenin başı ise başbakandır. Kanada ekonomisi dünyanın onuncu büyük ekonomisidir ve büyük oranda doğal kaynaklara ve gelişmiş ticaret ağlarına dayalıdır. 41 milyon nüfusa ve yaklaşık 10 milyon kilometrekare yüzölçümüne sahiptir.