Afrika açıklarında, Hint Okyanusu’nda bulunan ada ülkesi Madagaskar’da orduya bağlı seçkin bir askeri birlik, iktidarı Devlet Başkanı Andry Rajoelina’dan aldığını açıkladı.

14 Ekim’de başkanlık sarayının önünde duran CAPSAT Başkanı Albay Michael Randrianirina, ordunun iki yıl içinde bir hükümet kuracağını ve seçimlere gideceğini söyledi.

Seçim Komisyonu ve Anayasa Mahkemesi gibi kilit demokratik kurumları da askıya alan Randrianirina, “Z kuşağı protestocuları değişimin bir parçası olacak çünkü bu hareket sokaklarda yaratıldı, bu yüzden onların taleplerine saygı duymak zorundayız” diye ekledi.

Ülkede ilk protestolar yaklaşık iki hafta önce gençlerin elektrik ve su kesintilerine karşı sokağa dökülmesiyle başlamıştı.

Askerler ve protestocular Devlet Başkanı Rajoelina’nın açıkça devrilmesini kutlarken, binlerce kişi başkent Antananarivo’da bayraklar salladı.

Açılımı Personel İdaresi ve Teknik ve İdari Hizmetler Kolordusu olan CAPSAT, Madagaskar’daki en güçlü askeri birim.

2009 yılında iktidara geldiğinde Rajoelina’yı destekleyen CAPSAT, 11 Ekim Cumartesi günü protestocuların safına geçtiğini duyurdu.

Madagaskar Anayasa Mahkemesi Col Michael Randrianirina’yı ülkenin yeni lideri olarak atarken, Cumhurbaşkanlığı ofisinden yapılan açıklamada Randrianirina’nın hala görevinin başında olduğu belirtildi ve “darbe girişimi” olarak nitelendirilen olay kınandı.

Rajoelina’nın nerede olduğu bilinmiyor ancak “askeri personel ve politikacılar” tarafından hayatına kastedildiği iddiasının ardından “güvenli bir yerde” barındığını ifade etti. CAPSAT ise Rajoelina’yı öldürmeye çalıştıkları iddiasını reddediyor.

Rajoelina’nın bir Fransız askeri uçağıyla ülke dışına çıkarıldığına dair doğrulanmamış haberler de var.

14 Ekim Salı günü ABD Dışişleri Bakanlığı tüm tarafları “anayasal düzene uygun olarak barışçıl bir çözüm arayışına girmeye” çağırdı.

Albay Randrianirina ise BBC’ye yaptığı açıklamada Madagaskar’ın “şu anda kaosun hüküm sürdüğü bir ülke” olduğunu söyledi, “Kaos çünkü başkan yok – yurtdışına gitti” dedi.

Olaylar iki hafta kadar önce, gençlerin öncülüğündeki bir hareketin ülke genelinde kronik su ve elektrik kesintilerini protestosuyla başladı.

Başkan eski DJ ve kıtanın en genç lideri idi

Gösteriler kısa süre içinde Rajoelina hükümetinin yüksek işsizlik, yaygın yolsuzluk ve hayat pahalılığı krizinden duyduğu geniş çaplı memnuniyetsizliği yansıtacak şekilde tırmandı.

BM’ye göre protestocularla güvenlik güçleri arasında çıkan çatışmalarda en az 22 kişi hayatını kaybetti, 100’den fazla kişi de yaralandı.

Ancak Malgaş hükümeti bu rakamların gerçeği yansıtmadığını savunuyor.

Girişimci ve eski bir DJ olan Başkan Rajoelina bir zamanlar Madagaskar için yeni bir başlangıç olarak görülüyordu.

Bebek yüzlü lider henüz 34 yaşındayken cumhurbaşkanı oldu ve Afrika’nın en genç lideri unvanını kazandı.

2018 seçimlerinden sonra yeniden iktidara gelmeden önce dört yıl boyunca ülkeyi yönetti.

Ancak, reddettiği kayırmacılık ve yolsuzluk iddialarının ardından gözden düştü.

Gücün kendisinden uzaklaşmış gibi görünmesine rağmen, olayları etkilemeye çalışmaya devam etti.

Muhalefet, görevi terk ettiği gerekçesiyle cumhurbaşkanlığının elinden alınmasını oylamadan önce Rajoelina ulusal meclisi feshetmeye çalıştı ancak bu işe yaramadı.

Milletvekillerinin 14 Ekim’de Rajoelina’yı görevden almak için yaptığı oylamadan bir boş oya karşı 130 evet oyu çıktı.

Irmar’ın üyeleri bile ezici bir çoğunlukla Rajoelina’nın görevden alınması yönünde oy kullandı.

Rajoelina oylamayı “hükümsüz ve geçersiz” olarak nitelendirerek reddetti.

Afrika Birliği, ordunun Madagaskar’ın siyasi işlerine “karışmasına” karşı uyarıda bulundu ve “anayasaya aykırı hükümet değişikliği girişimlerini” reddetti.

Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron durumu “son derece endişe verici” olarak nitelendirdi.

Yıllardır siyasi çalkantılar yaşayan Madagaskar Dünya Bankası’na göre, 30 milyonluk nüfusunun %75’inin yoksulluk sınırının altında yaşadığı, dünyanın en yoksul ülkelerinden biri.

Randrianirina kimdir?

Geçtiğimiz hafta sonundan önce Madagaskar adasında Albay Michael Randrianirina’yı sorsaydınız, birçok kişinin boş bakışlarla karşılaştığını görürdünüz.

Ancak sadece üç gün içinde tartışmasız ülkenin en güçlü kişisi haline geldi.

Randrianirina’nın ani yükselişi, Cumartesi günü Madagaskar’ın seçkin CAPSAT ordu biriminin başkanı olarak, birlikleriyle birlikte başkentin merkezine gitmesi ve uzun zamandır başkanın istifasını talep eden binlerce protestocunun arasına katılmasıyla başladı.

Andry Rajoelina sonunda şehirden kaçtıktan ve milletvekilleri onu görevden almak için oy kullandıktan sonra, 51 yaşındaki Randrianirina boş başkanlık sarayının önünde durdu ve dünya medyasına CAPSAT’ın görevi devraldığını bildirdi.

Anayasa Mahkemesi, devrik cumhurbaşkanının hâlâ görevde olduğunu iddia etmesine rağmen, ülkenin yeni yöneticisinin kendisi olduğunu ilan etti.

Randrianirina, ülkenin en güçlü askeri birliğinin lideri olmasına rağmen, kamuoyunda hakkında pek fazla bilgi bulunmaması nedeniyle nadir görülen bir gizem taşıyor.

Bildiğimiz şey ise Androy bölgesinin güneyindeki Sevohipoty köyünde doğduğudur.

Daha sonra Androy valisi oldu ve 2016-2018 yılları arasında eski Devlet Başkanı Hery Rajaonarimampianina döneminde görev yaptı.

Randrianirina daha sonra Toliara şehrinde bir piyade taburunun komutanı oldu ve bu görevi 2022 yılına kadar sürdürdü.

2009’da darbeyle iktidara gelen, 2013’te istifa eden ve beş yıl sonra seçimleri kazanarak geri dönen girişimci Rajoelina’nın açık sözlü eleştirmenlerinden biriydi.

Randrianirina, Kasım 2023’te isyana teşvik ve darbe planlama suçlamasıyla yargılanmadan maksimum güvenlikli bir cezaevine konuldu.

Öğrenci grupları, asker arkadaşları ve siyasetçiler, Randrianirina’nın haksız siyasi nedenlerle hapse atıldığını savunanlar arasındaydı ve Randrianirina ertesi yılın şubat ayında serbest bırakıldı.

Salı günü Madagaskar’ı devralacağını açıklamasından sadece birkaç saat önce Randrianirina, BBC’ye halkın sadece bir “hizmetçisi” olduğunu söylemişti. Çekiciliği, misafirperverliği ve özgüveni vardı; ama kibirli değildi.

Magalasy gazetecisi Rivonala Razafison onu “basit ama sert”, “dürüst” ve “vatansever” olarak tanımlıyor.

Randrianirina’nın ülkesi hakkında ve ülkesinin 1960’lara kadar sömürgeci olan Fransa’dan nasıl etkilendiği konusunda düşünceleri var.

BBC’nin sorularına Madagaskar’ın resmi dili olan Fransızca ile yanıt verme seçeneği sunulduğunda Randrianirina, “Neden kendi dilimi, Madagaskarca konuşamıyorum?” diyerek sömürge dilini yüceltmekten hoşlanmadığını söyledi.

CAPSAT lideri yerel basına yaptığı açıklamada, bundan sonraki önceliğinin “sosyal refah” olduğunu söyledi. Ülkede nüfusun yaklaşık %75’inin yoksulluk sınırının altında yaşadığı bir ülkede bu acil bir konu.

Seçim yapılmadan önce askeri yönetimin sivil bir hükümetle birlikte iki yıla kadar iktidarda kalacağını söyledi.

Reuters’a konuşan kaynaklar, Randrianirina’nın önümüzdeki bir iki gün içinde yemin edeceğini söyledi. Bu tören, onu gizemli bir adamdan herkesin konuştuğu memura dönüştüren birkaç günlük fırtınalı sürecin son halkası olacak.

(BBC)