Şiddet mağduru kadınları korumaya odaklandığı iddia edilen yasanın iptali için Eylül ayında muhalefet milletvekilleri bir girişim başlatmıştı.

DW Türkçe’nin aktardığına göre, muhalefetin girişimine iktidar koalisyonunun üç ortağından olan Yeşiller ve Çiftçiler Birliği isimli tarım odaklı ittifak da katılırken, merkez sağ partili Başbakan Evika Silina sözleşmeden çekilme girişimlerini eleştirdi, “Yardım arayacak kadar cesur olanlar, şimdi yaşadıkları deneyimlerin siyasi savaşlara alet edildiğine tanıklık ediyor. Bu zalimce” dedi.

İktidar ortağı milletvekillerinin çekilmeye destek vermesi, 2026 sonbaharında yapılması planlanan bir sonraki parlamento seçimleri öncesinde koalisyon içindeki çatlakları da gözler önüne serdi.

Letonya parlamentosunda yapılan oylamada 32’ye karşı 56 oyla çekilme yönündeki yasa kabul edildi.

“İnsan hakları karşıtı hareketleri cesaretlendiriyor”

Avrupa Konseyi tarafından 2011 yılında hazırlanan sözleşme, Letonya tarafından ancak geçtiğimiz yıl onaylanmış ve Baltık ülkesinde 1 Mayıs 2024’te yürürlüğe girmişti.

Avrupa genelindeki aşırı muhafazakâr gruplar ve siyasi partiler, sözleşmeyi “toplumsal cinsiyet ideolojisini” teşvik ettiği ve çocuklara zarar verdiği gerekçesiyle eleştiriyor. Letonya muhalefeti de İstanbul Sözleşmesi’nin ideolojik bir temele sahip olduğunu ve geleneksel aile değerleriyle çeliştiğini savunuyor.

Uluslararası kadın hakları örgütü Equality Now’dan Tamar Dekanosidze, oylamanın ardından yaptığı açıklamada, “Bu karar yalnızca Letonya’daki kadınları ve kız çocuklarını tehlikeye atmakla kalmıyor, aynı zamanda Avrupa ve Orta Asya’daki insan hakları karşıtı hareketleri cesaretlendiriyor ve otoriter eğilimlerini destekliyor” dedi.

Sözleşmeden çekilmeye ilişkin düzenleme ise Cumhurbaşkanı’nın onayını bekliyor. Letonya Cumhurbaşkanı Edgars Rinkevics’in çekilme kararını yeniden görüşülmek üzere parlamentoya iade etme veya belirli koşullar altında konuyu referanduma taşıma yetkisi bulunuyor.

Türkiye 2021’de İstanbul Sözleşmesi’nden çekildi

Tam adıyla Kadınlara Yönelik Şiddet ve Aile İçi Şiddetin Önlenmesi ve Bunlarla Mücadeleye İlişkin Avrupa Konseyi Sözleşmesi olan İstanbul Sözleşmesi, Avrupa Konseyi tarafından hazırlanarak İstanbul’da 45 ülke ve Avrupa Birliği tarafından imzalanmıştı. Kadına yönelik şiddet ve aile içi şiddeti önleme ve bununla mücadelede temel standartları ve devletlerin bu konudaki yükümlülüklerini belirlediği öne sürülen uluslararası insan hakları sözleşmesidir. Sözleşme, Mayıs 2011’de İstanbul’da imzaya açılmış ve Ağustos 2014’te yürürlüğe girmişti.

Türkiye, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın imzasıyla Mart 2021’de İstanbul Sözleşmesi’nden ayrıldı. Kadın hakları örgütlerinin yoğun tepkisini çeken Erdoğan’ın kararı ayrıca Meclis onayı olmadan Cumhurbaşkanı’nın uluslararası bir sözleşmeyi iptal etme yetkisi bulunup bulunmadığı tartışmalarını da tetiklemişti.

Sözleşmeye imzacı olan ancak yürürlüğe sokmayan devletler Ermenistan, Bulgaristan, Çekya, Macaristan, Letonya, Lihtenştayn, Litvanya, Moldova, Slovakya, Ukrayna ve Birleşik Krallık (İngiltere) bulunmaktadır.

İmzalamayan ülkeler ise başta ABD olmak üzere, Rusya Federasyonu, Azerbaycan, Kanada, Japonya, Kazakistan, Meksika, Tunus, Vatikan’dan oluşuyor.